Alban - Ağvan - Arnavut

Arnavutlarla ilgili derinlemesine araştırma yapmadım, 

ama size kaynaklarıyla bazı anekdotlar verebilirim.

* “Arnavut unsuru ile ilgili en objektif tarihî belgeler yalnız Türk tarih, kaynaklarında mevcuttur. Albanologların Arnavud diyalektiği, filolojisi, sentaksı ile ethnolojik ve historik problemleriyle ilgili en mücerret belgeler Türkiye'de ve Türk tarih, kaynaklarında mevcuttur. Zira; Arnavutlar, her yönden hars, örf ve ethnik yapı bakımından saf-kan Türktürler. Ethnik yapılarında hiç bir suretle Grek, Lâtin ve Slav halitası (karışımı) yoktur”....Yine bazı tarihçilere göre Albanlar : 1-) İndo-Kafkas ; 2-) Çeçen-Inguş ; 3-) Sak, Saka (İskit) boylarından biridir. Tarihçiler bu üçüncü tezi kabul ederler....

Prof.Dr.Hilmi ÖZDEN (link)




* “Ağvan Tarihi” (Alban Tarihi) adlı kaynakta Doğu Anadolu ve Azerbaycan arazisinde yurt tutmuş topluluklar şu şekilde anlatılmaktadır: “Bu topluluklar uzun saçlı, mahir ok atan kimseler olup, taştan koç, at vb. heykeller yontmakta usta idiler. En büyük ilahlarına Han Tanrı derler” Görüldüğü üzere yukarıda sayılan bütün hususiyetler, Türklere âit olan özelliklerdir. Söz konusu kaynakta sözü edilen Türk boyu, tarafımızdan yapılan araştırmada Sabir Türkleri olarak tahmin edilmiştir. Bu topluluğu Hazar Türklerinden görenler de vardır. Bu mezar taşlarının 7. yüzyılda yani daha İslâmiyet’in bölgede yayılmadığı dönemlerden itibaren üretilmeye başladığı düşünülürse bunların bir kısmının üzerinde Hıristiyanlığı sembolize edilen işaretlerin bulunması son derece doğal karşılanmalıdır....

Ali Rıza ÖZDEMİR, Zazaca Konuşan Alevîlerde Koç Heykelli Mezar Taşları makalesinden





* "Adları MÖ 4.yüzyıldan itibaren kayda alınmıştır. Alban ismi antik kaynaklarda Albanya, Orta Frasçada Ardan, Arapçada Arran, Gürcücede Rani, Ermenicede Ağvan, Süryanicede Aran şeklinde geçer. Strabon 26 Alban kabilesinden bahseder. Önce Sasanilere, sonra Doğu Roma'ya, Araplara ve Hazar Türklerine tabi olmuşlardır. En parlak dönemlerini 7.yüzyılın ikinci yarısındaki Cavanşir döneidir (636-642 /680-681). Halkın gitgide İslamı kabul etmesi ve Ermeni baskısı dolayısıyla tarihten silinmişlerdir. Alban kilisesi ise Eçmiadzin'deki Ermeni katolikosluğunun (patrikliğinin) ısrarıyla 1836'da Peterburg St.Sinodu tarafından lağvedilmiştir. Böylece Alban adı da ölmüştür. 

Halen Azerbaycan ve Gürcistan'da yaşayan ve 1989 sayımına göre sayıları 8.849 olan Udinler, Albanların ahfadı sayılır. Udin dili bitişimli bir dildir ve bu dil Alban diline en yakın dil olarak kabul edilir.Alban dili Kafkas dillerindendir, Hint-Avrupa dillerinden değildir. Balkanlarda bizim Arnavut, batılıların Alban dediği halkla alakaları yoktur. Albanlar Hıristiyanlığı ilk kabul eden millettir. Hıristiyanlığı MS 54 yılında kabul etmişler, bu din 313'te hükümdar Urnayr zamanında resmi devlet dini olarak ilan edilmiştir. Ermeniler Hıristiyanlığı Albanlar'dan sonra kabul etmişlerdir. 

