14 Aralık 2017 Perşembe


A stele with Turkish inscription (written with Turkish Alphabet, i.e.Orkhun or Gokturk) 
and Tamgas

TAMGA - тамга - (Mark,Brand); Etymology Turkish

Turkish term "Tamga" is a property mark, a necessity when your property has four legs and is grazing in unfenced pastures, hundreds and thousands of them commingling with other hundreds and thousands belonging to hundreds of families that live together and exploit the same grazing range.

Tamgas were the most precious possession of a tribe, clan, or individual, they were heirloom and heritage, and they carried a great legal significance, like today's family name.

Marked on carpets, artifacts, animals, branding horses, gravestones Taşbaba (stone statues-leader himself), Balbals (stone statues of enemies) and stone/wooden monuments over the burial kurgans (tumulus, barrows, burial mounds).

Accordingly, an unjustified use of tamga, by a person ineligible for tamgas, or use of another person tamga was classed as a most grave crime, and persecuted accordingly. All the places were the Turkish peoples went, you can see a Tamga of a family or tribe and these conventions are still observed in the societies which practice the tamga traditions.


Golden Horde (Qızıl/Kızıl/Altın Ordu/Orda) Mark (Tamga) 
and Crimea Turks

Ordu (Horde - Orda) = ety.Tr., Army, military. [the origin of "Order" in Latin (military organization) came from the Turkish word "Ordu". Even the word "Urdu" of Pakistan's national language. ]


Слово «тамга» тюркского происхождения и имело несколько значений: «тавро», «клеймо», «печать». В период Золотой Орды данный термин получил распространение в странах Средней Азии, Восточной Европы, Ближнего и Среднего Востока, Кавказа и Закавказья, где, помимо прежних, приобрел новые значения — «документ с ханской печатью», «(денежный) налог». Слово таможня также происходит от слова тамга. Очевидная популярность данного термина в тюркских языках, откуда он и был заимствован в другие языки (в том числе и в русский), все же не может считаться доказательством именно тюрко-монгольского происхождения тамг как принципиально новой знаковой системы, отличной, например, от письменности. Между тем тамги, вследствие специфики своего основного использования (как знаки родовой или племенной принадлежности), несомненно, относятся к разряду важнейших исторических источников. Научное изучение тамг и тамгообразных знаков ведется уже более двух веков, и хотя достигнутые успехи несомненны, данная тема и многие связанные с ней проблемы все ещё далеки от разрешения.

İskitlerden Kalan Toponimler

SİLİS - Jaxartes (Iaxartes)- Yaxart - Sır Derya - Seyhun
OXUS - Amu Derya - Ceyhun
ISSIC - Issicus - İskenderun

"...kingdom from the Massagetae , must be either the Oxus (jihon) or Jaxartes (Sihon)..." Herodotus book 1:202

"...the queen of the Amazons visited Alexander north of the Jaxartes.." Didorus Siculus book 17:77

" this region, bounded as it is by the river Jaxartes, by the Scythians known as the Silis, and by Alexander and his officers supposed to have been the Tanais..." Pliny the Elder book 6:18

"...the mouth of the Oxus River..." Strabo book 11:6

"... the Arabian Gulf and the Nile and the Egyptian and Issic Seas..." Strabo book 11:1

"...long time in Syria, was defeated by Severus at the Issic Gulf (which is in Cilicia, where Alexander routed Darius III...)..." Ammianus Marcellinus book 26:8

"...the Amazons (whom the Scythians call Oiorpata , a name signifying in our tongue killers of men..." Herodotus book 4:110

* SİLİS : eytm.Tr., plentiful, pearl
* OXUS : etym.Tr., Turkish tribe Oğuz (Oghuz)
* ISSIC : etym.Tr., heat
* MASSAGETAE : Big Saka/Scythian Turkish tribe.
* AMAZONS : Saka/Scythian Turkish women tribe, in Scythian Turkish: Oiorpata = Oerpata = Er+pata / Men Slayer

Ancient #Turkic toponyms of Sakas and Scythians in the works of classical authors:
"All that implies that Herodotus, like all ancient geographers, understood very vaguely the courses of the eastern rivers (26), but despite that, it is impossible to doubt the names of these rivers (ie, Lik and Irgis), which the ”Father of History transmitted with maximum of phonetic accuracy. Both names of these rivers, together with such toponyms as Ming, Palakent, Barda, Oks, Oxus, Silis, Daiks, Ausakla, Muztag and Altyntag are undoubtedly Türkic. It is possible that the list 
of names will Türkic be appended in the course of further research. But even now, looking at the map where the above toponyms are located , we can see that much of the Sakas and Scythians were Türkic."

İskitlerin "TEMARUNDA" dediği Azak Denizi
Mæotis - (Sea of Azov)

* "Scythian form temarunda(m)"

* "Plinius h. n. VI, 20 sagt, dass der skythische Name der Maeotis Temarunda «mater maris» bedeutet..."

* "... The first of these are the Sauromatæ Gynæcocratumeni, the husbands of the Amazons. Next to them are the Ævazæ, the Coitæ, the Cicimeni, the Messeniani, the Costobocci, the Choatræ, the Zigæ, the Dandarii, the Thyssagetæ, and the Iyrcæ, as far as certain rugged deserts and densely wooded vallies, beyond which again are the Arimphæi, who extend as far as the Riphæan Mountains. The Scythians call the river Tanais by the name of Silis, and the Mæotis the Temarunda, meaning the "mother of the sea." ... Pliny the Elder, book 6:7 

* Temarunda "Denizin Anası" olarak açıklanıyor... Ama,

"Antik adı Maeotis olan denizin şimdiki adı Türk soylu kavimlerden gelir. Yükseltinin az olduğu düz ve alçak kıyılara sahip Kıpçak dilinde alçak topraklar anlamındadır. Rus halk söylencelerine göre ise Azak ismi Asuf/Azum isimli bir Kuman prensinden gelir." diye bir açıklama da var, ama kaynağını bulamadım....

Iyrcæ = The more common reading is "Tureæ" a tribe also mentioned by Mela, and which gave name to modern Turkistan.
Arimphæi = Argippaei , Hyperborei = Avar Turks.
Thyssagetæ = (Massa)Gatae = Saka/Scythians = today Bashkirt Turks

Iyrcæ = Turcae = Turca = Turk
Scythians = Turks
#Scythians spoke #Turkish !..
History of  #Turks... 


Venedik - Sile (Sele) Nehri'nin eski adı Silis iken, MÖ.1.yy'da kurulan Altınum şehri de nehrin ağzında yer alıyor. Bir zamanlar zengin olan bu şehir, 452 deki Hun saldırılarıyla terkedilmiş.

"ALTI´NUM (Ἄλτινον; Altino), a city of Venetia situated on the border of the lagunes, and on the right bank of the little river Silis (Sele) near its mouth."
* Dictionary of Greek and Roman Geography (1854) - William Smith, LLD, Ed.
* Harpers Dictionary of Classical Antiquities (1898) - Harry Thurston Peck

Burada da "Silis" adına rastgeldik. "Altınum" acaba "Altun"dan mı geliyor?... Çünkü, onlar Altinum kelimesinin kökenini/etimolojini bilmiyor !...

ALTUN - ALTIN ; Kül Tigin Anıtı : 
"Bir tümen agi altun kümüş kergeksiz kelürti. 
[On binlik hazine, altın, gümüş fazla fazla getirdi.]" 

