20 Kasım 2016 Pazar

From Pazyryk to Gordion - The Turks





Pazırık (Pazyryk) 4th c BC with 24 "Hun Rose" and 
Bergama 18th c AD with 32 "Hun Rose"





These carpets/rugs can tell us about Turkish culture and history, the feelings, emotions and communication of the weavers and tribes. It is impossible to find two identical carpet or rug, every woman have her own individuality and pattern.


* Hun Rose also called as Turkmen Rose or as Lotus Flower (Nilüfer Çiçeği)


* "Turkmen" means "I'm Turk", it is not a different nation! Tribes have also his own tribes/clans/families, it is not limited with 24. All of them have their own names, that's why the "foreigners" are struggling with the study of Turkish History. Example: Pechenegs in Europe are a tribe of Oghuzes. We use the name Peçenek, and we don't have to use as "Pecheneg-Turks", because we do know that they are Turkish of nation. But strangers to Turkish History thinks that they are a different nation, like they thought that Ottoman a different nation was! That's why "they" must write as Pecheneg-Turks, Avar-Turks, Hun-Turks, Ottoman-Turks, Seljuk-Turks, Safavid-Turks, Afsharid-Turks, Karachays-Turks, Khazar-Turks, etc. in "western literature".

SB.


A Turkmen Carpet with 24 Hun Rose from Ankara

Pazyryk Carpet: in Hermitage Museum, St. Petersburg.
Bergama or Turkmen Carpet: in Museum of Turkish and İslamic Art, İstanbul.
Both are "Turkish Culture", one is from 4th c BC, which was found in 1949 (with many horse burials!), 
the other one is from 18th c AD, and the weavers didn't saw Pazyryk!






From Pazyryk to Gordion - The Turks








"Pazyryk (Pazırık)" in Altai (Altay) Turkish dialects means "buried treasure". Among Kırgız Turks (Kyrgyz) and Oghuz Turks (Turkey, Azerbaijan, Türkmenistan) it is "Basırık" (accent exchange of P/B) and it means "pressed, compacted, hidden, closed place, cover".


A "westerner scholar" wrote that "Pazyryrk is a Russian word and means mound"... Info like this is nonsens and not scientific! [The Scientific Study of Mummies by Arthur C.Aufderheide,2003]


"Rudenko wrote: "In any case, this burial belongs not to the Turkish or Mongolian race, but to the Scythians, who are Arian race." But, it is to understand that the Scythians are not arian race (which also does not exist!), by their sacrificing horses, drinking mare's milk, grave and death ceremonies is to be seen that they are Turkish. The fact that the Scythians are Turkish (at least are in socio-cultural environment of the Turks) are more consistent than the works in the opposite view, and the information in this direction is more consistent. Besides, in Chinese chronicles from the 3rd century BC, there were Huns who lived in Pazyryk area. All the artifacts, belongings from Pazyryk Kurgan shows us the same as the Turkish Kurgans. Of course, the presence of a cultural element in a region does not mean that the element of culture belongs to that region. But the characteristics of the founding element give important clues about what kind of socio-cultural environment they are, which part of culture they origin from. The oldest accounts of the Persian kinndom are from 7th century AD. In addition , generally accepted experts such as Spiegel, Kremer and Geiger, say, that carpet is not an autochthon in the Persian culture. " [translated from, Dr.Mustafa Aksoy's article]


"Hun Turks have 24 tribes/clans, Oghuz Turks have also 24 tribes. Huns-Saka (or Scythians)-Oghuz Turks are related, that's why some Turkish scientist called also the Pazyryk Hun Carpet as Saka-Oghuz Carpet." [Prof.Dr.Firudin Agasıoglu Celilov]


The Pazırık Carpet was made for a Turkish Hun / Saka ruler in the 5th-4th c BC. There are 24 segments in the centre of the carpet which symbolized 24 well known tales of Huns from Mete (Mao-tun) times and Oghuzes (Oğuz) in "Oghuzname", as well as 24 local rulers from "The book of Dede Korkut". 24 War horses with tails tied in a knot, galloping opposite the deer, guide the mortal way. And 24 deer indicate 24 life and mortal hours of one day. The weaving type is double knotted, i.e.Turkish Knot, which is also called as "Gordion Knot (Gördes Düğümü)". Pazyryk Rug is not Persian! Persians (today-İranians) knotted their carpets "still" with "Senneh Knot (Sine Düğümü)" i.e. Persian Knot.


Gordion was the capital city of the Phrygians (non-Greek/Hellens) who lived in west of Turkey, centered on the Sakarya River (old name Sangarius-Sanga-Saka-Sacae = Sakarya - Saka-r-ya "Land of Saka"). 


"Gordium / Gordion" is to explain with "Kördüğüm" in Turkish, meaning is "blind knotted - Gordium - Gordugum / Kördüğüm". And everyone knows the legend of "the Gordion Knot and Alexander the Great" (also non-Greek/Hellen), it is the same knot what we see in the oldest Turkish carpet Pazyryk (Pazırık).


Phrygians artifacts are mixed with Kaška's (Gasga) artifacts. Kaška's were a Scythian tribe [Scythians, Saka (Sacae)s and Huns are the ancestor of todays Turkish People]. It is very difficult to seperate these two cultures. In the last period of the Hittite Empire (which invaded the "Land of Hatti, non Indo-European people" and Hittites natively known as Nešili-Neshi-Nehesi, Hittite is a result of misreading!), on the eastern border in Pahhuwa (Black Sea Region- North Turkey), a Kaška city, seems to emerge a rebel named Mita. This person is referred to Muškian Mita in Assyrians tablets [Muškians were also a Scythian tribe; Muşki-Mosk-Meşe (Oak-Meşer Tatar - Ağaçeri Türkleri-Agacheri Turks / Tree people "Acatziri, Agathyrsi or Agathyrsos in ancient books: Herodotus, Virgil)]. The -uš- etymology brings connection with -uš- in Kaška. At the end of Hittite Empire comes the period of the Phyrigians and "Mita" brings us to the king "Midas" (t/d-Mida) in the 7th c BC, the son of King Gordios [Gordios-Gordion-Gordium].... 


The so-called Midas Tumulus/Kurgan and other tumulus in Gordion has the same structure as Pazyryk Kurgan. "The second Tumulus Z (south ridge) had elements in its carpentry seen in the PAZYRYK barrows. Its assemblage, however , consisted of the usual Phrygian gifts (some pre Kimmerians heirlooms and some contemporary post Kimmerian objects) except that belts and fibula were lacking. Z no doubt belonged to someone sharing ancestry with the people of the ALTAI who built 'caged' chambers. " says the archaeologist field director Rodney Stuart Young in his "Final Reports Three Great Early Tumuli". (for 24 years in Gordion till his dead in 1974, but, build a career as an American spy during World War II.)






So, Pazyryk and Gordion are connected = Kurgan Culture is Turkish Culture. The word "Kurgan" is Turkish "Korugan" = "protected". Like the Saka/Scythian king İdanthyrsus have spoken below. [ İdanthyrsus is the ancestor of Turkish leaders like, Attila of Huns, and Bilge Khagan of Kokturks (Göktürk-Sky Turks) - Bilge-"Wise" like in Bilgamesh]. 


"Idanthyrsus the Scythian king replied: “It is like this with me, Persian: I never ran from any man before out of fear, and I am not running from you now; I am not doing any differently now than I am used to doing in time of peace, too. As to why I do not fight with you at once, I will tell you why. We Scythians have no towns or cultivated land, out of fear for which, that the one might be taken or the other wasted, we would engage you sooner in battle. But if all you want is to come to that quickly, we have the graves of our fathers. Come on, find these and try to destroy them: you shall know then whether we will fight you for the graves or whether we will not fight. Until then, unless we have reason, we will not engage with you." [Herodotus book 4:127]


So, the graves i.e.Kurgans were holly for Scythians, Huns and Gokturks. Even Attila attacked Eastern Roman Empire (later named as Byzantine), when the Bishop of Margus city (in Serbia) opened a holly royal grave (kurgan) of an ancestor of the Huns in 442 AD somewhere in Danube region, and stole some goods from the grave. [Priscus of Panium 5th c AD].


According to Herodotus, the Persians call all Scythians as Sacae (Saka). Why would the Persians spoke as a different nation, if the Saka/Scythians were Persians, according to some "westerners" ? And why do the Turks have all of these Saka/Scythian cultur, traditions and names, if they were Persians? ;)


An other legend is about "Excalibur and Arthur", which was written between the 7th c AD-13th c AD, after the Scythian-Hun-Avar/Turks in Europe!.. 