Kalankatlı Moses'in Albanya Tarihi adlı eseri, başta Kafkasya'nın en eski sakinleri Albanlar olmak üzere Türk, İran, Arap, Gürcü, Ermeni ve sair halkların tarihi için pek ehemmiyetlidir. Eserde Barsil, Hun, Hazar, Eftalit, Haylandurk gibi Türk kavimlerinden ve onların askeri, sosyal, dini yaşayışlarından bahsedilmektedir. Eserde Göktürk kitabeleri dikilmeden önce Kuzey Kafkasya Hunlarına ve Hazarlara ait han, hakan, cebu (yabgu), şad, tudun, alp ilutuer (alp il teber), il tigin, tarhan, Tanrı, Çorpan, Ovçu, Çathasar (şad Hazar), Honoğur, Varaçan; Türkçe-Farsça Kuar özel isim ve unvanları kayda alınmıştır. Bunların hepsi Türkologlarca çözülmüştür, sadece Kuar ve Varaçan (Varşan) tartışmalıdır. Türkan ve Türkistan sözlerinin de geçtiği kitap Türk kültürü için bu bakımdan da önemlidir." - Y.Gedikli


"Şüphesiz kitaplar müellifin ana dilinde yazılmıştır. O vakitler Albanya'da yaşayan muhtelif dili ve lehçeli 26 Alban kabilesinin artık tek bir dilde birleştiği, daha 5.yüzyıldan itibaren Aran dilinin Azerbaycan'ın kuzey topraklarında tek dil olduğu, şu anda tarih literatüründe şüphe doğurmamaktadır. Malum olduğu gibi 7.yüzyılın sonlarında Azerbaycan arazisi Arap Hilafeti tarafından zapt olunmuş, yerli Hıristiyan Albanların çoğu Müslümanlığı kabul etmek zorunda kalmış, şimdiki Dağlık Karabağ (Arsah)'da yaşayan Albanlar ise dinlerini muhafaza etmiş, ama Hıristiyan Ermenilerin ihatasında oldukların için gittikçe lisanlarını yitirmiş, Ermenileşmişlerdi. Alban kilisesini kendisine tabi eden Ermeni kilisesi, Albanlara mahsus abideleri Ermeni abidesi ilan etmiş, yazılı abidelerini ise kadim Ermeni dili olan Grabar'a tercüme ederek aslını tahrif etmiş ve bu yazıları Ermeni abidesi olarak yaymaya gayret göstermiştir. Aynı felaket, hakkında söz ettiğimiz Albanya Tarihi kitabının başına da gelmiş ve ecdadımızın bu abidesi de kadim Ermeni diline (tahrifine) aktarılmıştır." - Mahmud İsmayilov

Alban Tarihi / Son Hunlar Hazarlar Ermeniler Terekemeler
Kalankatlı Moses , Çeviri: Yusuf Gedikli / Selenge Yayınları




* Elesger Siyabov Bey (tarihçi, Azerbaycan), 7. yy Ermeni tarihçi Moisey Kagankatvasî ile ilgili olarak: "Moisey Kagankatvatsi ermeni deyildi, Azerbaycanin guzey kisminin böyük bir erazisini ehate eden bir cografiyada uzun yillar var olmus ve kökenin esasen hristiyan türklerin olusturdugu Alban ve ya Agvan devletinin tarihini yazmis orta cag tarihcisi idi, sadece onun yazdigi Alban tarihi eseri orijinali kayb olmus bizim günümüze o eserin ermeni diline tercüme olunmus varianti gelib catmisdir." demiştir.



* Albaniyanın mərkəz və aran rayonlarının əhalisi əsasən türk etnoslarının, Dağıstana yaxın ərazisi isə həm də Qafqaz iberdilli etnosların yaşadığı bölgələr olmuşdur. Albaniyada türk dili ləhcələri… qədim yerli türk dili ilə bir müddət yanaşı öz varlığını saxlamış, tədricən alban (arran) türk dilinin yaranmasına gətirib çıxarmışdır. Təsadüfi deyil ki, erkən orta əsr qaynaqlarında, toponimiya və antroponimi- yasında türk sözləri əks olunmuşdur».(Qəzənfər Kazımov. Azərbaycan dilinin tarixi. səh.343)