İtalya'nın kuzeyine yerleşen ve Türkçe konuşan 


12 Aralık 2017 Salı

What Did They Claim?

What if, this became true instead of "Your" (you know who I meant!) thoughts?
After all it belonged to Our Ancestors !.. :

1)- "The clear evidence of Genesis is that the early population of Palestine was not Semitic but Turanian, and as we have lately found, allied to the populations of Khita class in the regions already cited " wrote Hyde Clarke (from Royal Historical Society - SB)

[PS: Khita is also the oldes name of Anatolia / Khita = Touran the Khatai = Hatti - SB]...

2)- "But the descendants of Shem were not the first civilizers of Babylonia. Those far-spreading tribes called by ethnologists Turanian had been beforehand" wrote Henry George Tomkins (a member of the society of Biblical Archaeology - SB)

3)- "The Turanian race is one of the oldes in the world and appears to have migrated at the same time as the Hamitic; it might even be possible to restore the chief features of an epoch, when the sons of Turan and of Cush alone occupied the greater part of Europe and Asia, whilst the Semites and the Arians had not yet left the regions which were the cradle of our species". wrote F. Lenormant. (French historian - SB)

4)- "The wonderfull system of writing, called from the shape of the ancestors, cuneiform, or wedge-shaped was invented by the original Turanian inhabitans of Babylonia."... and ..." It is generally supposed that Babylonia was peopled in early times by Turanian tribes (aalied to the Turks and Tatars) and that these were conquered and dispossessed by the Semites".. wrote George Smith (who worked for British Museum! - SB)

5)- "Abraham father's name was Azer, a Turk of origin", wrote Prof.Firudin Ağasıoğlu in his book "Tanrı Elçisi İbrahim"

6)- "The Turanian races were the first to people the world beyond the limits of the original cradle of mankind, in the valley of the Euphrates before the Semitic or Aryan races came there.... The Turanians were builders; the Semitic races never erected a building worthy of the name. When King Solomon decided to build the Temple at Jerusalem, he lead recourse to Turanians to take the lead in the work."... wrote Moses W.Redding ( Illustrated History of Freemasonry, Kessinger Publ.1997) + to this : "No Semitic and no Aryan ever built a tomb that could last a century or was worthy to remain so long." James Fergusson (A History of Architecture)


* Kudüs (Jerusalem) is Turkish; Kud = Kut - means Holy

* Torah (Old Testament, Tanakh) is Turkish; Töre - "people in society have to obey the rules; traditions, moral behavior, adopted behaviors and sociel rules"... SO,

What did they claim?... ;)
Be careful...


Aşağıdakileri aktaran ise: 
Tan Can / Almanya

* Nuh Peygamber; "Şüphesiz ki İbrahim de onun (Nuh'un) milletinden idi...."(Saffat Suresi,83-86). Bilindiği gibi Türk soyunun atası olarak gösterilen Yafes/Yafet'in babası Nuh'dur.(bknz Tokaryev,1965,y525) Ve yine kaynaklara göre Yafes'in Büyük oğlunun ismi TÜRK'tür. Bu kaynaklardan bazılarını inceleyen Abbasoğlu Ağa Bakıhanov şöyle yazar "Yafes'in büyükoğlu "Türk" adaletli ve insansever bir hükümdar idi. Yafes soyundan olan bütün boylar onun adıyla bağlantılı olarak "Türk" olarak adlandırıldılar"  (bknz Bakıhanov,1991,27)

Reşideddin Fezlullah ise "Nuh (Tanrı ona rahmet etsin) yeryüzünün insanların yaşadığı bölümünü oğulları arasında paylaştırdığı zaman Doğu Ülkelerini, Türkistan'ı ve ona yakın yurtları büyük oğlu Yafes'e verdi. Yafes Türkler'in tabiriyle Olcay Han adını aldı" (bknzReşideddin,1987,25;2003,16)

Ve bir başka kaynak da da Yafes Türklerce "Abulca Han"olarak adlandırılmış (bknz Kadirali Celairi'nin 1601'de bitirdiği Oğuzname"Camiü't Tevarih"de). Bibliya da ise Nuh'un torunu ve Kamer'in oğlu sayılan Togarma , aslında Malatya bölgesinin eski adıdır; eski Gürcü tarihçileri onu Targormas , Hay Ermeni tarihçileri Torgom adıyla ,Yahudiliği kabul eden Hazar hakanı da Togarma adıyla bu patriarkı kendi ataları sayarlar.. (her ne kadar Gürcü ve Hayların dilleri ve kökenleri Hazar Türkleriyle farklı olsa da.. bknz.F.Celilov Tanrı Elçisi İbrahim)

Şimdi, Nuhoğullarının Sam, Ham ve Yafesoğullarının isimlerine bakalım, özellikle her üç evladının isimlerine dikkat ediniz.. Örnek; Samoğullarından Arpakşad / ErbekŞad, Hamoğullarından Kuş ve Seba ve Yafesoğullarından Kamer/Gomer Magog /Mecuc Maday/ muhtemelen Mada/Med, Yavan, Tubal ve Meşek vs... Bu isimler herşeyden önce semitik değil öz be öz türkçe isimlerdir. Çok daha detaylar için F.Celilov beyin eserine bakmanız gerekecek."  

* Kudüs ismininin menşei ve fonetik açılımı

Hem Yahudilerin hem de Müslümanların Kutsal Şehri Kudüs'ün arapçası El Kud's.. manası Kutsal.. Peki Kut ismi ve onun manası Dünya da hangi dildedir? İsim kendisini türkçe diye haykırmıyor mu sizce de?

İki çay arasında Dicle-Fırat kıyılarında M.Ö.2200 sene önce Türk Boyu Kut (Gut/Guti) Eli Devletini kurmuşlardı ve Kut sözcüğünün Türkçe kutsal olan manası ta o zamandan tüm Ön Asya'da yayılmakla kalmamış, Semitiklerle olan savaşlarla hısım hasımlıkla Sami dillerine de girmiştir. Örneğin, Yahudilerin kutsal yemeklerine godeş (God / Gut / Kut eş / aş) demesi, Şam (Demeşg / Damaşk / Damaskus) çevresindeki sulak, verimli, yeşillik alanlara "Guta"denmesi gibi. (bknz.Firudin Celilov, Tanrı Elçisi İbrahim) (Kadim Türklerde Kut aynı zamanda "ruh"ve "can"demektir ve bu aynı manalarıyla hitit dilinede geçmiştir (bkz. İvanov 1985,44.) Kudüs ismi de işte kadim Türkçeden alınmış bir isimdir.


Tirida (Sümerce) = İlahi emir,düzen
Tevrat (İbranice) = Kutsal Din Kitabı..