Fragment 10 -Getica of Jordanes : " Although it was in his [Attila's] nature alwyas to be confident in his greatness, when the sword of Mars was discovered, an object always held sacred among Scythian kings, it nevertheless gave him additional confidence. Priscus the historian reports that it was found under the following circumstances, saying: When a certain shepherd saw a cow from his flock limping and could find no cause of such a wound, he anxiously followed the traces of blood and finally came to a sword which the cow had accidentally stepped on while grazing. The shepherd dug it up and immediately brought it to Attila. Attila rejoiced at the gift and since he was majestic, he thought he had been appointed ruler of the whole world and the sword of Mars had granted him omnipotence in war."


The name Excalibur comes from Xalub (also called as Halup-a Scythian-Sacae tribe) who lived in North Turkey at the same period. Scythians respected the sword, and stap an iron sword into a stone/rock. We do not know exactly the name of Scythians sword god, the scholars suggested the word as "ALP". Because Mars was a god of "devastating", but Alp is a "battle winner, a bold-brave-fearless-hero warrior". Like the Trojan warrior Alber (Albericus - Alberikh - Alberich = b/p), which is Alper in todays Turkish (Alp=brave warrior ; Er=Man). And "Alpericus Latin form of German Alberich" does not means "elf-ruler" like they explained to the world in different dictionars. It is not even derived from German, it is derived from Turkish, and yes, the word "Alp" became the word "Elf", which are also "brave warriors". 


["The Trojans, who settled in North Europe after the collapse of Troy, left this name in old Germanic sagas. «The saga about Nibelungs» tells us about the albs («heroes») and their king Alberikh - Trojan by origin." - Prof.Dr.Garasharly Chingiz (Çingiz Garaşarlı)]


The war god was in Greek and Roman pantheon named as Ares-Mars. When the Cimmerians and Scythians came to Anatolia they had already their myths. After the Trojan War, the Greek/Hellen tribes came to Anatolia and their mythology was occurred after cultural connection with the Cimmerians and Scythians in 8th c BC. But the mythology settled literally in the 6th c BC. Cimmerian-Turks were settled in the North of Turkey till 8th c BC, and lived till the arrival of the Scythian-Turks. The archaeologists have also found Cimmerian artifacts, horse burials and inscriptions in Gordion. It is also difficult to seperate these two Turkish (Cimmerian-Scythian) culture artifacts.


So, the sword of Arthur is the "Sword of Attila" for Europeans, and it is named after a Scythian tribe Xalub. Like the name "Arthur" was named after the Word "Arthır", which means in Karachay-Balkar Turkish, the "Story Teller". 


The God Sabazios among Phrygians;

The meaning in Turkish of -Saban- is -plow-. We read the legend of Scythians in Herodotus Histories Book IV; "Golden black plow (plough)": 


"The Scythians say that their nation is the youngest in the world, and that it came into being in this way. A man whose name was Targitaüs appeared in this country, which was then desolate. They say that his parents were Zeus and a daughter of the Borysthenes river (I do not believe the story, but it is told). Such was Targitaus' lineage; and he had three sons: Lipoxais, Arpoxais, and Colaxais, youngest of the three. In the time of their rule (the story goes) certain implements—namely, a plough, a yoke, a sword, and a flask, all of gold—fell down from the sky into Scythia. The eldest of them, seeing these, approached them meaning to take them; but the gold began to burn as he neared, and he stopped. Then the second approached, and the gold did as before. When these two had been driven back by the burning gold, the youngest brother approached and the burning stopped, and he took the gold to his own house. In view of this, the elder brothers agreed to give all the royal power to the youngest." [Herodotus-Book IV:1-4]


Sabazios was a god, who was protected by Mother goddess Cybele (Kybele) in Anatolia. He was always on horseback as a nomad (like the Kimmerian-Scythian-Turks), the god of beer and barley, in later times we see him as Dionysus/Bacchus , also an Eastern God. Which the Word Bacchus is to explain in Turkish as : Bağ / Bagh / Bacch = vineyard- vigneron [which Dionysos was pictured always with grape].


The Greek didn’t accept Bacchus in their pantheon of gods, that’s why he was birthed from Zeus for the second time, for an acceptance, and was also protected by the Mother goddess Cybele. Dionysos teaches the mankind how to "plow with an ox" in mythology, like the Scythian “Golden Plow” legend! And a question: Was Zeus also born from a Mother Goddess? Yes, from Rhea, known as "the mother of gods". Sabazios=Saba+zios : Saban ; Zios=Zeus, and so was he seperated. ;)


Saban is a Turkish tribe, named in times, in different chronicles as Sabar/Savar (b/v), Subar, Sibir (Subarian, Subartu, Avar, Chuvash). Some of the Saban tribes are the Siberian Turks today, which the geographic name -Siberia- comes from = "Land of Sibirs". And "Scythians/Sacae" was called as "Ashguzai" in Assyrian tablets, which brings us from Ashguzai to - As, Guz or Oghuz (Oğuz or like Oxus in Strabon) Turks. The Harvest Festival was named after Sabazios, "Sabantui Day" is today still celebrated among Turkish people in Asia and Russia.


On the otherhand, ancestor of the Scythians, Targitaus / Targitaos is Targitay in Turkish. The youngest son took place on throne of his father (Herodotus) like in Turkish culture. The other sons (eldest sons) of Targitay, like in Turkish traditions, were given an other land/country to run, the youngest stayed at home/center. Targitaos father (in Herodotus) was Zeus, but among Scythians it was Papaios. Papa is a non-Indo-European, a Turkish word. "Papa" in Chuvashia (Hun-Turks language) Turkish means "Father", "Baba" in Turkish (again p/b). The mother of Targitaos was the daughter of Borysthenes river, which is the nymph Borysthenis. But in Scythian god pantheon it is Api (Gaia in other nations myths), means "mother, big sister, big aunt" in Turkish, is equivalent with Earth-Mother Umay (Umai) a guide, protector of women, mothers, children and Turkish communities.


Borysthenes is todays Dnieper (Dinyeper) was called by the Scythians/Sacae (Saka) as "Oar", or as "Ver" by Jordanes, or as "Oares-Oaros" by Herodotus. Bory in Borysthenes can be explained as Bori-Börü, Wolf in Turkish. A Scythian-Turkish tribe called as Hyperborean lived in that area, and the connection between the north wind "Borean" and "Bory" is clearly to be seen. 


Goddess Leto was brought to Lycia (which is Lukkia-Wolf Land) under the guidance of the Wolves from Hyperborean, or she was a She-Wolf! Goddess Leto had two children, both are connected with wolves; Artemis, which is in Lukkian language Ertemi [Er=Man ; Temi=clean, pure (temiz,ak) ; male name among Turks-Ertem] was the moon goddess, and Apollo's nickname was "Apollo Lykeios-the Wolf". Both were fed by a she-wolf, like in the Etruscan (non-Roman) and Turkish myths! Leto, Artemis and Apollo was worshipped most in Karia-Lukkiya region, West of Turkey . Karia and Lukkiya people are related with the Pelasgians [non-Hellens, non-Indoeuropeans] who lived in Thracia/North-Greece, and fought side by side with Trojans against the invaders!..


By the way, Hyperborean Abaris, a priest of Apollo, was a shaman (Kam in Turkish), (which was never a religion rituel among Indo-Europeans!) and Abaris is the Turkish Tribe Avar. Like in in the earlier name of Dnieper "Oar-Ver/Var" , where they lived. The other tradition was, wearing an animal-skin. Like we see among Turkish people, Native Americans and todays Mongolians. Just like the Trojan warrior Dolon with his "wolf skin". Etruscans who fled after the Trojan War to Italy, painted Wolf skin weared Dolon in a tomb. Wolf-skinned Scythian-Hun/Turk warriors to be seen in Roman period, the most feared warriors gave birth to "Werewolf" legends in Europe...


The root word "Tar" of Targitaos/Targitay, is associated with the word Turk, like Turuk in "Turukku" [also Türük], a Turkish State in Mesopotamia in 3000 BC-2000 BC. Didn't call the Trojans themselves as "Teucer"? Yes, they did. Do we see in Pliny's book a nation name "Turcae"? Yes, we do. Do we use for "All Turkish People" the word Turan? Yes we do, and we see also a fertility and love goddess in Etruscan myth "Turan". Didn't the Etruscans fled from Anatolia? Yes, they did, and they are also accepted as the descandents of Pelasgians.


Turcae = Türken = Turks



Pelasgians names, Trojan names are Turkish names. A warrior from Lukkiya (Lycia) called Sarpedon, what does Sarp means for Indoeuropeans? Nothing, because it is Turkish, means "hard, steep, tough, harsh", and still in use as male name among Turks.


Trojans called the river as Scamander, which comes from Saka (Sacae-Scythian) again, and sacrificed horses to the river god. Just like the Scythians-Turks sacrifice horses with burial or a ceremony.


Targitay'sons names are also to be explained in Turkish; just one name: Arpoxais (Arpaksoy) Arpa means Barley in Turkish, so the farmer tribe of the Scythians. Was Sabazios the god of Barley? Yes, he was. And -xais - xai - say in Arpoxais = is "soy", means "generation, tribe".