Q.Kazmov albanları qafqazdilli tayfalar hesab edən müəlliflərlə də tam əks mövqedə dayanır. Xüsusilə akademik İqrar Əliyevin mülahizələrini elmi baxımdan əsassız hesab edir və öz fikirlərini sübuta yetirmək üçün dil və folklor faktorlarına, bugünkü türksoylu xalqlar arasında «alban» adlı tayfaların olması amilinə söykənir. «Albanların türk mənşəli geniş yayılmış tayfalardan biri olduğunu sübut edən mühüm bir dəlil də ondan ibarətdir ki, türkmənlər, qazaxlar, qırğızlar, qaraqalpaklar və özbəklər arasında bu gün də «alban» adlı türkmənşəli tayfalar vardır. Qazaxlar arasında «mataj» və «alban» tayfaları daha qədim hesab olunur. Bir sıra türk epos qəhrəmanları «Alban» (ağıllı, güclü, müdrik mənalarında) adı daşıyır. Tarixi izlər əsasında müəyyən edilmişdir ki, alban adlı tayfa eramızın əvvəllərində hunların da tərkibində olmuşdur».

Kitabda alban dilinin mənşəyi və alban yazısı barədə deyilənlər də elmi baxımdan əsaslıdır. Məlumdur ki, albanların etnik mənsubiyyəti, onların tarixi taleyi, dilinin və əlifbasının mənşəyi haqda elmdə müxtəlif mülahizələr var; bəzi tədqiqatçılar alban dilini Qafqaz dilləri qrupuna aid edir, özlərinin isə başqa etnoslar içərisində əriyib getdiyini bildirirlər. Bu alimlərin fikirlərinə tənqidi yanaşan Q.Kazımov elə onların özünə istinadən yazır: «Albanların digər etnosların içərisində əriyərək, heç bir iz qoymadan məhv olması haqqında mülahizələr doğru deyil. Azərbaycanın antik və orta əsrlər mədəniyyətini yaradan etnosların – azərbaycanlı türklərin əcdadlarının biri albanlardır…

Alban dili yeni minilliyin başlanğıcından başqa türk etnoslarının dili ilə qaynayıb-qarışaraq formalaşmış Azərbaycan-türk dili idi». Alban əlifbasının mənşəyini isə tədqiqatçı bir çox müəlliflərin əksinə olaraq, Mesrop Maştotsun adı ilə yox, sünixli tərcüməçi Beniaminin adı ilə bağlayır: onun fikricə, Mesrop Maştots alban əlifbasının tərtibçisi deyil, bu əlifbanı bir qədər dəyişdirən – «təzələyən» adamdır. Alban əlifbası M.Maştotsa qədər mövcud olmuşdur. Q.Kazımov K.V.Trever, Ə.Sumbatzadə kimi alimlərin fikirlərinə istinadən yazır ki, bizim eranın V əsrinin başlanğıcında «Albaniyada hansısa köhnə bir əlifba vardı və Maştots onu təzələdi…» Alban dilinin yazısı V əsrə deyil, daha əvvəllərə aiddir. Hətta «V əsrin sonu, VI əsrin əvvəllərində albanlar öz yazılarından artıq beynəlxalq yazışmalarda istifadə edirdilər».

Tədqiqatçı sübut edir ki, albanlar kimi atropatenalılar da türk mənşəlidir. Onlar mannalıların, madayların varisləridir. E.ə. V-IV əsrlərdə Azərbaycana qayıdan türk tayfaları ilə birləşərək güclənmiş, türk mənşəli xalq kimi formalaşma prosesi keçirmişlər. Bu prosesdə Atropatena ərazisində yaşayan kaspi, kadusi, ariak, qarqar, aran kimi türksoylu və türkdilli tayfalar aparıcı mövqedə durmuşlar. Onların konsolidasiyası xeyli müddət davam etmiş və bizim eranın III-V əsrlərində Azərbaycan xalqı və ümumxalq Azərbaycan-türk dili formalaşmışdır. «Erkən orta əsrlərdə türk tayfaları ümumi «hun» adı ilə tanınmışlar. VI əsrin ortalarında «türk» adı ümumiləşdirici ad-etnonim kimi işlənməyə başlamışdır: Göytürk xaqanlığı «türk» sözünü ilk dəfə rəsmi dövlət adı olaraq qəbul etmiş, boy və başçılarının adı ilə anılan bütün türklərə, bütün bir millətə advermə şərəfini qazanmışlar»