Tura (Çuvaşça) = Tanrı,
Tora/h (İbranice) = Kanun,Yasa,Adet,Öğreti
Töre (Türkçe) = Kanun,Yasa,Adet,Öğreti
Tur (İbranice) = Tur Dağı/Hz.Musa'ya Tora'nın Geldiği Kutsal Dağ
(Adım adım Tanrı'nın ismini, Kutsal Dağ İsmini ve O dağa inen /İndiğine inanılan Kutsal Kitabın ismini ve türkçe bağını takip edebiliyor musunuz? TCan)

Kaba/Kabal (Sümerce) = Konuşmak
Kabala (İbranice) = Dinsel buyruk,Öğretiler (özellikle Aşkenaz /Hazar menşeililerin Tasavvuf Kitabı)

Quvra (Ön Türkçe) = Toplanmak, Birleşmek
Havra (İbranice) = Dinsel ayin için bir araya gelinen Sinagog/Mabet Yeri

Ulam (Hakasca) = Ulama,Çoğalma,Büyüme,Artma
Lum (Sümerce) = Bollaşmak,Dolmak,Büyümek,Artmak
Silim (Sümerce) = Sağlam,Müreffeh,Tam
Sillum (Sümerce) = Neşesi Bol,Işıklı,Ferah,Emin,Salim--Selam--Merhaba(Günün Aydınlık Olsun!)
Urusillum (Sümerce) = Aydın Kent, Güvenli Kent,
Yeruşalem/Yerusalem (İbranice) = Kudüs'ün Adı..
Jerusalem (İngilizce) = Kudüs,
Yer-u Salem/Yer-İ Salim.. Salim Yer/Salim Şehir..

[Bu durumda GOD kelimesi de GUD/GUT, yani KUT'tan geliyor ;) - SB]


8 Aralık 2017 Cuma

Kapadokya ancak MS 4.yy'da Hellenleşmeye başlamıştır...

Aksaraylı Gregorios Nazianzenos
Kayserili Ayos Basileios (BAŞİL - Tr)

Yeni Yunan bibliyografyasının bir bölümü, özellikle aşırı milliyetçi kanadı, bugün bile. Yunan soyunun zaman içinde sürekliliğini ve dolayısıyla Niğde ve Kaisareia (Kayseri) sancaklarından oluşan majör Kapadokya’daki Ortodoks cemaatlerin Hellenliğini de kanıtlamaya çalışmaktadır. "Süreklilik" söylencesi, tarihî kaynaklardaki bilgilerle çelişkiye düşmektedir. Şimdi bu çalışmada Kapadokya’daki Hellen soyunun sürekliliğine ilişkin olabildiğince çok bilgi verilerek, okurların konu üzerinde daha kapsamlı bir görüş elde etmelerine çalışılacaktır.

Majör Kapadokya (Niğde ve Kayseri sancakları), 19. yüzyılda Ortodoks Hıristiyanlar açısından üniter bir kültürel ve ekonomik bölge oluşturuyordu. Bu bölge, yönetsel bakımdan Konya vilayetine bağlı ve Niğde sancağı olarak bilinen bir batı kesimi ile yönetsel bakımdan Ankara vilayetine bağlı ve Kayseri sancağı olarak bilinen bir doğu kesimine ayrılıyordu.

Sotiriadis, 1912’de Niğde sancağında 230.490 kişilik toplam nüfus içinde 55.518 Rum yaşadığını yazmaktadır; Rumlar, toplam nüfusun %24’ünü oluşturuyorlardı. Anagnostopulu’ya göre Niğde sancağındaki Rum nüfus 4.745 aile ile 1.862 kişiden oluşuyor ve, her aile altı veya yedi üyeli olarak hesap edilirse, yaklaşık olarak 30-40.000 kişiye ulaşıyordu. Niğde sancağı şu yedi kazaya ayrılıyordu: Kuzey kesiminde Arapsun (Arabisos, Gülşehir), Ürgüp (Prokopi) ve Nevşehir (Neapolis) kazaları; batı kesiminde Aksaray kazası ve güneydoğu kesiminde Niğde, Bor (Poros) ve Hamit kazaları. (...)

Kimmer ve Perslerden sonra Anadolu’ya Büyük İskender’in Makedonları geldiler. Ancak onlar Kapadokya’dan geçmedi ve bölgeyi fethetmediler, Kapadokya, İ.Ö. 322’de Perdikas tarafından fethedildi. Perdikas, Kapadokya kralı Ariarathes’i yenerek, ülkenin güney bölümünü Selefkos Krallığına ilhak etti. Hitit, Frig ve İran kökenli bir halk olan Kapadoklar, o döneme dek Yunan kolonizasyonuyla tanışmamışlardı ve Kapadok kültürel kimliklerini Kapadok kralı V. Ariarathes’in hüküm sürdüğü döneme dek -İ.Ö. 163- korudular.

V. Ariaratlıes döneminden sonra kent topluluklarında dilsel Hellenleşme ciddi boyutlara ulaştı. Kırsal kesimdeki topluluklar ise, Kapadok dilini 500 yıl daha korudu ve Hıristiyan dini sayesinde ancak İ.S. 4. yüzyılda tümüyle dilsel Hellenleşme evresine geçtiler. Kapadokya’yı önemli bir Hıristiyanlık merkezine dönüştüren başlıca kişiler arasında Kilise Babaları Aksaraylı Gregorios Nazianzenos ile Kayserili Ayos Basileios sayılabilir.

Osmanlı fethinden 50 yıl sonra, yani 1500 tarihinde, Kayseri kentinde 1.961 Müslüman, 266 Ermeni ve 60 Ortodoks Hıristiyan vardı. Hıristiyan sayısı 1580'e dek neredeyse üç katına çıktı. Osmanlı fethinin bölgede sağladığı siyasî istikrar sayesinde çevredeki köylerden çok sayıda Hıristiyanlar kente dönmeye başlamışlardı.

Georgios Nakracas
Anadolu ve Rum Göçmenlerin Kökeni

* Dikkate alınması gereken iki dip not!:
Prof.Dr.Firudin Ağasıoğlu'nun da dediği gibi;
Basileios = BAŞ-İL ; İL-BAŞI 'dır.
 "Türklərin tarixi yaddaşı oyanır ! Qədimdə boy, budun, el başçılarına Elbəy, Elbaşı (Elbası) da deyərdilər. 
Yunanlar türklərdən eşitdiyi el-bası sanını alıb bas-il (eus) kimi işlədirdi."

Azerbaycan'dan Elşad Alili der ki: 
"Kapadokya - Khita-Khatai"/Demircilerin ülkesi. "Touran the Khatai" diye geçer kaynaklarda, yani "Turan Khatai" . 
"Asur, Mısır yıllıklarında bu ülkenin ismi KHİTA, KHATA gibi geçer. HATTİ şeklini de hatırlayın. 
Anlamı da "demir" veya "demirciler ülkesi"."


Annesi İskit olan Demosthenes

İskit kanı taşıyan - Grek dilli Barbar !

Atina'lı devlet adamı, politikacı olan Demosthenes'in babası, silah tüccarı olup lakabı "Bıçakçı" Demosthenes'tir. Aeschines'e göre Demosthenes'in anneannesi İskit'tir. Annesinin İskit ailesinden gelmesi sebebiyle de meşru bir evlilik olarak görmüyor, hatta piç olarak kabul ediyor. Bunun arkasında tabi ki Perikles (MÖ 494-429)'in çıkarttığı 'Vatandaşlık Yasası' vardır. Bu yasa ile yabancıların Atinalı vatandaşlarla evlenmeleri yasaktır ve bu evlilikten doğanlar da vatandaş sayılmamaktır.