There are more connections: 

Tar and Bora are also related; Tar = "strong, magic, blacksmithing, powerfull" ; Bora = "strong north wind", from the "Alps" (mountain range in Europe) to south. Like "Alp Er Tonga" (have explained "Alp" above) which is Afrasiab in Shahnahme was the king of Turan, a Turkish-Saka King, grandfather of Saka Queen Tomyris (Tomris = core of iron; female name among Turks). And, "Bor" means iron dust, iron surcharge. A Hattian (non-indoeuropean, agglutinative language like Turkish) god Tarkhunt was the sky and stormgod, so he is strong, magical and powerfull. Tarkhunt name was used for a king in Nesli (Hittite) Empire as Tarkondemos, but in Turkish it is Tarkan and among Etruscan became Tarquin; coincidence? No, Turkish :) , and still in use as male name (like our famous singer Tarkan)


An article from a "westerner" is very interesting:

A.W.Buckland Anthropological Institute in London March 10,1874 on "The Serpent in connection with Primitive Metallurgy". In this learned monograph the writer maintains that a connection may be observed between the early serpent-worship and a knowledge of metals, and indeed that the Serpent was the sign of Turanian metallurgists in the same way as I have suggested that in Egypt and Assyria it was the sign of physicians. She believes that the Serpent must have played some part in the original discovery of the metals and precious stones by man, in recognition of which that animal was first assumed as a totem and thence became an emblem. She states that traditional and ornamentational evidences show that the Turanian races were the first workers in metals, and that they migrated westward, probably from India to Egypt and Chaldaea, and thence to Europe, and even to America, bearing their art and its sign; and that they fled before the Aryans, who had the further art of smelting, and that the Aryan myths of serpent-slaying record the overthrow of the Turanian serpent-worshippers." (Demonology and Devil-lore: The Devil World by Moncure Daniel Conway)


Did Apollo not slay the serpent/dragon Pyhtia in Delphi were the Pelasgians lived? Which became in Christian times "Dragon Slayer Saints"... after slaying the serpent Pyhtia, we see everywhere the "Oracle Temples", and the time was 4th c BC. Oracle, is just the reflections of Prometheus [prescient, seeing future, god who made human from a mud and gave fire for enlightenment!] which was married with Asia, "Land of As", = As Turks [also mentioned in Orkhon Monuments - 8th c AD] - As-guzai (Sguz-Scythian-Guz-Oghuz). [note: At the time, when the Orkhon monuments were erected, there was no German, French or British nation. ;) ] 


Oh yes, the Pelasgians (pre-Greek settlers of Greece), who are they? A French philosopher (who also studied history of France) Henri Berr one's said : " Pelasgians, these name was given by the Hellens, to these old people, who doesn't speaks Hellenic. But, to find out who they really are, we give up". Exactly, they gave up, they was afraid of course, because they spoke Turkish. Like, non-Hellenic god, the blacksmith god Hephaestus; a Pelasgians god, was brought from the Caucasus. 


Which Caucasos is also Turkish: appears first in Aiskhylos (Aeschylus) 490 BC in " Prometheus Bound". Pliny the Elder wrote that Caucasus came from Scythians as "Kavkaz- Kroukas", "White/Snow/Frost Rock" (Ak/Kar/Don Kaya) in Turkish "Karlı Kaya" (but today as Kafkas). Prometheus was shackled by Zeus (which is accually imposible, a God shackled a Titan, one of the First, who made human from mud. It was taking power from East to West, and to dominate humankind], and was resquiered by Herakles (Erakle, Erkle in Etruscan, which ER= Man in Turkish), the Bilgamesh in Sumerian legend [misreading as Gilgamesh - it is Bilgamesh - Bilgi = Turkish "wise" ; or Köroğlu (or Goroğlu, in Turkish legend - (oğlu-son of) Gor/Kor = Torch of Fire, Blind (Kör) and See (Gör) - Gordion-Gordium-Kördüğüm (Blind knotted) - the fire brought by Prometheus ]. 


Mentioned by Heredotus in Histories; Hercules/Herakles was the ancestor of the Scythians, like Targitais/Targitay. And the wife of Heracles was snake-legged [according to Hesiod it was Deineira, but to Scythians it was Api], and had tree sons: Agathyrsos, Gelonos and the youngest as Scythes [Herodotus 4:10].


Hercules (Erkle)' sons: Agathyrsos = Ağaçeri Turks (Tree People-Hun+Scyth/Turks Tribe); Gelonos - Jelon [snake in Turkish, also Yılan (remind: -os, Greek suffix)]; and of course the youngest Scyth (who stayed at home, in the center). 


Slaying a Serpent/Dragon with a Sword; Controlling Time : 
Wolf (Bori/Börü) - Bory like in Borysthenes or in Hyperborean (Bore) :
Tarkan, the god, holiness, adjective, title, and the root word for Turk = Tar/Tur and Turan : like "Tur'sha" one of Etruscans ancestor...
"Turanian races, the first workers in metals i.e. İron"




Can write more but...

The "West" tried for centuries to deny Turks and their rich history. When any new scientific discoveries, presentations or evidence comes out to prove Turkish civilization, the "West" hurriedly develop fictionalize/fabricated programs and articles to lie about Turks and Turkish great History.


Thus, without Us, the Westerner Scholars, "deniers, fraudsters, who have political agenda" (even Unesco!), who underestimate Turks, Turkish Culture and History, can not write the World History.


We are a huge family, and the "West" can not ignore that anymore...
Regards,
SB.










Turkish warriors with knotted horse tail; left Saka (Sacae/Scythian),5th c BC - right Gokturks,6th c AD








Kaşgarlı Mahmud: (Mahmud al-Kashgari,11th c AD)
"Kimsen? Türkmenem - Kimsin ? Türk'üm" 
(Who are you? - Turk+men+em - Turk+I+am - I'm Turk)

Mustafa Kemal Atatürk:
Ne Mutlu Türk'üm Diyene.
(Happy is the one who says, "I'm a Turk")

_____________________
_____________________






8 Kasım 2016 Salı

Suriyeli Yahya ile İkon :Türk ve Türkçe mi?







Hıristiyan dünyasının yedinci ve dokuzuncu yüzyıllar arasında yaşadığı problemler nedeniyle Doğu ve Batı kiliseleri arasındaki mesafe açılmış, Doğu kilisesinin imparatorlarla çatıştığı önemli mevzular ortaya çıkmıştır. Bunlardan en önemlisi III. Leon ve takipçilerinin ikonoklast (Tasvir ve put düşmanı) siyasetinin doğurduğu tasvir kültü anlaşmazlığıdır. Bir asır sürecek olan ikona tartışmaları İmparator III. Leon’un 726 yılında tasvirlere ibadeti paganlıkla eş tutan ilk fermanıyla başlamıştır. Kiliselerdeki kutsal resimlere ibadeti reddederek başlayan bu hareket daha sonra, kutsal resimlerin parçalanmasına, ibadet mekanlarından atılmasına kadar varmıştır. Siyasi, dini ve sosyolojik açıdan derin etkileri olan Tasvir kırıcılığa karşı teolojik deliller Yahya Dımeşki’nin (Şam-Suriye) öncülüğünde bir grup rahip tarafından hazırlanıp desteklenmiştir. Ancak 754’de İstanbul’da toplanan İkonoklastik Konsil’de (Hieria Konsili) anti-ikonoklastlar ve özellikle onların cesur sözcüsü olan Yahya Dımeşki aforoz edilmiştir. Daha sonra İznik’te 787 yılında toplanan konsilde tasvir taraftarlarının görüşlerinin kabul edilmesi doğrultusunda karar alınması Yahya Dımeşki’nin Hıristiyan dünyasındaki etki ve önemini göstermektedir.




Çağının en önemli teoloğu olan Aziz Yahya Dımeşki‟nin Kilise ve rahiplerin yetkileri ile imparatorların yetki sınırları konusunda üç söylevden oluşan bir risalesi vardır. İkonoklastlara karşı söylevlerinin ikinci kısmında O, tasvir kırıcı imparatorlara şiddetli bir biçimde Karşı çıkmaktadır. Kilise‟ye yasalar yapmanın hükümdarlara düşmeyeceğini ifade ederek onların ilgileneceği konunun sadece siyasal iyilik olduğunu belirtir. Ona göre kilise düzeni, ancak rahiplerle din bilginlerinin karışacağı bir konudur, bundan ötesi bir haydutluk eylemidir. 