Q.Kazımov da sözün türk mənşəli olduğunu təsdiq edir və Aran, Ağvan sözlərinin sinonimi kimi işləndiyini bildirir. Onun qənaətinə görə, Alban, Aran və Ağvan sözləri eyni mənalıdır. «Alban sözü tayfa adıdır, etnonim sonralar etnotoponimə çevrilmişdir. Aran sözü şəxs adı olub, həm də sonralar toponim kimi işlənmişdir… Alban sözünün əsasında «igid», «qəhrəman» mənasında «alp» sözü durduğu kimi, «aran» sözünün kökü «ər» də «kişi», «igid», «cəsur» mənasındadır». 

Prof.Dr.Gazanfer Kazimov - link





* Yazılı kaynaklar m.ö. III-I binyıllar boyu Ön Asyada Subar, Aratta, Kut, Turuk (Türk), Kumuk, Kuman, Alban, Aran, Saka, Kaspi, Ermen, Bars, Padar, Azar (Azer), Gamer, Göger, Gar­gar, Sangi-but (Zengi boyu), Kaşkay, Urmu, Kızıl-bud Kızıl boyu), Polad ve b. siyasi kurumla­rın (bölge, ülke, şehir, devlet, beylik) adını çekiyor ki, bunların ekseri türk etnotoponimleridir...

Prof.Dr.Firudin Ağasıoğlu (Urmu teorisi: link)




* Azerbaycan halkının ulu kökleri daha MÖ III. binyıllardan Azerbaycan topraklarında yaşayan Kutiler, Lullubeler, Kaslar, Subiler, Turukkular gibi Türk kökenli kavimlere kadar uzanmaktadır. Onların doğrudan halefleri olan Manna ve Madaylar MÖ IX. yüzyılda artık kendi devletlerini kurmuşlardı. MÖ IX-VIII. yüzyıllardan itibaren İskit-Sak, Kemer kavimlerinin Sibirya ve Orta Asya’dan Güney Kafkasya ve Ön Asya’ya, aynı zamanda Azerbaycan’a yayılmasıyla Azerbaycan Türklerinin teşekkülünde yeni bir sayfa başlanılmış oldu. MÖ VIII-VII. yüzyıllarda bu türk soylu kavimler eski Azerbaycan devletlerinden olan Atropatena ve Kafkaz Albaniyası’nın Türk soylu kavimleri ile kaynayıp karışarak Azerbaycan ulusunun olşumunda önemli rol oynamışlar. MÖ I. binyıl boyunca bu kavimler Azerbaycan’ın güneyinde Manna, Maday, Atropatena, kuzeyinde ise Sak çarlığı ve Alban devletlerini kurmuşlar. Görüldüğü gibi Türk soylu kavimlerin ilk devletlerini kurdukları en eski yerleşim birimlerinden biri de Azerbaycan’dır...

PAŞAYEVA, Mehebbet (AZERBAYCAN TÜRKLERİNİN ETNİK TARİHİNE KISA BİR BAKIŞ : link-pdf)




* Alban , Prof.Dr.Bahtiyar Tuncay (link)
Qılınca and içmək gələnəyinin Qafqaz Albaniyasındakı izləri
Albans and Gargars (the first article)
ALBAN TÜRKCƏSİNİN QRAMMATİKASINA ÖTƏRİ BİR BAXIŞ I MƏQALƏ
Alban türkcəsində yazıb yaratmış mütəfəkkirlər
Albanların dili və əlifbası barədə bir neçə söz
Dilçilik, Qafqaz Albaniyası, Alban miniatürləri
Qafqaz Albaniyası

* Alban, İskoçya (Scoth-Scoti-Scyth-Skeith-Keith gibi ; hint-avrupalı ve aryan olmayan Pict'lerle sınırı olan bölge Albany- Alba, erkek ismi, ilk kez Orta Çağ'da görülür, Albiye: Beyaz/Yukarı anlamı var: yeraltı dünyasına karşılık yukarı dünya) ve İngiltere'de (Welsh : Alban Arthan (Arthır- MS.5.yy'da Alan Türkçesiyle yazılmış şarkıda rastlanır , Arthur- ilk kez MS.6.yy Kelt efsanesinde rastlanır : link) ( Alban Eilir, Alban Elfed, Alban Hefin: Druidler, 11.yy) de görülür.