Aeschines, Demosthenes'i kendi halkından olarak görmez ve sürekli aşağılar. Lakin, Demosthenes'i büyük bir devlet adamı ve hatip olarak görenler de vardır. Cicero bile nutuklarından etkilenmiş ve Latince'ye çevirtmiştir. Ama maalesef bu çeviriler günümüze kadar gelememiştir. Daha sonraki ilk çeviri 16.yy'ın başlarında yapılmıştır. Demonsthenes, Atinalıları Makedonya kralı II.Philiphos'a karşı ayaklanmaları için sık sık nutuklar* vermiştir.

* Uzaktan cesur olmak kolaydır...

* Kendinize gelin Atinalılar! neyi bekliyorsunuz? Zeus hakkı için, evet, zora gelmeyi bekliyorsunuz. Şimdi olup bitenleri nasıl değerlendirmek gerekir? Ben kendi adıma içine düştüğümüz utancın özgür insanlar için en büyük zorlama olduğunu düşünüyorum.

* ... olaylara bu şekilde yaklaştığınız takdirde, hemen başka bir Phillippos yaratacaksınız; çünkü onu büyüten, kendi gücünden çok bizim umursamazlığımızdır! (wikiquote)

Demosthenes'in yarı İskit olan annesi Kleoboule'nin babası:

Hayatının büyük bir kısmını Atina dışında geçiren Cerameisli (yani; KARAMEİS) General Gylon (MÖ.5.yy)'dur, ve Nymphaeum (Hersonesos-Kırım)'da Atinalılara ihanet eder. Bölgeyi onun yüzünden kaybetmişlerdir. Ama mahkemeye çıkarılamadan Bosporus'a (Kerç-Kırım) kaçar. Oradaki toprak ağaları ona hediye olarak adı The Garden (Bahçe) olan bir yer verir. Orada zengin bir İskit kadını ile evlenir, iki kızı olur (biri Kleoboule). Onlar da Atina vatandaşları ile evlenip Atina'ya yerleşir.

Gylon adı aynı zamanda İskit boylarından Gelon'dan geliyor da olabilir.

Aşağıdaki satırlar ve dipnotlar Attikalı hatip ve devlet adamı olan Aeschines'in (MÖ 389-314) "The Speeches" (Nutuklar) kitabındandır. Çevirisi, "Demosthenes ve Etkisi" (Demosthenes and His Influence) adlı kitabın da yazarı olan Yunan Dili ve Edebiyatı profesörü olan Charles Darwin Adams'a aittir.

sayfa 179:

"For you remember he says it is the salt of the city and the table of the state for which he has most regard - he, who is no citizen born - for I will out with it! - nor akin to us."

(In the Speech against Ctesiphon, Aeschines declares that the maternal grandmother of Demosthenes was a Scythian)

sayfa 231:

"And do you put on airs before these jurymen, as though they did not know that you are the bastard son of Demosthenes the cutler?"

(A bastard in the sense that his mother was of a Scythian family, and so debarred from legitimate Athenian wedlock.)

sayfa 274:

" But you dared to speak about my wife's family also - so shameless you are and so inherently thankless, you that have neither affection nor respect for Philodemus, the father of Philon and Epicaretes, the man by by whose good offices you were enrolled among the men of your deme, as the elder Paeanians know."

(Aeschines insinuates that only by some extraordinary favouristism could Demosthenes, with his strain of Scythian blood, ever have been recognised as an Athenian of pure blood and so enrolled in the citizen-list when he came to manhood.)

sayfa 291:

" During this period we fortified the Peiraeus and built the north wall ; we added one hundred new triremes to our fleet; we alsı equipped three hundred cavalrymen and bought three hundred Scythians ; and we held the democratic constitution unshaken."

(A corps of bowman, Scythian slaves, owned by the state and used as city police.)

sayfa 299:

"And first of all I pray and beseech the gods to save me, and then I beseech whom I have defended myself against every one of the accusations, to the best of my recollection; I beg you to save me, and not give me over to the hands of the rhetorician and the Scythian."

sayfa 443: 

"His father was Demosthenes of Paeania (Tracia), a free man, for there is no need of lying. But how the case stands as to his inheritance from his mother and his maternal grandfather, I will tell you.

There was a certain Gylon of Cerameis. This man betrayed Nymphaeum in the Pontus to the enemy, for the place at that time belonged to our city. He was impeached and became an exile from the city, not awaiting trial. He became to Bosporus and there received as a present from the tyrants of the land a place called "the Gardens". Here he married a woman who was rich, I grant you, and brought him a big dowry, but a Scythian by blood. This wife bore him two daughters, whom he sent hither with plenty of money. One he married to a man whom I will not name - for I do not care to incur the enmity of many persons, - the other, in contempt of the lwas of the city, Demosthenes of Paeania took to wife. She it was who bore your busy-body and informeer. From his grandfather, therefore, he would inherit enmity toward the people, for you condemned his ancestors to death; and by his mother's blood he would be a Scythian, a Greek-tongued barbarian- so that his knavery, too, is no product of our soil.

The speeches of Aeschines : against Timarchus, on the embassy, agains Ctesiphon. 

Sayfa 291 deki açıklamaya istinaden:
MÖ.480'lerde köle olarak satın alınan 300 İskit Atina'da polislik görevine getirilmiştir.
Bu 300 rakamı çok ilginç ! 300 Spartalı gibi :)

"Anak-arıs (Anaxars) saka elbeyi Konur`un yunanlı karısından olan oğlu idi, türk törəsini pozduğu için 
kardeşi Savlı bey tarafından öldürülmüştür."
Prof.Dr.Firudin Ağasıoğlu

Tuz-Ekmek Hakkı

"İyen duzun urar" (Yediğin tuz çarpar)
Sen bana bir kötülük yaparsan, yediğin tuzdan dolayı yaptığın kötülük sana geri döner. 
Yaptığın kötülüğün aynısı senin başına gelir. 
(Türkmen Deyimi)

- Budunun kaderi senin ellerinde. Acele et.
- Peki, ne gördünüz? Kağan benimle konuşur mu?
- Ekmek ve tuz alıp git, konuşmak zorunda kalır. ...

Mürdüm (syf.67)
Osman Karatay


Türk Kültür ve Edebiyatında Tuz ve Tuz-Ekmek Hakkı.

İngilizcesi “salt” olan tuzun, Türkçedeki gibi “tat” anlamına da geldiğini ve “the salt of the earth”deyiminin de “dünyanın tadı tuzu olan iyi insanlar” demek olduğunu belirtmekte fayda vardır. Chambers sözlüğü aynı deyimi “a consistently reliable or dependable person” (güvenilir kimse) şeklinde karşılamaktadır.

Tuz, yalnızca Anadolu Türklerince kıymetli görülmemiş, Kırgız Türkleri de “eğer yalan söylüyorsam beni tuz vursun” diyecek kadar tuzu kıymetlendirmiş ve onun üzerine ant vermişlerdir.

Anadolu efsanelerinde adı çokça geçen Karakoyun efsanesinde ve Sabahattin Ali’nin Hasan Boğuldu isimli hikâyesinde tuzun bir sınama aracı olarak geçtiğinihatırlatalım. Kızılırmak - Karakoyun’da, kızını çobana vermeği gururuna yediremeyen ağa, çok büyük ve zor bir şart koşar. Buna göre sürünün tüm koyunları, üç gün üç gece tuz yiyecekler ve dördüncü gün,tüm köyün gözü önünde, derenin bir kıyısından diğer kıyısına bir damla su içmeden geçeceklerdir. Hasan Boğuldu’nun ova köylüsü Hasan ise dağ kızı Emine’yi almak için “kırk has okka tuz”u Yüksekoba’ya çıkarmak zorundadır.