Öte yandan Kilise, Dımeşki‟nin „‟Görüntüler üzerine‟‟ isimli eserinde ortaya koyduğu bu fikir ve düşüncelerini; ikona tartışmalarını teolojik açıdan izah etmek ve temellendirmek için kullanmıştır. İkonoklastik mücadele sürerken III. Leon‟un halefi, Konstantin (741-775), durumu biraz daha ileri götürerek 754 yılında çoğu imparatorluğun Doğu kesimlerinden gelen birçok piskopos‟un da bulunduğu bir konsil (İkonoklastik Konsil/) toplamıştır. Bu konsilde daha önce ifade edildiği gibi anti-ikonoklastların ve Yahya Dımeşki‟nin aforoz edilmesi ve ikon yanlılarının kınanması sağlanmıştır. Yahya'nın 742‟den sonra kaleme aldığı „Source de la Connaissance‟ (Bilginin Kaynağı) ve „Livre des Heresies‟ (Sapkınlar Kitabı) isimli eseri günümüze kadar ulaşmıştır.



Yrd.Doç.Dr.Mustafa GÖREGEN
İKONOKLASTİK KONSİL VE YAHYA DIMEŞKİ /PDF
Iconoclastic Council and John of Damascus
Between 7th and 9th centuries, the connection between East and West Churches has reduced because of the problems which were lived in the Christian World and important subjects which were collided by eastern church and emperors have came out. The most important of these was dispute of depicted cult which emerged from Leon 3rd and his followers’ iconoclast (depiction and idol hostility) politics. The icon discussions which will go on during one century has started with the first edict of Leon 3rd in 726 that accepts worship to depiction and paganism same. The movement which was begun by refusing worship to holy pictures in churches has reached to be shrededand thrown of them from churches. Theological evidences aganist depicted refraction which has political, religious and deep sociological effects were prepared and supported by a bunch of monks under the leadership of John of Damascus. But in the iconoclastic council organized in754 in İstanbul, Anti-İconoclats and espicially their brave spokesman John of Damascus were excommunicate. Later on adaption of description supporters’ ideas in council gathered in Nicea in787 shows the influence and importance of John of Damascus in christiandom. According to opinions put forward about the reasons of starting iconoclastic that is the great moot point of that period, it is like the Emperor was influenced by faith and culture of İslam or Judasim, or like this contention arised from struggle between East and West. - Ass.Prof.Mustafa Göregen

SB Note: The son of "Leon 3rd" (Leo III the Isaurian) is Constantine V,  he was associated on the throne by his father, who had him marry Tzitzak (Çiçek /Flower - baptized as Irene ), daughter of the Khazar-Turks khagan Bihar, which is in Armenian chronicles Viharos or Virhor. 




*





Murad Adji'ye göre Suriyeli Yahya (John) Türk kökenlidir.

"The first icons appeared in the Byzantium only in the 6th century . In the end of the 8th century (2nd Nicaea Council, 783 - 787) the icons became mandatory attributes of the Christian cult in Europe. One of the advocates for iconography was the Saint John of Damask, seems that he was a Türk by birth. He lived in the 8th century and his name was Mansur (Mansour). In 787 the Oecumenical Council proclaimed him a “herald of the truth. " - Murad Adji - link







Soldaki ikon 19.yy Ne'meh Naser Homsi'nin eseridir.
Dımeşki = Şam'lı. "Dımışk" , bugünkü Suriye'nin başkenti olan Şam'ın eski adıdır. 
Aziz Yahya Dımeşki = Şam'lı Aziz Yahya. 
John of Damascus (Syria)
left icon is attributed to Iconographer Ne'meh Naser Homsi.19th c.




İkon = Ay Kön = Gerçeği Söyle, Doğru Söylemek 



Icon - it comes from the Greek word “image” , the image of Jesus Christ, the Virgin and all the Saints (Gk. eikon “likeness, image, portrait,” related to eikenai “be like, Translator's Note).

But the iconography could not begin from the times of the Christ at least because the Christianity was a branch of Judaism which disallow icons and divine images.

The first icons appeared in the Byzantium only in the 6th century . In the end of the 8th century (2nd Nicene Council, 783 - 787) the icons became mandatory attributes of the Christian cult in Europe. One of the advocates for iconography was the Saint John of Damask (Damascus-Syria), seems that he was a Türk by birth. He lived in the 8th century and his name was Mansur. In 787 the Oecumenical Council proclaimed him a “herald of the truth” .

The first Christian icons are noted in the 5th century in the Armenian, the Caucasian Albanian and Iberian churches.

The icons are mandatory in the northern branch of Buddhism, based on the Tengirchilik traditions. The Buddha is depicted with his hand risen in a gesture of pacification: the thumb and the third finger are touching. In Tengirchilik this gesture is called “bi-fingering” . It was transferred exactly and retained by the Armenian Church and the other Churches which were the first ones to adopt the spiritual traditions of the Türks. For the Türks, the cult of sacred images is ascends to the petroglyphy. In the remaining beliefs they helped men into the spirit to communicate with God, to reach the Enlightment.

The ancient “petroglyph” tradition of uniting prayer and image was expressed by a compound of two ancient Türkic words: ay- (speak) and koni (truly). The word koni was frequently used in religious terminology of the ancient Türks: for example, koni kertu nom (true teaching).

Borrowing from the Tengrians the iconoclastic rites, the Christians adopted only the external side, seen from their explanation (!), they did not understand the deep kernel of the icons (causing iconoclastic fights!). As a result the Türkic commandment “talk truthfully” or “open your soul” turned into a pathetic Greek “image” .

Almost in all European languages the word “aycon” sounds the same (ay- koni ~ aiconi ~ aicon ~ eikon ~ icon).



Murad Adji 
(Murad İskenderoviç Acıyev, a Cumanic-Kipchak (Kumuk-Kıpçak) Turk, Turcolog)
Tengriizm and Christianity / link  -   his own web



bahşılarnıŋ çın kertü nom yaŋın bilmämäklig mün kadag üzä aṅıŋ tözin ukmazlar
“Üstatların gerçek öğretilerini bilmeme kusurundan dolayı onun esasını anlamazlar”
Uygur Ölüler Kitabı
Aurel Stein El Yazmaları Koleksiyonu
G. Kara, P. Zieme-Ein Uigurisches Totenbuch


*



Köken olarak “gerçek” sözcüğü Türkçe bir kelime olup “hakikat” sözcüğü ise Arapça’dır. 11.yüzyıla değin kerti, kirtü, köni sözcükleriyle temsil edilen “gerçek” ve “hakikat” sözcükleri, Türklerin İslamı seçmeleriyle “hakikat” şeklinde dilde kendisini göstermiştir. 14.yüzyılda kirtü kökünden “gerçek” sözcüğünün-kirtü+çe+ok>kirçek >girçek>gerçek (Ayverdi:2011, 413) türeyerek köni ve çın gibi Eski Türkçeden gelen yapıları unutturan “hakikat” kelimesiyle aynı kullanım sıklığında olması, Türkçe açısından direncin “gerçek” sözcüğüyle sağlanmasına yol açmıştır. Yaşanan din değiştirme olayı sonucunda hayatın her alanında kabul edilen yeni dinin öğretilerini öğrenmek isteyen Türkler, Kuran-ı Kerim’in dili olan Arapçayı kullanmaya başlamışlardır. İslam dininin emrettiği buyrukları öğrenmek ve uygulamak isteyen Türkler, bu dilden kelimeler alarak dilin söz varlığı içerisinde İslamî bir terminoloji oluşturmuştur. 


Her ne kadar, Arapçadaki dini kavramlara karşılık Türkçe terimler (yükünç: namaz, belgü: ayet) türetilse de yabancı etkiye karşı direnç etkisini zamanla yitirmiştir. Ödünçleme olayıyla kendisini gösteren dil ilişkileri, özellikle Arapçadan kelimeler alınarak Türkçe sözcüklerin kullanım sıklığının düşmesine yol açmıştır. İslamın kabulüyle köni ve çın sözcükleri unutulurken “hakikat” ve “rast” sözcüklerinin kullanımı artmıştır.


Türkçede “gerçek” ve “hakikat” anlamını veren kavramlar kirtü, kerti, çın, rast, köni ve hakîkat ifadeleridir. Eski Türkçede *kert- fiil kökünden türeyen kirtü sözcüğü (Clauson, 1972:738), Eski Anadolu Türkçesi döneminde “gerçek” şekline gelişmiştir. “Gerçek” sözcüğünün kökü olan kirtü, kerti ifadeleri, Türkçenin ilk yazılı belgeleri olan Orhun Türkçesi döneminin en önemli eserlerinden olan Bilge Kağan, Tunyukuk ve Kül Tigin yazıtlarında tanıklanamazken Uygur metinlerinde bu ifadeler, çın, kirtü, kerti ve çın kirtü şeklindedir. ...


Orhun Türkçesi dönemini kapsayan yazılı edebiyat içerisinde “gerçek” ve “hakikat” anlamını veren çın, kirtü ve kerti şeklindeki yapılara rastlanmamıştır. Orhun Türkçesi olarak bilinen bu dönemin en büyük yazılı mirası olan Kül Tigin, Tunyukuk ve Bilge Kağan yazıtlarında bu sözcükler söz konusu değildir.