Kelt tanrısı Albius'tan veya Latin Albanus' (Alba Longa: Beyaz/uzun anlamına geldiğini batılılar söyler - ikizler, Etrüskler kurmuştur, Virgil) tan geldiği varsayılır. Charles Leland Albina'nın Etrüsk tanrıçası/perisi olduğunu söyler. Albino'da beyaz tenli, albinoid : Türklerde Akhun, Akkoyun gibi tenlerine göre adlandırılan boylarda varsa ve Alban da o anlamı taşıyorsa... 

(link:kitap)

* Kazaklarda Alban Boyu (Ahsen Batur- Kürdoloji yalanları)



* Gog bir "Saka" hükümdarı, MÖ.6.yy'da Colhcis ile "İberia" arasında bir şehir kurmuş ve adı Gogaren (şimdiki Gence Vilayeti) (Strabon):



İberia, Albania bugünkü Gürcistan Kırım arası ise, buradan İspanya yarımadasına İberia , Büyük Britanya'da Albany, Gog-Magog, Etrüsklerin yaşadıkları şehire Alba deniliyorsa, araştırmacılar büyük Britanya adasına da İspanya İberiasından göçler olduğunu söylüyorsa, Avrupa'nın kuzeybatısından da Britanya'ya göç varsa ve bu göçlerin içinde de İskit, Hun, Avar, Peçenek, Kıpçak Türkleri varsa, bunlar arkeolojik veriler, kültür birliği ve dil ile de kanıtlanıyorsa.... bütün veriler toplandığında Türklerin gitmediği yer kalmamış oluyor.... SB. ;)

Troya Savaşlarına katılan Kavimler ve Truva'nın Türklüğü

Priam Aşil'e Ektor'un naaşı için yalvarırken

Roma dönemi  MS.2.yy

Tyre, Lübnan

Ulusal Müze - Beyrut

M.Ö.1240-1230 tarihleri arasında meydana gelen ve Eskiçağ’ın Birinci Dünya Savaşı olarak nitelendirilen Troya Savaşları , Troyalı’lar ile Aka’lar arasında cereyan etmiştir. Troyalı’lar ve Aka’lar bu savaşa pek çok kavmin desteğini alarak katılmışlardır. Bu Savaşa, Dünya Savaşı niteliği kazandıran da Doğu’yu ve Batı’yı temsilen savaşa müttefik olarak iştirak eden kavimlerdir. Bu kavimler arasından, içlerinde Türk kavimlerinin de bulunduğu bazı kavimler, diğer başka kavimlerle karışıp kaynaşarak yeni kavimler ortaya çıkmasını da sağlamışlardır.


İşte Troya Savaşları’na katılan bu kavimleri kimlikleri ve kökenleri itibariyle araştırıp, ortaya koymuş bulunuyoruz. Bütün bunları yaparken, yazılı ve arkeolojik kaynaklardan yararlanma yoluna gittik, bir takım sonuçlara vardık ve bu sonuçları günümüz araştırmaları ile karşılaştırarak elinizdeki çalışmamızı meydana getirdik.

Yasemin Şiraz,2006

Troya Savaşlarına katılan Kavimlerin Kimlikleri Ve Kökenleri 

Viluşa ve Taruişa (Torya) adlarının geçtiği metinlerin ilki, Hitit kralı II.Tuthalya zamanına aittir. KUBXXIII, 11 numaralı bu vesika, H.Bosset tarafından kısmen yayınlanmış ve Almanca’ya tercümesi yapılmıştır. Söz konusu vesikada, Hitit Kralı II.Tuthalya, 22 şehirden müteşekkil Aşşuva Konfederasyonu’na karşı kazanmış olduğu zaferden bahsetmekte ve müteakip satırda, düşman şehirlerinin bir listesini vermektedir. Bu şehirler şunlardır:

1.[KUR UR Lu ]-uq-qa

2.KUR URU Ki-is-pu-u-va

3.KUR URU U-na-li-ia

4.[----------]

5.KUR URU DU-u-ra

6.KUR URU Hal-lu-va

7.KUR URU Hu-u-va-al-lu-si-ia

8.[KUR URU K]a-ra-ki-s-[a]

9.KUR URU A-da-du-ra

10.[KUR URU D] u-un-t[a]

11.KUR URU pa-ri-is-ta

12.[--------------]

13.[KUR URU -----] i-va-a

14.KUR URU va-ar-si-ia

KUR URU Ku-ru-up-pi-ia

16.[KUR URU-----]-iu-is-sa-(?)