Türk ve İran kültüründe oldukça geniş ve önemli bir yeri bulunan tuz, yine iki toplumca kutsal vedeğerli kabul edilen “nân” (ekmek) la birleşmiş ve nân u nemek (tuz - ekmek) hakkı günümüze kadar gelmiştir.

Ekmek, özellikle Türkler için oldukça aziz bir gıdadır. O kadar ki Ferit Devellioğlu’nun “gördüğü iyiliği unutan, tuz ekmek hakkını bilmeyen” olarak karşılık gösterdiği nankör kelimesi, “nân ve kör” kelimelerinden türemiştir ve “yediği ekmeği görmeyen” anlamına gelir. Nan kelimesiyle teşekkül eden terimlerden bir tanesi de “nan-bahâ”dır ki “ Osmanlı Devleti’nde ekmek hakkı olarak bazıdevlet memurlarına verilen para” olarak kayıtlara geçmiştir.

Tuz-ekmek hakkının teşekkülü Şükrü Elçin’e göre şu şekildedir:

“Birbirlerini tanımayan iki kişi bir münasebetle birbirlerinin ekmeklerini, yemeklerini yerler. Aynı sofradan alınan nasiple ikram edilenin minneti, onlara bütün bir ömür unutulmayacak  samimiyetin ve dostluğun kapılarını açar. Bu samimiyet ve dostluk onları bir kalp yapar. Artık birbirlerine kötülük edemezler. Karşılıklı itimadın ve civanmertliğin asil bir örneği olan bu ruh ve fikir birliği bir “yemin” hükmünde ve değerindeki hüviyetiyle kutsallaşır.” İşte aynı sofradan yenilen “tuz ve ekmek”, artık aradaki dostluğun bir nişanesi ve bu dostluğun bozulmaması için içilen bir ant hâlini alır. 

Ciğerdelen isimli romanında Rumeli serhatlerinin maceralarını işleyen Safiye Erol da akıncılara tuz ve ekmeğe el vurdurmuştur: “Hepsi de kılıca, Kur’ân’a, tuza ekmeğe el vurarak ant içmişti: “Cümle kırılırız, Ciğerdelen’i vermeyiz!”

Kaygusuz Abdal da Hz. Peygamberin hoşnutluğunu kazanmak için tuz-ekmek hakkını inkâr etmemek gerektiği kanaatindedir: “Tuz ekmek hakkını sakla iy Safâ, Tâ ki hoşnut ola senden Mustafâ ”

“Getirir yerine vallâhi tuz ekmek hakkın Ekmek isterse yarama ol yâr nemek” Aşkî (O sevgili eğer yarama tuz ekmek isterse vallâhi tuz ekmek hakkını yerine getirir.)

Görüldüğü üzere “ekmek” sözü tevriyeli kullanılmakta ve “yaraya tuz ekme”nin ıstırabı, yanihazzı arttıracağı söylenmektedir.

Ramazan-nâme’nin Nasihat Faslı’nda karşımıza şöyle bir mâni çıkmaktadır: “Gûş eyle bu nasihati, Bulasın sen de râhatı, Tuz ekmek yediğin yere, Etme sakın hıyâneti.”

“Tuz ekmek hakkı bilmeyen kör olur.” (Atasözü)

Tuz ve ekmeğe gösterilen saygı ve atfedilen kutsiyet, yalnızca Anadolu Türkleriyle sınırlı değildir. Meselâ Türkmenler, sosyal hayatın en küçük ve en önemli birimi olan ailenin teşekkülünde bu inanışı çok orijinal bir biçimde aksettirmektedirler. Durmuş Tatlılıoğlu,Orazbey Orayev’den naklen ve bahsimizle alâkalı olarak Türkmenlerde kız isteme âdetlerini şöyle anlatır:

“Türkmenlerde kız istemeye gidenlere “gözü pamuklu”, “gudacı, dünürcü” deniliyor. Beyaz şey iyiliktir diye, göz kapaklarına pamuk yapıştırıyorlar, bu ırım, genelde kabul edili puygulanmaktadır. Guda (hısım) olunacak veya akraba olunacak eve tuz, çörek götürmek, Türkmen ırımlarında, halk inanışlarında vardır. Ayrıca kendi evlerinden dönerken kız evinden tuz ve ekmek  götürürler, böylece onların tuz ve ekmeğinden yiyorlar. Bunun mânâsı “Biz size guda olmaya geldik, akraba olmak istiyoruz” demektir. Oğlanın annesi savcılarla kız evine gittiği zaman yağlık (eşarp) ile evin eşiğini, girişini süpürür. Bunun anlamı, “Biz size akraba olmak, kızınızı nişanlamak istiyoruz” demektir. Savcılar, yani dünürcüler, kız evine ikinci gittiklerinde tatlı yiyecek maddeleri götürürler “Tatlı yiyelim, tatlı konuşalım, birbirimizi kırmayalım” diyorlar. Son gittikleri zaman pişmiş et götürürler. Ekmek rızkın bol olmasına, zenginlik ve varlıklı yaşamaya; tuz, samimiyete, dostluğa; şeker, tatlı, uyumlu olmaya, et de bu işin pişirilerek bittiğine işarettir. Eğer verilen, götürülen hediyeler alınırsa ve yenirse gönüllü oldukları anlaşılmaktadır.”

Bir tarihî romanda, yazarın söylediklerinin ne kadarının kendisinin tasarrufu olduğu, ne kadarının tarihî ve sosyal gerçeklerin yansıması olduğu tam kestirilemese, en azından bunu tespit için çok dikkatli ve külfetli bir tarih ve üslûp araştırması yapmak gerekiyorsa da tarihî romanlar, genellikle işlediği devir ve kahramanların gerçek hüviyetlerini verir. Bu itibar ve ihtiyatla, bir tarihî roman olan Osmancık’tan öğreniyoruz ki Osmanlı Devleti’nin kurucusu, Ertuğrul Gazi oğlu Osman Bey ve arkadaşları da tuz-ekmeği saymışlar, çevrelerindeki yabancıları ve düşmanları bu sağlam dostluk anlayışlarıyla kendilerine ısındırmışlardır. Tarık Buğra, romanda bir Rum olan Mihail Kosses’in, Osman Bey’in kendisini niçin iki defa kurtardığını anlayamadığını anlatırken aynen şu ifadeyi kullanır: “ Mihail Kosses’in canı, malı mülkü Osman’a - Osman Beğ’e ne? Osman’ın - ve yoldaşlarının - yeri geldikçe söyledikleri bir sözü hatırlıyor: “Tuz-ekmek hakkı... paylaştığımız hoş zamanların hakkı.. söylediğimiz güzel sözlerin hakkı.”

Yakın dönem şiirimiz ve kültür hayatımızda, hatta günümüzde de “tuz-ekmek”in mevkiini koruduğu, en azından bir çeşni olarak eserlerde yer aldığı göze çarpmaktadır: Orhan Veli’nin;“  Eve ekmekle tuz götürmeyi, Böyle havalarda unuttum” şeklindeki mısraları bunun net bir göstergesidir.