Uygur Türkçesi
Maniheizm, Budizm ve Hıristiyanlığın Nasturi mezhebi olmak üzere dinsel etkinin yoğun olarak hissedildiği Uygur Türkçesinde dil, din merkezinde gelişme sürdürmüştür. Başta Maniheizm ve Budizm olmak üzere, dini kuralların eserlerde yoğun olarak işlenmesi, Manici ve Budacı edebiyatın oluşmasını sağlamış, bu doğrultuda verilen eserlerde Sanskritçe, Soğdça ve Çince’den kelimeler söz varlığı içerisinde yer almıştır. Türkçede “gerçek” ve “hakîkat“ kavramlarına karşılık olarak kullanılan “çın” sözcüğü, bu duruma verilecek örneklerden biridir. Çince’den alınan bu sözcük, Eski Anadolu Türkçesine kadar dilin söz varlığı içerisinde kullanım sıklığına ulaşan kelimelerden olmuştur. Bu dönemde yazılan eserlerde “gerçek” ve “hakikat” anlamını veren sözcükler köni, kirtü, kerti, çın, çın kirtü ifadeleridir.


1.İyi ve Kötü Prens Masalı’nda köni “doğru, gerçek”(kön- doğru olmak, doğrulaşmak, kusurlarını düzeltmek, itiraf etmek, doğruyu söylemek+ zarf-fiil eki –i ) (Çev. Köken,2011:196) şeklindedir. Ayrıca kertgün-(kertkün-?)” inanmak, doğru kabul etmek [kertü”doğru” +-k- + dönüşlülük eki –n- Mani yazısında kertkün-] (Çev. Köken,2011:193) şeklinde açıklamalar mevcuttur. “A 5-7 : tolu boltı yenä qız inçä tep tedi amtı kertgüntüŋüz mü ki … tegin amtı timin kertgüntüm.” (Çev. Köken,2011:57)


2.Eski Uygurca Dört Çatik adlı eserde, “gerçek” ve “hakîkat” kavramlarına karşılık olarak çın, kirtü, köni ve çın kirtü yapılarına rastlanır. Çın <chén”gerçek” (Demirci,2014:159) şeklinde olup köni sözcüğü<köni“doğru” (Demirci,2014:175) yapısına sahiptir. “92/10 / 93/11 : süŋüşgeli kelyük m(e)n… ay yeklere çın kértü alp katıg erser sizler mini birle..” (Demirci,2014:43) Çın ve kirtü sözcükleri bu metinde “gerçekten” anlamında olup zarf görevinde kullanılmaktadır. “522/02 : edgü:lüg sa:vların éşidip inçe té:p köni urzunlar.. tükel bilge t(e)nri burhan.” (Demirci,2014:77) Köni urzunlar ”doğru vursunlar” ifadesinde köni sözcüğü zarf görevinde kullanılmıştır.


3.Uygur Türkçesi Döneminin tıp metinlerinden olan Bayagut Oglı Otaçı Beg Hikâyesi’nde “gerçek” ve “hakikat” sözcüklerine karşılık olarak, çın, kirtü, kerti, çın kirtü ve köni ifadeleri kullanılır. “15/1-3: oğlıya kim biziŋ isig özümüzni uladınız kutumuz buyanımıznı üstediŋiz çın kirtü erür siz. “ (Berbercan,2013a :24) Çın kirtü ifadesi metinde “gerçekten” anlamındadır. Siz, gerçekten ulu, kudretlisiniz” şeklindeki bu ifade zarf görevindedir. “1/6: bodunug ķaltı ögi ķaŋı oğlın ķızın igidürçe köni nomça…” (Berbercan,2013a :9) Köni nom” doğru nom, doğru söz, hakiki akide” şeklindeki bu yapı, sıfat görevinde kullanılmaktadır. ...


Orta Türkçe Dönemi
Karahanlı, Harezm, Kıpçak ve Çağatay Türkçesi dönemleri genel olarak Orta Türkçe içerisinde sınıflandırılmaktadır. Karahanlı Türkçesinin Eski Türkçeye dâhil olması gerektiğine inanan araştırmacılar olsa da, bu dönem literatürde genellikle Orta Türkçe olarak bilinmektedir. Bu dönemden itibaren köni, kirtü ve çın sözcükleriyle beraber “hakikat” sözcüğünün dilde kullanıma başladığı görülmektedir. Burada önem arz eden durum, “hakikat” sözcüğünün dilde kullanıma başladığı tarihin yaklaşık olarak 11.yüzyıla denk gelmesidir. İslamiyetle beraber, dilde etkisini gösteren Arapça unsurlar, dilin söz varlığı üzerine yoğun bir baskı kurmuştur. Bu durumun nedeni, Türklerin İslami bir yaşam sürmeleri için Kuran-ı Kerim’i anlamak istemeleri ve bunun devamında Kuran-ı Kerim’in dilinin Arapça olmasıdır. İslam dini öğrenmek isteyen Türklerin Kuran’ın dili olan Arapçayı öğrenmesi, her iki toplum arasında karşılıklı ilişkilerin gelişmesine yol açmıştır. Din değiştirmenin dilde etkisini gösterdiği bu dönem, İslamî terminolojinin oluşmasına zemin hazırlamıştır.


1.D.L.T’de “gerçek” ve “hakikat” kavramlarına karşılık olarak kirtü, köni, çın ve bu sözcükten türeyen çınla-, çınlat- sözcükleri yer almaktadır. Çın “doğru, gerçek, sahih” anlamında olup çınla-“ tahkik etmek, gerçekliğini araştırmak (Çev.Atalay, Dizin 2013:149),çınlat-“ gerçekleştirmek, tasdik ettir- (Çev.Atalay, Dizin 2013:150), yapıları söz konusudur. Kirtü sözcüğü yemin, ant; gerçeklik, doğruluk (Çev.Atalay, Dizin 2013:333) anlamında , kirtüle-“tasdik etmek, onaylamak” (Çev.Atalay, Dizin 2013:334) şeklinde sözcüğün türevleri söz konusudur. Köni sözcüğü ise, “düz, doğru, emniyetli” (Çev. Atalay, Dizin 2013:362) anlamındadır.


Kirtü: Gerçeklik, doğruluk. Ölmüş bir kimse için “ ol kirtü yérde ol” denir ki “ o, gerçek yerdedir, onun üzerine yalan sözlemek olmaz.” demektir. Bundan alınarak “ Ol Tengrige kirtindi.” Denir ki “ O, Tanrıya inandı, yalavacı doğruladı” demektir. (Çev.Atalay,Çeviri 2013:416) 


Görüldüğü üzere, kirtü ”gerçek, doğru” sözcüğün işlev olarak “sıfat” görevinde kullanıldığı görülmektedir.


Kirtü sözcüğünün “hakikat” anlamında kullanılışı, Kaşgarlı Mahmud’un verdiği örnekte görülmektedir. “ Ol kirtü yerde ol “ ifadesinde “kertü yer” ibaresi ile kastedilen şey, ahiret kavramıdır. Ölen bir adamın arkasından söylenen bu ifade, “hakikat”ler âlemine işaret etmektedir. İnsanoğlunun Allah’ın varlığını, birliğini ve sunduğu nimetleri bilmesi için dünyaya gönderilmesi “hakikat”, dünyada iken bu “hakikat”ler âleminin yansıması olan şeyleri görmesi ise “gerçek”tir. Ahiret, insan varlığı açısından “hakikat”i yansıtan bir kavramdır. Ölen bir insanın vücudu gerçek iken, ruhu ise “hakikat”tir.


2.Orta Türkçe döneminin önemli eserlerinden biri de Kıssasü’l-Enbiyā adlı eserdir. Bu eserde “gerçek” ve “hakikat” sözcüklerine karşılık olarak çın, kirtü ve köni sözcükleri kullanılmaktadır. “8 v/11: … ögretü bérdi, ķamuğ nerselerni feriştelerge körgüzdi, eger köni sözlüg érseñiz” (Ata,1997:13) Köni sözlüg ”doğru sözlü” şeklindeki bu yapı, çın ”gerçek” sözcüğü ile beraber “gerçek” ve “hakikat” anlamına gelen yapılardandır. Metinde köni ifadesi, sıfat görevinde kullanılmaktadır.


3. Harezm Türkçesinin önemli eserlerinden olan Nehcü’l-Ferādis’de “gerçek” ve “hakikat” kavramlarına karşılık olarak köni ve hakîkat sözcükleri kullanılmaktadır. “Kirtü ya da kertü” şeklindeki yapıların yer almadığı eserde, kirtün-“inanmak” şeklinde bir yapı söz konusudur. Ayrıca metinde köni ”doğru, gerçek, hak” şeklindeki yapının yanı sıra könilik” doğruluk” şeklinde bir yapı da söz konusudur. “345/5: köni musulmān ĥālında taqı men Tangrı te’alaqa ortaq qatğanlardın ermez-men (Çev.Tezcan,Zülfikar,2014,240) Köni müsülman şeklindeki bu yapı, ”gerçek müslümanlar” anlamında sıfat görevinde kullanılmaktadır. 