17.[KUR URU]A-la at-ra

18.KUR HUR.SAG.pa-hu-ri-na

19.KUR URU pa-su-hal-ta

20.------------

21.KUR URU U i-lu-si-ia (Viluşa)

22.KUR URU Ta-ru-i-sa (Troya)

Bu metnin önemi, söz konusu 22 şehir arasında Troya ile idantifiye edilen Taruisa  ve İlion’la idantifiye edilen Vilusia kentlerinin bulunmasından ileri gelmektedir. Ayrıca, listenin başında bulunan Lukka memleketlerinin ( KUR URU Lu uq qa ), klasik çağlardaki Likya ile aynı olduğu, bugün hemen herkes tarafından kabul edilmektedir. Listede 8.sırada yer alan Karakisa memleketi ise Kayra ile idantifiye edilmektedir. Burada dikkati çeken husus, konfederasyonun liderliğini yaptığını sandığımız Aşşuva şehrinin listede yer almayışıdır. Prof. Dr.Ekrem Memiş’e göre, Aşşuva, listede silik bulunan 4,12 veya 20 numaralı yerlerden birine yazılmış olmalı idi.


Homeros’un İlyada adlı destanında ise Troya ittifakı’nı oluşturan kavimler şöyle sıralanmıştır:

1. Troya’lılar (Taruisa )

2. Dardanaie’liler

3. Zeleia’lılar

4. Apaisos’lular (Apasa = Efesos)

5. Praktioslular

6. Sestos’lular

7. Abydos’lular

8. Larissa’lılar

9. Trakya’lılar

10. Paion’lular

11. Paphlaonia’lılar (Hitit metinlerindeki Palalar)

12. Alizonlar

13. Mysia’lılar

14. Phrygia’lılar

15. Maionia’lılar

16. Karia’lılar (Karakisa)

17. Likya’lılar (Lukka)

18. Kikonlar

Görüldüğü üzere, Hitit vesikasında (KUB XXIII,11) şehir isimleri verildiği halde, İlyada’da ( Homeros listesi) kavim isimleri verilmiştir. Zaman bakımından aradaki farka rağmen, Hitit Kralı II.Tuthalya’ya karşı isyan eden Aşşuva birliği listesi ile Akalar’a karşı mücadele veren Troya ittifakı listesine bir göz atıldığında, adı geçen ittifakları oluşturan memleket ve kavim isimlerinin bir takım benzerlikler arz ettiği görülür. 


Örneğin; Aşşuva ittifakı’nda yer alan Troya , Karia ve Likya isimlerini (Truisa, Karakisa ve Lukka) Homeros’un , İlyada II.kitapta vermiş olduğu Troya ittifakı’nda görmekteyiz. Ayrıca, Aşşuva ittifakına katılan memleket isimlerine benzemeyen kavim isimleri de bulunmaktadır. Dardanalar, Abydoslular, Paphlagonialılar, Mysialılar, Maionialılar, Zeleialılar vb….fakat gerçek olan bir şey varsa, adı geçen bütün bu kavimlerin kuzeyde Troya’dan , güneyde Likya’ya kadar uzanan Batı Anadolu Bölgesi’nde yer aldıklarıdır. 


Örneğin: Dardanalar, İda Dağı’nın yani bugünkü Kaz Dağı’nın eteklerinde, Zeleialılar da yine Kaz Dağı civarında otururlardı. Larissalılar 12 Aiol devletinden biri olan Larissa’da, Paphlagonia’lılar Bartın Suyu civarında, Mysia’lılar Bursa ile Çanakkale arasında kalan bölgede otururlardı. Maionia memleketi ise Lidya ve doğusundaki bölgenin en eski adıdır.