Tuz ve ekmek, çeşitli durum ve hadiselerle bugün de değerini koruduğunu göstermektedir. Örneğin, bazı yörelerde kaza atlatan bir kişi “iki adet ekmek ve bir miktar tuzu” dul bir kadına sadakaolarak vermekte, yine kazadan ve üzerine gelen felâketten zarar görmeyen kişinin “başının üzerinde tuza bandırılmış ekmek döndürülmekte ve bu ekmek darbe alan bölgeye sürülmektedir.” (Tabiî tuzlu ekmeğin yaraya sürülmesi, tuzun birtakım tıbbî tesirlerini de düşündürmektedir). Görüldüğü üzere, zengin kültürümüzün önemli sayılabilecek yapıtaşlarından birisi olan tuz ve ekmek, mazimizin hemen her devrinde kıymetini korumuş, destanlardan dinî hikâyelere, halk şiirinden klâsik şiirimize, modern şiirden hikâye ve romana kadar edebiyat dünyamızın her şubesinde ifadesini bulmuştur. Tanpınar, kültürü “bir devam meselesi olarak” alır. Ona göre formül, “değişerek devam etmek, devam ederek değişmek”tir.

Türk Kültür ve Edebiyatında Tuz ve Tuz-Ekmek Hakkı /PDF
Mehmet Samsakçı


Tuz Kitabı
Tuz - Duz - Tus - Dus - Toz - Tavar (Çuv)

Altaylarda tuz bulunmuyor, tuz çok kıymetli bir şey; çok uzaklardan çok meşakkatli yollar kat edilerek Altaylara getiriliyor. Daha doğrusu tuz getirmeye gidenler açlıktan, susuzluktan, soğuktan yolda helak olup geri dönemiyorlar. Tuza gidip de dönen yok gibi. Bu sebeple de gözden çıkarılan yaşlıları tuza gönderiliyorlar. Altay Türkçesinde tuskn bar- (tuz getirmeye gitmek) deyimi "ölmek" anlamına geliyor.

Tuz, Romalı askerlere ücret olarak verilmiş, tuz dağıtımı olarak yapılan bu ödemenin Latincedeki adı 'salarium'. İngilizcede 'tuz ödemesi' anlamına geldiği halde bugün sadece 'ücret' anlamında 'salary' kullanılıyor. Bizdeki 'pahalı' anlamına gelen 'tuzlu' sıfatı da bir kıymet ifadesinden kaynaklanıyor.

Kutadgu Bilig:
Negü tir eşitgil közi tok kişi
Tuz etmek idisi akı er başı (KB 1191)
(Gözü tok, başkaları üzerinde tuz ekmek hakkı olan cömertlerin namlısı ne der dinle."

Kişilik kılığlı inançlığ akı
Tuz etmek hakkı tip öter er hakkı (KB 2321)
(İnsanlık yapan, itimat kazanan ve cömert olan insana tuz ekmek hakkı diye, askerler bunun hakkını öderler.)

Bir Kıpçak Türkçesi metni olan Sarayı'nın Gülistan Tercümesi'nde "tuz" kelimesi, 
Kutadgu Bilig'deki gibi yine "tuz ekmek" ikilemesi ile karşımıza çıkmaktadır:

Tuz itmekni unutmas kelb kere yüz,
Kovar bolsan yana kaytarmas ol yüz. (GT 349t1-2)
(Tuz ekmek hakkını, yani minnet borcunu, köpek bile unutmaz, ki yüz defa kovsan dahi yine senden yüz çevirmez.)

Türkmen örf ve adetlerinin ve halk inanışlarının da: 
Değerli misafirler daima duz-çörek 'tuz-ekmek' ile karşılanır. Eve gelen misafire ilk uzatılan şey tuz ve ekmektir. 

Türkmen atasözü : 
"Duzdan ulı bolmak" (Tuzdan büyük olma, büyüklenme)
Misafir yemeğe kalmadan gitmek isterse, bu onun büyüklendiği anlamına gelir ve çok ayıptır. Oysa, tuz en büyüktür, onu bırakıp gitmek olmaz, tok bile olsa yemeğin tuzunu tatmalı, tuzundan aylanayım diye azıcık da olsa yemelidir.

Türkmen Deyim: 
"İyen duzun urar" (Yediğin tuz çarpar)
Sen bana bir kötülük yaparsan, yediğin tuzdan dolayı yaptığın kötülük sana geri döner. 
Yaptığın kötülüğün aynısı senin başına gelir.

Eskiden Altaylılar tuzlu yemeği sevmezlerdi. Diğer yandan, çay demlenirken içine tuz atarlar. Gök Tanrı, Altay Tanrısı ve Ateş Tanrıçasına sunulan yemeklerde tuz yer almamıştır. Ölüm törenlerinde ölen kişinin ruhu için az miktarda tuzsuz yemek yapılır. bu yemeği ölen kişinin ruhunun yiyeceğine inanılır. Tuz yeraltı dünyasına aittir, bu sebeple kişi öldüğü zaman "tuz almaya gitti" denilir.

Türk geleneğinde çocuklar doğunca kokmaması için tuzlanır. Mehmet Eröz Yörükler kitabında, Yörük aşiretleri bebeğin doğumundan sonraki ikinci günde tuzlu suyla yıkandığını, Kazak Türklerinin de bebeği doğumla beraber kırk gün tuzlu suyla yıkadıklarını yazar.

Yunus Emre şiirlerinden:
Şükür bu deme geldük dostları bunda bulduk
Tuz ekmek bile yidük ışk demin oynar iken.

Dostlar gel esenleşelim
Tuz ekmek helallaşalım.

Ekmek yiyüp tuz basmak ol namerdler işidür
Ekmek anı konmaya tuzun hakkı var ise.

Kırgız Türkleri : 
Eğer yalan söylüyorsam beni tuz ursun (vursun).

Alevi-Bektaşi inanışlarında da tuz ayrı bir yer tutmaktadır. Dini törenlerde yemeğe tuz ile başlanmakta ve yemek tuz ile bitirilmektedir.

Yemeğe başlamadan, yemeğin tadına bakmadan tuz dökmenin, aramızdan bazılarının yaptığı veya çoğumuzun farkında olmadan yaptığımız "Türklerin sünneti" olarak nitelenen davranış da akla gelmektedir.

Örneğin Moğolların ve Sibirya Türklerinin yemek pişirilirken tuz kullanmamaları, yedikleri lokmalara tuz sürmeleri...

Azerbaycan Atasözü: 
Yemeğin tadı tuzdadır, dünyanın tadı gözde.

Azerbaycan Deyimleri: 
Duzsuz adam (vefasız kişi) , Bu tuz hakkı (yemin ederken), Elinin duzu yok (Bir kişinin yaptığı fedakarlığa rağmen yakınlarından vefasızlık gördüğünü ifade etmek)

Sofraya önce tuz gelir ve en sonda da tuz kaldırılır.

Dede Korkut Kitabı'nın 12. boyunda Taş Oğuz beyleri Beyrek'ten Kazan'a düşman olmasını istedikleri zaman Beyrek kabul etmez ve "Kazana men asi olmazım" diyerek ant içer:

Men Kazan'ın nimetini çok yemişem,
Bilmez isem gözüme tursun.
Kara koçta kazılık atına çok binmişem,
Bilmez isem mana tabut olsun.
Yahşı kaftanların çok giymişem,
Bilmez isem kefenim olsun.
ala bargah otağına çok girmişem,
bilmez isem mana zindan olsun.
Men Kazan'dan dönmezem bellü bilgil.