“GERÇEK” VE “HAKİKAT” SÖZCÜKLERİ ÜZERİNE FELSEFİ VE DİLBİLİMSEL İNCELEME
PHILOSOPHICAL AND LINGUISTIC REVIEW ON “GERÇEK” AND “HAKİKAT” WORDS
Arş.Gör.Hasan İSİ - PDF
Harran Ünv. Fen Edebiyat Fak..Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü





TONYUKUK YAZITI

ay- “söylemek” –gıl [2. tekil kişi emir eki]
ay- “söylemek” –(ı)gma [geniş zaman sıfat-fiil eki] +sı [3. tekil kişi iyelik eki]
ay- söylemek, demek









Kyrgyz Felt - Turkish Tamga


"The earliest cross images were found in the Central Asian steppes and in Altai, in Tengriism equilateral cross 
symbolizes Almighty Tengri" 
N.Kasimov
(Tengri means God in Turkish)





ilgili:







Tünder - Tündér





"Tündér" in Hungarian "Fairy" - Macarca'da "Tünder" "Peri"
"Tünder" in Turkish "Night" - Türkçe'de "Tünder" "Gece"
"Tün": etymology is Turkish - Kökeni Türkçe







"Bu tip fenomen için Macarca olan kelime Tünder'dir. İngilizceye genellikle Peri olarak çevrilir ve mistik folklorik varlıklara verilen addır. Eski Kelt inancında Tüner tıpkı Macaristan'da olduğu gibi ilahi bir kişiliktir. Ilona onu Cennetlik-Göksel Ana ile eş tutar. Yahudi-Hıristiyanlık'ta ise Periler şeytani veya iblisi varlıklardır."

"The Hungarian word for such a phenomenon is “Tündér,” usually translated to English as Fairy, though the English equivalent is a name given to mystical beings in folklore, so-called “Fairy-Tales.” In the ancient Celtic Faith, a Fairy is associated with divinity just as in Hungarian Tündér Ilona refers to the Heavenly Mother. JudeoChristianity turns Fairies into demons or pseudodemons." [Study notes on the historical Jesus based on the works of Professor Badiny, Jós Ferenc, and other esteemed scholars Fehérlófő tankör (study group)2008)





Macarca'da Tündér, çok güzel ve bakire masal varlığı olan Peri kızı demek ve dilekleri yerine getirebilir. 

tündér
A magyar → népi hitvilág tündérét kevés, főleg mondai adat képviseli. Az adatok többsége régi, nehezen értelmezhető. Bizonyos, hogy határozottan körvonalazott tündér-képzete a magyar néphitnek a múltban sem volt, a jelenben pedig ismeretlennek mondható; viszont a → boszorkánynak, → szépasszonynak és bizonyos → vízilényeknek vannak a Ny-európai tündéralakok tulajdonságaival rokon vonásai. Adataink jó része helyi monda: így pl. bizonyos felvidéki, erdélyi várromokat tartottak tündérek által lakottaknak, ill. építetteknek; továbbá bizonyos kőalakzatokat kővé vált tündéreknek. Ezenkívül főleg a Balaton partján és a Csallóközben voltak ismertek fürdőző, fésülködő, táncoló, a Duna szigetein mulató, aranyport hullató, aranypatkót elhagyó stb. tündérekről szóló helyi hagyományok. (→ még: tündérmese, → Rapsonné vára) – Irod. Róheim Géza: Magyar néphit és népszokások (Bp., 1925); Pais Dezső: Tündér (A magyar ősvallás emlékeiből, Bp., 1975).






*

Kazak Türkçesi ile üç şarkı sözünde Tünder
Kazakh-Turkish 3 songs with Tündér
Kazah-Török 3 dalt Tündér

Üzdikken tünderimdi, Үздіккен түндерімді.
Ötken künder, aylı tünder, Өткен күндер, айлы түндер.
(link)

Esіñde me sol bіr künder, Есіңде ме сол бір күндер.
Esіñde me sol bіr tünder, Есіңде ме сол бір түндер.
(link)

Armandarın künder-ay, Армандаған күндер-ай!
Juldız tamğan tünder-ay, Жұлдыз аққан түндер-ай!
(link)






EK:



Macarcadaki Türkçe kelimeler

Alimler Macarcaya geçen Türkçe kelimeleri üç tabaka halinde incelerler. Birincisi Hun-Hazar-Bulgar tabakası, ikincisi Peçenek-Uz-Kuman-Kıpçak tabakası, üçüncüsü ise Osmanlı tabakasıdır. Osmanlı tabakasını inceleyen Macar alimi Suzanne [Zsuzsa] Kakuk, 16 ve 17. asırlarda Osmanlı dili tarihi araştırmaları, Macar dilinde Osmanlı unsurları ( Budapeşte, 1973 Recherches sur l’histoire de la langue Osmanlie des XVI et XVII siecles, les eléments Osmanlis de la langue Hongroise) isimli eserinde, 16-17. asırlarda Osmanlılar vasıtasıyla Macarcaya 1.382 cins isminin, 402 şahıs adı ve lakabın, 224 yer isminin, toplam 2.008 kelimenin nakledildiğini ortaya koymuştur (Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1973-74, 356 s.).

Kakuk, daha sonraki bir yazısında bunu 1.500’e çıkarmıştır (Zsuzsa Kakuk, “Macar dilinde Osmanlı-Türk unsurları”, Bilimsel Bildiriler 1972, TDK y., Ankara 1975, 209. s. vd.). (Bayan Kakuk, 1960’da Çindeki Salar Türklerini ziyaret ederek metinler derlemiştir. Bu metinler Textes Salars, Acta Orientala, c. xııı, fas. 1-2, Budapest 1961’de yayımlanmıştır). Kakuk, 13 ağustos 1925’te Macaristanın Heves şehrinin Nagytalya köyünde doğmuştur.

Türkçenin tesiri sadece kelime vermekle kalmamış, bazı şairler Türkçe şiir bile söylemişlerdir. Mesela ilk büyük Macar şairi sayılan Balint Balassa 1552-56 arasında bir çok Türkçe şiiri Macarcaya çevirmiş, kendisi de Türkçe şiir yazmıştır.

Macar kelimesi Manysi ve Türkçe eri (Manysi+eri) kelimelerinden meydana gelir ki, yarı yarıya Türkçedir (Laszlo Rasonyi, Tarihte Türklük, TKAE y., Ankara 1971, 119. s.). Macarlara sadece kendileri ve biz Türkler Macar deriz. Öbür milletlerin verdiği Hungarya adı da tamamiyle Türkçedir. Hungarya (Hungaria) çoklarının sandığı gibi Hun kelimesinden değil, Türkçe Onoğur kelimesinden gelir. Baştaki h türeme bir sestir. Kelime Hundan gelse sonraki gar unsurunu açıklamak mümkün olmazdı). Macarlar Onoğur Bulgarlarıyla yakın münasebette bulundukları için Bizanslılar ve diğer halklar onları bu kelimeyle isimlendirip yaşadıkları ülkeye de Türkiye demişlerdir (Onoğur kelimesi Osmanlılarca az da olsa Engürüs veya Üngürüs şeklinde kullanılmıştır).

Hatırlanacağı üzere Macaristan haricinde tarihte Türkiye ismini alan veya Türkiye ismi verilen bir çok ülke ve bölge vardır: Göktürk, Hazar, Anadolu Selçuklu, Mısır (Memlük devrinde) ve Türkistan coğrafyaları tarihte Türkiye olarak anılmıştır. Lakin devlet adı olarak Göktürkler, Mısır Memlükleri ve Türkiye Cumhuriyetinden başka Türkiye isimli Türk devleti yoktur. Yalnız Orta Asya coğrafyası son bin yıldır Türkistan adıyla tanınmaktadır.

Macar alimleri Türklük bilimi sahasında en çok çalışan alimlerdir. Zaten Türk bilimi sahasında Hıristiyan milletlerden iyi niyetle çalışan sadece Macar bilginleridir. Bunlara Bosna Hersekli ve Güneydoğu Asyalıları da ilave edebiliriz (Pakistan, Malezya vs). Türklükle ilgilenen diğer bilim adamlarının bilim sıfatı sadece mesleklerinde olup esas amaçları Türk kültür ve medeniyetini başka köklere, bilhassa Çin, Hint, İran, Moğol, Arap ve sair kaynakla bağlamaktır.








Tünrak - Tirnyakov - Tyrniyakov Osulokoviç : Kuman başbuğunun ismidir. * (Tünrak a Leader name of a Cuman Turk)
[ Muallâ Uydu Yücel - İlk Rus Yıllıklarında Geçen Türk Kavimlerine Âid Şahıs İsimleri,(*Rasonyi bu ismi Tyunrak şeklinde vermektedir.)]