Troya ittifakı’nda Aşşuva Birliği’nde görülmeyen 3 müttefik ismi geçer. Bunlar; Traklar , Paionlar ve Kikonlardır.  Adı geçen bu kavimler ,Trakya’da yaşamaktadırlar. Görülüyor ki, isim bakımından çok az benzerlik göstermelerine rağmen, Aşşuva Konfederasyonu’nu teşkil eden üyelerle, Troya ittifakı’nı meydana getiren üyeler hemen hemen aynı bölgede yani Batı Anadolu Bölgesi’nde oturmakta idiler.


Viluşa adının geçtiği 2.metin , Hitit Kralı Muvattali ile Viluşa Kralı Alakşanduş ile yapılan antlaşmadır. Hitit kralı Muvattali’nin Troya Bölgesi’nde yer alan Viluşa Memleketi Kralı Alakşanduş ile yapmış olduğu bu antlaşma , Hitit siyasi tarihi açısından büyük önem taşımaktadır. Çünkü, bu antlaşma Mısır Devleti ile yapılacak olan meşhur Kadeş Muharebesi öncesinde Hitit Devleti’nin yapmış olduğu siyasi nitelikli hazırlıkları gözler önüne sermektedir.


Alakşandu Antlaşması’nın tarihi giriş kısmında şu ifadeler yer almaktadır:


1- Kahraman, Büyük Kral, Murşili’nin oğlu, fırtına tanrısının sevgilisi , Büyük Kral Hatti Kralı, güneş Muvattali şöyle der:

2- Vaktiyle atam Labarnaş, Arzava Memleketlerine ve Viluşa Memleketine (karşı savaşmıştı). O, onları yenmişti. O günden bu yana, Arzava düşman oldu. Fakat, Viluşa memleketi hiçbir zaman Hatti’den ayrılmadı, onlar uzaktan Hatti kralına sadık kaldılar… Ve Tuthaliaş, Arzava’ya gittiği zaman, O, Viluşa’ya girmedi, çünkü O (viluşa), O’na (tuthaliaş) sadıktı…

3- Ve büyük babam Şuppiluliuma geldiği ve Arzava’yı yeniden zaptettiği zaman Viluşa kralı Kukkuniş sadık kaldı. Bu yüzden O ( Şuppiluliuma), O’nun (Kukkuniş) topraklarını istila etmedi.

4- Ve Arzava kralı Hatti’ye karşı yeniden düşmanlık gösterdiği zaman… Ve babam ( Murşili) Arzavayı istila etti; fakat Viluşa kralı yine sadık kaldı ve yardım gönderdi. O ( Murşili), Arzava memleketi (Maşhuiluva ’a) verdi; Şeha nehri memleketi ile Appwiya memleketini ( Manapa-Dattaş’a verdi ) ve hapalla memleketini ( Targaşnalliş’e ) verdi.

5- Fakat, Kukkuniş’in hiç varisi olmadığı için, O seni ( Alakşanduş ) evlatlığına aldı.

6-7.. ( bozuktur)

8-( güneş) ,(seni Viluşa’da) kral yaptı.


Muvattali dönemine ait olan bu antlaşmadan anlaşıldığı kadarıyla , Hititlerin Troya Bölgesi ile olan ilişkileri eski devlet krallarından Labarna dönemine kadar geriye gitmektedir. İşin ilginç tarafı Hitit kralları ile Viluşa kralları arasındaki ilişkiler hep dostane olmuştur.


Troyalılar ,Troya Savaşları’nın hemen ardından meydana gelen ve Ege Göçleri olarak adlandırılan göç dalgasının iki aşamasına da katılmışlardır. Mısır vesikalarının bahsetmiş olduğu bu kavimler arasındaki Turşa ismi Troyalılar’la idantifiye edilir.  Bu kavim daha sonra bir Türk kavmi olan Sakalar’la İtalya’da karşılaşmışlar ve Onlarla karışıp kaynaşarak bizim Etrüskler dediğimiz kavmi meydana getirmişlerdir.