(Beyrek'in, Kazan'dan gördüğü iyiliklerin başında 'yediği nimeti' vurgulaması dikkat çekmektedir. Zira birçok diğer metinlerde de tuz 'nimet' kavramı ile özdeşleştirilmektedir.)

Kırgız Türklerinin Manas Destanı:
Temir Han adlı bir han varmış,
aşa katacak tuzu varmış.
bir de Kanıkey adlı bir kızı varmış,
Zırhını giyince boyu onunla birmiş.
Ol Kanıkey denen kız da
oğlum Manas'a denk imiş,
Kanıkey'i istemeğe geldim. (III:73/738-744)

Elçiye zeval olmaz,
kız isteyene hakaret olmaz,
ben de Kanıkey'e geldim,
onu istemeğe geldim.
Tadar mısın sen bu tuzu
verer misin Manas'a kızı? (III:75/834-839)

Altay Türklerinin Alıp-Manaş Destanı:
Ak-Kağan'ın zoruyla
Altay yerini bırakıp
Çaresizce gelenler
Yad elde kıynalanlar
Ak mallarınızı alıp
Geri yaylanıza dönün
Aşlı-tuzlu Altay'ınıza
Tekrar hepiniz dönün. (219/1508-1515)

Tatar Türklerinin Edigey Destanı:
İdil sırtı Sarı Dağ
İlimin yerleşen yurt idi.
İlimi yurda koymadın
İdil'i iki geçirttin
Orada da onu koymadın
Kuru sap, tuzlu arazi,
Kula renk çöle getirdin,
Kumkent denen şehrimi,
Kuma döküp bitirdin! (I:40/275-283)

Battal Gazi destanında tuz motifine rastlayamadık ama Behçet Kemal Çağlar'ın "Battal Gazi Destam"e adlı eserinde tuz birkaç yerde geçmektedir. "Alparslan'ın Düşü" başlıklı bölümünde Alparslan rüyasında gördüğü ve kendisine "Akdeniz'e yürü!" demek isteyen ere, adamlarınınn yetersizliğini şöyle belirtir:

Bak hazırım ben can ile ser ile
Tuz biber olmaya yetmez bu aşa
Ne edeyim bu bir avuç er ile!

Karagöz ve Ortaoyunu'nda sahnenin sonunda, yani işler karıştığında nara atarak meydana çıkıp olayları tatlıya bağlayan, iyilerin yanında, kötülerin karşısında olan, insanlara doğru yolu gösteren; fakat sert ve kaba davranışlarıyla etrafa korku saçan Tuzsuz Deli Bekir, kabadayılığı ve sarhoşluğuyla tanınır. Deli Bekir tuzsuzdur, yani tatsızdır; çünkü hareket ve konuşmalarıyla çevresini rahatsız etmekte, etrafına tat vermemektedir.

Tuzsuz : Hey gidi kahpe felek hey! Beni yine kalaysız tencerede kavur kavur kavurdun.
Karagöz: (İçeriden) Aşağıda bir ses var. Hele dur bakalım kimdir o? (Pencereden bakar) Oooo! rakı tellalıymış.
Tuzsuz: Çoban köpeğinin pencereden insan gibi baktığını görmedim, fino köpeği olsa münasebet alır.
Karagöz: Çoban köpeği babandır, ağzını topla.
Tuzsuz: Vay! Sen adam mısın?
Karagöz: Hayır, bostan korkuluğu.


Padişahın üç oğlu varmış. Beni ne kadar seviyorsunuz diye sorunca; Büyük oğlu dünyalar, ortanca oğlu yıldızlar kadar deyince sevinmiş. Küçük oğluna sıra gelince tuz kadar demiş. Padişah sinirlenmiş ve oğlunun öldürülmesi için emir vermiş. Ancak askerler şehzadeye acımış ve onu serbest bırakmışlar. Şehzade yaşlı bir kadının kulübesinde yaşamaya başlar. Aradan aylar geçer şehirde büyük bir kalabalık vardır, sebebini yaşlı kadına sorar. O da ülkeye, bir kuşun başa konmasıyla padişah seçeceklerini söyler. Kuş serbest bırakılır ve şehzadenin başına konar. Halk şehzadenin yabancı olmasından dolayı kabul etmez, olayı tekrar ederler. Kuş yine şehzadenin başına konar, halk ta onu padişah olarak seçer. Aradan yıllar geçer, şehzade ziyafet verir. Yemeklere tuz koydurtmaz ve babası ile kardeşlerini de davet eder. Babası yemeği yerken yüzünü buruşturur ve sizin ülkenizde tuz bulunmaz mı, diye sorar. Şehzade cevap verir, bulunur ama sizin tuzu sevmediğinizi duydum, der. Babası, tabiki severim, çok severim, der. Şehzade, ama siz oğlunuzu sizi tuz kadar seviyorum dediği için öldürtmüştünüz, deyince babası onu tanır ve af diler.

Yeni geldi Arap atın sökünü
Seyir eyle sağa sola bükeni
Helal edin tuz ekmeğin hakkını
Varamıyom beni burda eyler var.

Aşık Kerem:
Tuz ekmek yediğim kavim kardeşler
Nedir bu feleğin ettiği işler
gözümden akıttım kan ile yaşlar
Gelin helallaşın ben gider oldum.

Ararsan var kalbin ara
İller sana der göre
Tuz ekmek yediğin yere
Hıyanetlik etmek olmaz.

Pir Sultan Abdal:
Bir kardaşa meyil verip
Tuz ile ekmeğin yiyip
Azıcık noksanın görüp
Tez başına kakma gönül.

Talibin özünü halleyle pişir
Bu meydana çiğden lokma gelir mi
Üstat nazarında tuzlanmayınca
O lokmada lezzet karar olur mu.

Yüce dağ başında kar var buzunan
Yaktın beni ağda ile nazınan
Yaremi doldurdun ince tuzunan
Üstüne de biber ektin öl deyi.

"Ay sana ohşar velikin ol savuğdur sin melih, Fark köptür niçe kim bolsa müşabih tuz u muz." [Tuz ile buz her ne kadar (birbirine) benzese  (de) fark yoktur. Ay sana benzer, ancak o soğuktur sen (ise) melih.] Şekil ve renk benzerliği olmasına rağmen, Ali Şir Nevayi sıcaklık ve soğukluk bakımından tuz ile buz arasındaki farkı vurgular.

Tuzlug (tuzluk) sözü, Eski Türklerde türlü anlayışların karşılığı olarak kullanılmıştır: 'tuzlu', çorbaya terbiye amacıyla katılan yoğurt', 'tuz kabı'.

Bahaeddin Ögel 'tuz kabı' anlamında eski kaynaklarda bir deyim bulunmadığını, tuzluk sözünün çok sonraları Osmanlı ve Çağatay kültür çevrelerinde tuz kabı olarak kullanıldığını söyler. 11.yy'da Oğuzlar su kapları ile kase ve buna benzer kaplar için yaygın olarak çanak derlerdi. Kaşgarlı Mahmud Türklerin ağaçtan oyulmuş tuzluk veya tuzluğa benzer kaplar için de çanak dediklerini söyler. böyle dolaylı bir yol ile Eski Türklerin ağaçtan yapılmış tuzlukları hakkında bilgi sahibi olabiliyoruz. Ağaçtan tuz kabı yapma yolunun Eski Türklerce seçilmesinde rutubet ve nemlenmenin büyük rolü olsa gerekir. Asma kabağından yapılmış tuz kaplarına Anadolu'da 'tusuyluk' denmekteydi. 

Bir İran atasözü; 'Misafirliğe gittiğinde ev sahibinin tuzluğunu kırma', yani misafirperverlik sembolünü bozma öğüdünü veriyor.

Tuz Kitabı
derleme Prof.Dr.Emine Gürsoy 


Yarı İskit olan Demosthenes:

"Hatırlaman için söylüyor, şehrin tuzu ve devlet masasıdır, onun en çok saygı duyduğu - ki şehirde doğmamış, vatandaşı değildir - ne de bize yakın - bu sebeple çıkıyorum."

"For you remember he says1 it is the salt of the city and the table of the state for which he has most regard—he, who is no citizen born—for I will out with it!—nor akin to us."

Aeschines, annesi tarafından bir İskit olan Demonsthenes'i protesto eder. Demosthenes Makedonya dönüşünde Aeschines'in büyükelçi arkadaşlarına saldırmasını saygısızlık olarak görür. Birlikte masaya oturan erkekler birbirlerine arkadaşça davranmalıdır. Demosthenes buna "resmi bir masada oturup beraber yemek yiyen üst düzey yetkililer, yanlış yapana dokunulmazlık vermez" diye cevap verir. Diğer görevliler onu cezalandırmakta özgürdür. Halka açık masa suçluyu kendi memurlarından korumuyorsa, bir grup büyükelçinin masa ve tuzun da, Demosthenes'e saldıran Aeschines'i de korumamalıdır.

Aeschines, On the Embassy/link

"Aeschines had protested that Demosthenes, in attacking his fellow-ambassadors on their return from Macedonia, was violating the common decencies of life, which demanded that men who had sat at table together should treat one another as friends. Demosthenes replied that the table and the salt, even, in the case of the prytanes and other high officials who ate together at a common official table, gave no immunity to the wrongdoer; his fellow-officials were free to bring him to punishment. If the public table of the prytanes did not protect the guilty from attack by his fellow-officers, the table and the salt of the group of ambassadors should be no protection to Aeschines against Demosthenes' attack.... Aeschines declares that the maternal grandmother of Demosthenes was a Scythian."


Hestia/Vesta ve Kutsal Ocak

 "Thou hast forsaken thy great oath, the table, and the salt,"

"In the middle of the great living room of the Greek house, the megaron, was a fixed hearth. The fire of this hearth warmed the house on cold days, and over this fire meals were prepared. The fixed hearth was brought to Greece by the Greeks, for in Minoan houses there were only portable fire pots of the sort used for preparing meals in Hellenistic and even in modern times. The sanctity of the hearth is common to the Greeks and the Romans, and it is very probable that the Greek name of the goddess of the hearth, Hestia, and her Roman name, Vesta, are both derived from the same word, although this has been contested.  The sanctity of the hearth is bound up with the fixed hearth. Consequently, the Greeks are responsible for it, not the pre-Greek population, who did not have a fixed hearth. The hearth is the center of the house and the symbol of the family. When Herodotus counts the number of families in a town he counts the hearths.  The hearth was sacred. A suppliant took his place on the hearth, as did Odysseus, Telephus, and Themistocles, because he was protected by its sanctity. People swore by the hearth. The newborn babe was received into the family by being carried around the hearth, a ceremony which was called amphidromia and took place on the fifth day after birth.

The hearth was the center of the house cult and of the piety of daily life. We should remember that while our piety is expressed chiefly in words, by prayers, the piety of the ancients was expressed chiefly by acts. In our schools the day begins with a morning prayer, but in the Greek gymnasia there was a hero shrine at which cult rites were performed. This fact is particularly evident in daily life. Whereas we say a prayer before and after the meal, the Greeks before the meal offered a few bits of food on the hearth and after it poured out a few drops of unmixed wine on the floor. The libation was said to be made to Agathos Daimon, the Good Daemon, the guardian of the house, who appears in snake form. It is not stated to whom the food offering was made, but if someone is to be mentioned it must be Hestia, the goddess of the hearth.

Thus, the hearth was sacred, and the daily meal was sacred. The sanctity of the meal found expression in the rites which accompanied it. It is a widespread custom to regard the meal as sacred. Among many peoples a stranger who has been permitted to take part in a meal is thereby received under the protection of the tribe and becomes inviolable. The meal unites with sacred bonds all who partake of it. One may recall the old Russian custom of offering a distinguished visitor bread and salt before the gates of the city. The same feeling was alive in Greece. "Thou hast forsaken thy great oath, the table, and the salt," the poet Archilochus says reproachfully to someone; and the orator Aeschines asked emphatically of his colleagues by whom he thought he had been deceived: "Where is the salt? where the table? where the drink-offering?" "

Martin Persson Nilsson "Greek Popular Religion" /link


Peki Hestia kimdir?

Hestia, parlamentonun koruyucusu olarak görülür ve ayinlerde ona Tuz ile tahıl kurban edilir, masaya da tuz ve ekmek konulur. Homer 'kutsal ocak'tan bahsetmese de, 33 anonim antik dönem Hellen şiirleri "Homeric Hymns" olarak kaydedilmiştir. Daha çok Hellen Tanrılarını anlatan bu şiirleri MÖ 7.yy ila MÖ 5.yy aralığına koyarlar. Delphi'deki 'ocak' tüm Hellenlerin 'merkezi ocağı' olarak kabul edilirken, Hestia'yaya mahsus ilk dairesel yapı da burada inşa edilmiştir. Hestia, İonyalıların "Histie"sinden geçmiştir ve İonyalılar "Grek" değildir!

("the hearth at the temple of Delphi.. communal hearth") - Walter Burkert, 1985

Hestia Kültünün "dışarıdan" geldiği nasılda bellidir. Bugün kim bu kültü devam ettiriyor, Yunanlılar mı Türkler mi?... Hestia-Vesta kültü ne Grek ne de Roma kökenlidir! Kutsal Ocak kavramı Türklere özgüdür ve onlara da İskit ve Etrüsklerden geçmiştir. "Hellenlerin bilmediği dairesel yapı Etrüsklerden Romalılara geçmiştir ve bu tip yapılar sadece Hestia ve Kybele'ye adanmıştır" der Westropp... Ve bu gelenek Türklerle devam etmekte, Od Ana hala beslenmektedir. Ocak'ta evin kutsal merkezidir. Yoksa, Baba Ocağı, Asker Ocağı, Sağlık Ocağı, vs. boşuna denmemiştir!.. /link

Game Of Thrones dizisinde, Frey Hanedanı Starks Hanedanı ile "tuz ve ekmek" paylaşmıştır, Starksların "damat" sözlerini tutmadıkları için ihanete uğramış olarak görür ve "Misafir Hakkı"na rağmen Starkslara ihanet eder ve (Kanlı Düğün sahnesi) kendi evinde misafirlerinin hepsini öldürtür. 

"The Red Wedding, they're calling it. Walder Frey committed sacrilege that day. He shared bread and salt with the Starks. He offered them guest right. The gods will have their vengeance... Frey will burn in the seventh hell for what he did."

Guest Right - Misafir Hakkı
Ne konuk ne de evsahibi birbirlerine zarar vermeyecektir.


“Tuz ekmek hakkı bilmeyen kör olsun.”