6 Kasım 2016 Pazar

Türkiye'de Macar Kökenli Yurttaşlarımız






Gebiz - Macar Köyü


Antalya'nın Serik ilçesine bağlı Gebiz mahallesinde yaşayan Macar kökenli ailelerle görüşen Islak Çarıklar Ekibi, Osmanlı döneminde (17.yy) Macaristan'dan gelerek bölgeye yerleşen insanların yüzlerce yıllık öykülerini dinledi. (Basın)  Gazeteci-Yazar Yusuf Yavuz ve Biyomühendis Çağlar İnce'nin birlikte hazırladığı haber-belgesel (video)





Burada araştırmalar yapan Ali Aksüt:

"Macarlar; Adana, İçel, Ankara, Uşak, Manisa, Kütahya, Hayrabolu, Gölhisar, Eğridir, Isparta, Alanya, Elmalı ve Kalkan çevresine bir Osmanlı fermanı ile iskan edilmişlerdir. Kısaca anlatmaya çalıştığımız Macarlara Balıkesir Çepni’leri içerisinde de  rastlıyoruz. Balıkesir’e bağlı Macarlar köylüleri kendilerini günümüzde Çepni olarak adlandırıyorlar.  Macarlar köyü Çepnileri İnanç olarak Alevidirler. Gazipaşa bölgesi Gölgeli dağı çevresinde Macar yaylası onların konar göçer yaşamının belgelerindendir. Antalya Gazipaşa Macar (Macarköy) de Macarların izleri vardır. Serik Gebiz köyünün eski adı  da Macar Nahiyesidir. Belki de bunların tümü, bir tek Osmanlı fermanının sonucunda bölge ile tanışmışlardır.
          
Kısaca geçmişlerini anlattığımız Macarlar’dan olup, Osmanlı döneminde adı Macar Nahiyesi olan Gebiz’e Doç. Dr. Attila Erdem, Gazeteci Ali Aktaş ve TRT personeli yöre insanı Mustafa Cansız ile birlikte gittik. Bizi alabildiğine güzel bir doğa ve Gebiz’in güler yüzlü Belediye Başkanı M. Cengiz Büyükgebiz karşıladı. Geçmişte nahiye, günümüzde belediyelik olan Gebiz kasabasında ilk bilgileri ondan aldık.
            
Atalarından duyduklarına göre; Gebiz’i kuran topluluk üyeleri; Romanya, Macaristan sınırında bulunan Gebzu denilen bölgede yaşıyorlarmış. Büyük olasılıkla yaşadıkları yerin otlağı sürülerine yetmediğinden ya da bilemedikleri bir nedenden 1620 -1630’lu yıllarda göç edip, İzmit Gebze yakınlarında bir yere gelip çadırlarını kuruyorlar. Bu yere yine söylenceye göre eski yerleşimlerinden dolayı Gebze adını veriyorlar. Yarım asır kadar da burada yaşadıktan sonra bir gün yine sürülerinin otlağı yüzünden komşu aşiret ile kavgaya tutuşuyorlar, kan dökülüyor. Karşı taraf Osmanlı sarayındakileri etkileyince, Gebze’den tekrar göçü sarıp yollara düşüyorlar. Kütahya Gediz çevresinde de iki yıl kadar kalıyorlar. Ancak, bu göç Osmanlı tarafından önemli bir şart ile gerçekleşiyor. 

1700’lü yıllarda Alaiye ile Teke Yarımadası arasındaki sahilde korsanlar kol gezmekte imiş. Osmanlı yetkilileri bir taş ile iki kuş vurma isteğiyle Macarların ağasına; eğer bu deniz eşkıyalarını etkisiz hale getirir isen, ceza görmediğin gibi, aşiretine de bir yurt yeri veririz, diyorlar. Tarihte de bilinen ataları gibi Macarların gözü pek ağası, önerilen koşulları kabul ediyor. Ağa sorumluluklarını kısa sürede yerine getirince Gebiz, Kocayatak, Abdurrahmanlar,  çevresi bunlara yurt yeri olarak veriliyor. İlkbaharın ilk sıcakları ile hayvanları sıcaktan rahatsız olunca göçüp günümüzdeki Gebiz’e yerleşiyorlar. Gerek tarihteki yaşama alışkanlıkları gerekse besledikleri sürüler yüzünden bir iki yıl sonra yaylak yurt arayışına başlıyorlar. Böylece Isparta Aksu Beyşehir arasında bulunan Anamas, Sorkun, Çayır yaylaları günümüze kadar yazlak yurtları oluyor. Gebzu’dan taşıdıkları Urumeli Havaları ile Torosları inletiyorlar.’’Yörük yaşantısı ile başı karlı yüce dağlara gider iken Pınargözü’nün on kilometre yukarısında İkitaş boynu’nun arasındaki ‘’Ak alıç’a’’ gönüllerindeki dilekler gerçek olsun diye bez bağlamayı ihmal etmiyorlar. Burayı ‘’Başlangıç Yeri’’ diye adlandırıyorlar. Kim bilir belki de Serik çevresinde ilk at yarışlarını bu eski biniciler başlatmışlardır.
           
İnsanlık tarihinde dünyanın birçok topluluğu coğrafyalarını, dillerini, dinlerini buna bağlı olarak kültürlerini, yaşam tarzlarını değiştire değiştire günümüze ulaşmışlardır. Zamanın seyri içerisinde bu da doğaldır. Konargöçer toplum yapısındaki bizler için bu cümle daha da geçerlidir.
           
Eski Macarlar köyünün görgülü bir kadınının elinden kahvemizi içtik. Gebiz’in geçmişine meraklı, güçlü bellekli eski terzilerinden Eşref Öztürk ise bundan sonrasını bize şöyle anlattı. Macar köylüleri takribi olarak 1820’li yıllarda acı günler geçirmişler.

‘’…Bizim atalarımızın dedesi ve Gebiz yerleşiminin kurucusu Talancıoğlu Mehmet Ağa’dır. Talancıoğlu’nun yedinde gelen topluluk köye yerleştikten sonra Konya medreselerinden köye bir hoca gönderilir. Hoca bir süre köyde çalışır. Köy gençlerini okutup eğitmeye, din hizmetleri yapmaya başlar. Günlerden bir gün hoca okuttuğu kız öğrencilerinden birisinin yüzünü okşar. Kız, bu durumu annesine, annesi de Talancıoğlu Mehmet Ağa’ya bildirir. O zaman ağanın uhdesinde 400 kadar çadır var imiş. Ağa adamlarına emir verir. Hocayı yakalatıp sırtına taş bağlattıktan sonra, Aksu Irmağına attırır. Hocayı ne şekilde yok ettiğini de, o güne kadar sırdaşı olan Gazak Kâhya’ya anlatır. Osmanlı bu arada kayıp hocayı aramaya başlar. Bu dönemde Talancıoğlu ile sırdaşı Gazak Kâhya’nın araları bozulur. Gazak Kâhya olup biteni Osmanlı askerine anlatınca, köy çevrilip, Talancıoğu yargılanmak üzere, Antalya’ya götürülür. Kısa bir yargılamadan sonra, Talancıoğlu günümüzdeki bugünkü Antalya Meydan karakolunun önündeki kavak ağacına asılarak, idam edilir. Talancıoğlu’nun iki küçük oğlu yetim kalır. Osmanlı Talancıoğlu gibi iki küçük oğlan çocuğunun da yok edilmesini ister. Askerler Battal ve Veli Adlı bu iki kardeşi bir eve kapatıp kapıyı mühürlerler. Yakınları bu iki küçük çocuğu bacadan kaçırıp büyüyünceye kadar heybe ve kazanların içerisinde Osmanlı askerinden saklarlar. Çocukların saklanmasında komşu Honamlı Yörükleri çok yardımcı olurlar. Honamlı Yörükleri yöreye yerleşir iken, Talancıoğlu’ndan gördükleri iyiliği unutmadıklarını Battal ile Veli’yi saklayıp besleyerek gösterirler.  ‘’Ali Bey; biz Gebizliler işte bu iki kardeşten çoğalmayız’’ dedi.
            