Akalar’ın toplam gemi sayısının tamamı 1199’dur. Akalar’ın ayrıntılı gemi listesi ise aşağıdaki şekildedir:

Boiotia’lılar 50 gemi

Phokis’liler 30 gemi

Lilaia’lılar 40 gemi

Lokris’liler 40 gemi

Abant’lar 40 gemi

Atinalı’lar 50 gemi

Salamis’liler 12 gemi

Trynis’liler 80 gemi

Mykenai’liler 100 gemi

Sparta’lılar 60 gemi

Pylos’lular 90 gemi

Arkadilı’lar 60 gemi

Elis’liler 40 gemi

Ekhinai adalarında oturanlar 40 gemi

İthake adası 12 gemi

Aitolia’lılar 40 gemi

Girit’liler 80 gemi

Rodoslu’lar 9 gemi

Syme’den gelenler 3 gemi

Argos’lular 50 gemi

Nisyros, Krapathos ve Kasos’lular 30 gemi

Phylake’liler 40 gemi

Pherai’lılar 11 gemi

Methone’liler 20 gemi

Trikke’liler 30 gemi

Titanos’lular 40 gemi

Argisasa’da oturanlar 40 gemi

Kyphos’lular 22 gemi

Magnet’ler 40 gemi

Bu liste bize gösteriyor ki, Aka müttefiklerinin her biri kendi imkanları doğrultusunda filoya gemi temin etmişlerdi. Ve bu birliğin gerçek lideri de filoya 100 gemi ile katılan Agamemnon idi.

Truvalılar ve Etrüskler Türk İdiler

Prof.Dr.Çingiz Garaşarlı

Çeviri: Sefer Yavuzaslan

Kömen Yayınları

"Truvalılar Ve Etrüskler Türk İdiler" adlı bu çalışmayı yapan Çingiz Garaşarlı, eski çağlarda Akdeniz Bölgesinde Türklerin varlığının kanıtlanması için geliştirdiği özel yöntemle tanınır. Bu yöntem, Akdeniz Bölgesine M.Ö. 3. binyılda yerleşen Etrüsklerin ataları Truvalıların Türk kökenli olduğu gerçeğinin, eski ve yeni Avrupa dillerindeki Türkçe kökenli ögelere ve eski Avrupa tarih kaynaklarına dayanarak ilk kez dil olgularıyla kanıtlanmasıdır.


Akdeniz Bölgesinin ilk yerlilerinin Yunanlılar ile Avrupalılar olduğu ve Türklerin bölgeye sonradan gelip yerleştiği düşüncesiyle eski Avrupalı tarihçilerin ilettikleri gerçekler arasında oluşan çelişki bu çalışmada ortaya çıkarılmıştır. Dilbilimsel kanıtlar, Akdeniz Bölgesindeki Türk Uygarlık tarihinin M.Ö. 3. bin yıldan çok daha gerilere gittiğini göstermektedir. Roma Uygarlığının temelini atan Truvalıların torunları Etrüsklerin yazıtlarının eski bir Türk dili yardımıyla okunabildiği, birkaç Etrüsk yazıtı söz ve tümce seviyesinde okunarak gösterilmiştir.

(Tanıtım Bülteninden)

"The Turkic Civilization Lost in the Mediterranean Basin"

I. Who were the pre – Indo – Europeans of the Mediterranean basin?
1.1. The origin of the early Mediterraneans in the Light of Legends
1.2. Turkic Names of Pelasgians
1.3. Tiras, Thracians and Turks
1.4. Turkic Substratum in Old Greek
1.5. Troy – the Mediterranean Turan
1.6. Trojans in the North: Turkic Kings of Scandinavian Sagas


II. Pelasgians and Trojans in Italy: Birth of Etruscan Civilization
2.1. Turkic Names of Roman Kings
2.2. Why Etruscan Writings Remained Mysterious
2.3. A glimpse of Turkic Component of Etruscan grammar
2.4. Etruscan Writings Begin to Speak Literature


İngilizce olan kitabını ise Azerbaycan Başkanlık Kütüphanesi'nden indirebilirsiniz.: 

Kazakistan'dan bir Taşbaba  ve Truva I (MÖ.2920-2350;Güney Ana Kapı ; kaynak M.Korfmann)

(başka bir örnek: Kybele ve Taşbaba)

Truva Etrüsk

Truva-Teucer

Truva Savaşı Bittikten Sonra

François Vazosu'nda Truva Savaşı

Helen gerçekten kaçırıldı mı?