Toroslar’ın Eteklerinde, ovanın başladığı yerde ormanlar ile buluşulan bir mekânda Gebiz; küçük, planlı, bakımlı ve güzel bir belediyelik yerleşim yeri. Amacımızı söylediğimiz her Gebiz’li bizi mutlu göndermek için bir şeyler yaptı. Gebiz ve köy mezarlığı Anadolu insanının geçmişine ayna tutmak isteyen araştırmacıları, bilim adamlarını, folklor uzmanlarını bekliyor. Belediye başkanının kültürel çalışmalara karşı duyarlı olduğunu gözlemledim. Anadolu’nun ne kadar renkli olduğunu mezar taşlarındaki Kıbış, Mecek, Tat, Çor, Gök, Sarı gibi topluluk adlarından, yazı içerisinde adı geçen Gazak Kahya adından, eren kimlikli olduğunu gözlemlediğimiz, Seriklilerin deyimi ile ‘’kelicik ‘’ ilgi bekleyen Gök Seyit Sultanoğlu’ndan anlıyoruz. Köyde yaşayan Abdal kökenli ailelerin de Macarlar ile birlikte gelme olasılığını göz ardı etmemek gerek. Köy mezarlığı içerisindeki Gök Seyit Sultanoğlu’nu Serik Tahtacıları da ziyarete gelir imiş. Zaten; Serik ilçesinin orta yerine şimdiki o koca çınarı diken, yanına ilk baraka evi yapan da, Gebizli bir çobanın çocuğu imiş. Serik de o zamanlar sazlık ve bataklıkmış. Bence Anadolu,  algılayabildiğimizden daha renkli bir toplum yapısına sahiptir. Görüp, yaşamadan algılayıp anlatmak zor... Yunuslar’ı yaratan büyük hümanizma da bu renklilikten güç alsa gerektir. Mezarlar ve mezarlıklar hiçbir gerçeği gizlemezler, orada siyasi ticari, etnik, dinsel kaygılar kenarda kalır. Mezarlıklar gerçeği konuşur, dünyanın önde gelen birçok tarihçisi gibi Prof. Raim Gumeroviç Kuzeyev de Macarlar ile Başkırtlar’ı aynı topluluğun üyeleri saymaktadırlar. Gebiz mezarlığındaki Tahtacıların da değişik dilekler ile ziyaret ettikleri Gök Seyit Sultan ile Gebizli köylülerinin atalarından birinin mezarındaki Kazayağı ya da Huyır (Çalı Horozu Ayağı)  adı verilen boy damgaları geçmişteki birlikteliği ya da yakınlığı işaret etmektedir. 

Macarların da dağıldıkları topraklarda Moğol, Kırgız, Kazak, Kıpçak, Peçenek, Nogay Tatarları ortak bir etnonimin üyeleri olarak görülmektedirler. Yani bu topluluklar halk deyimi ile karışmış akraba halklardır. Tümünün Boy damgaları da birbirinin küçük farklılıklar ile benzerleridir. Çoğu zaman birlikte yaşamış, birlikte ya da yan yana yerleşim yerlerine yerleşmişlerdir. Adını Atil yani Atilla’dan alan İtil (Volga) çevresinde yaşayan Başkurtlar arasında Kazayaklı etnonimlerinin ortaya çıkışı, Başkurt etnik tarihinin Kıpçak dönemiyle ilintilidir. R.G.Kuzeyev’e ait olan bu son cümle de Gebiz mezarlığındaki boy damgasının tartışılmaz bir belge olduğunu göstermektedir. Bu damga Başkurt Türkmen-Kıpçakların da Boy damgasıdır. Gebiz’in kimliği köy mezarlığında bu güne kadar korunmuştur. Ancak bunun halka halk dili ile anlatılması gerekmektedir.
                 
Gebiz meydanında Atatürk anıtının ön tarafındaki ahşap bir anıtkapının üzerinde  ‘’ MACARKÖY X CSİKSZENTDOMOKOS altında BİZ KARDEŞİZ 2006 ‘’ yazılı. Gebiz Belediye Başkanı M.Cengiz Büyükgebiz Macaristanda düzenlenen bir Macarlar kurultayına gitmiş. ‘’Köyümüzdeki eski ve yıkılmış olan konaklar ile Macaristandaki konaklarda aynı estetik anlayışı gördüm,’’ diyor.
          
 Komşu Yanköylüler’e biz Tahmasp deriz, diyen Gebizliler ‘’Bize tek tüfekli Macarlı’’ derlerdi, diyerek geçmişlerini dile getiriyorlar. ‘’Sarkın’da yazlayan, Serpe’de güzleyen’’ konuksever Macarlı ya da Gebizliler’i gidip görmek en güzeli. Bilmemek, görüp tanımamak insanları yoksullaştırıyor. Aha şurada burnumuzun dibinde, eski Macarlı yeni Gebizliler sizi bekliyorlar…" (link)




Sekel Kapısı Türk-Macar kardeşliğinin sembolü


Macar araştırmacı Beder Tibor, kitabında, 'Osmanlı döneminde göç eden akrabalarımız, Antalya Gebiz'de yaşıyor' diye yazdı. O günden beri belde Macar akınına uğruyor. Macarlar, akrabalık iddiasında. Gebiz halkı ise ikiye bölündü. Bir kısmı 'Hayır Yörük'üz' diyor. Bir kısmı 'Macar da olabiliriz'...

Antalya Serik'e bağlı Gebiz Beldesi'nde ilginç şüphe... Macar Araştırmacı Beder Tibor'un iddiası Gebiz'i Macarların ilgi odağı haline getirdi. İşte o ilginç öykü: Tibor, 1990'da Osmanlı döneminde Macaristan'dan göç eden akrabalarını bulabilmek için bin 800 kilometre yürüdü, Gebiz'e geldi. Beldenin eski adının 'Macar' olduğunu tespit eden Tibor, mezarlıkta da Macaristan'ın Berdel bölgesinin bayrağına benzeyen motifler, mimari öğelerle karşılaştı. İnsanların renkli gözlü olmasını da dikkate alan Tibor, akrabalarının Gebizliler olduğu kanaatine vardı. Tibor, kitabında Gebizlilerin 18'inci yüzyılda Berdel'den göç ettiğini, 450 Macarın Anadolu'ya yerleştiğine ilişkin efsaneler olduğunu belirtti. Tibor, 'Mezar taşlarının çoğunda güneş, hilal motifi var. Macarlar, mezar taşlarına kimliklerini belirtmek için bayraktaki motifleri işlemişler' dedi. O gün bugündür belde Macar akınına uğruyor.




Gebiz Belediye Başkanı Mehmet Cengiz Büyükgebiz ise iddiaya karşı temkinli: Macaristan'da  Gebzu adında bir yer varmış. Bir bölümü Osmanlı döneminde Gebze'ye, ardından Gediz'e gitmişler. Oradan Gebiz'e geldiklerini duyduk. Gebizlilerin nüfus kağıtlarında doğum yeri hanesinde Macar yazılıdır. 1960'lı yıllardan sonra Serik yazılmaya başlandı. Eski tapu kayıtlarında Gebiz'in adı Macar olarak geçiyor. Ama Osmanlı sınır boylarına toprakları korumaları için Yörükleri de yerleştirmiştir. Yörük kökenliyiz. Akrabalığa ilişkin bir belge yok. Onlar akraba olduğumuzu iddia ediyorlar. Bu konuyu tarihçilere bırakmakta yarar var.

Tibor'un araştırmasının ardından 2006'da aralarında gazetecilerin, yazarların ve Csikszentdomokos Belediye Başkanı Biro Ernö'nün de bulunduğu bir otobüs Macar, akrabalarını görmek için beldeye gelip meydana kardeşlik kapısını dikti. Hıristiyan rahip kardeşlik duası etti, Belediye Başkanı Biro Ernö, Gebiz Belediye Başkanı Cengiz Büyükgebiz'e Berdel bölgesinin üzerinde hilal ve güneş motifi olan bayrağını verdi. O gün bugündür belde, Macarların akınına uğruyor.

Mezar taşlarındaki işaretler, beldenin eski isminin Macar olması Macaristan'dan gelen misafirlerin iddialarını güçlendiriyor. Ancak yöre hakı ikiye bölünmüş. Büyük çoğunluğu yörüklerden oluşan Gebizliler 'Macar değil Yörük'üz' derken bazıları da iddianın doğru olabileceğine inanıyor.

Mustafa KOZAK, 10 Eylül 2011  / ANTALYA





Beder Tibor - Gyalogosan Törökorszagban


„A kezdettől a végig 2600 km utat tettem meg összesen, 84 napot kitevő gyaloglással. Ezalatt átvergődtem a Kárpátokon, a Dobrudzsai- és a Balkán-hegységen, az Uludag- és a Toros-hegyeken, magam mögött hagytam az Erdélyi-medencét, a Moldvai-, Dobrudzsai-, a Balkán- és az Anatóliai-fennsíkot, 306 településen haladtam át, ebből 260 falun és 46 városon. (…) 

Bár több mint ezer kilométerre voltam az itthontól, a török nép páratlan szívélyessége feledtette a nagy távolságot. Nem a vendégnek kijáró tea, a vacsora vagy a szállás volt az, amiért köszönettel tartozom nekik, hiszen azt gyalogútjaim során máshol is biztosították, hanem a féltő gondoskodás, amivel körülvettek. Ilyet csak testvérek, rokonok vagy igen jó barátok között érezhet az ember.” (Beder Tibor)




Gebiz Macar Köyü'nden Mezar Taşları





Farklı bir haber linki 

Hungarians are the descendants of a Turkish village? November 9, 2015




Macar/Sekel ve Orhun Anıtlarındaki Tamga karşılaştırması







ilgili: