Güneşi Karşılama ve Nar

 

GÜNEŞİ KARŞILAMA BAYRAMI - YILBAŞI

GÜN YANIRGAN - GÜN CANIRGAN

YENİLENMİŞ GÜN BAYRAMI

Akay Kine (Kynyev)

“İlk bayram olan Yılbaşı, Güneş’in durumuna göre ayarlanır. Bu bayramın gününün belirlenmesinde Ay’ın döngüsü dikkate alınmaz. En uzun gecenin ve en kısa günün olduğu zamana denk getir. Bu bayrama Yılbaşı Bayramı ya da Güneşi Karşılama Bayramı denir. Bu dönemde Altay soğuk ve karlıdır. 21 Aralık'ı 22 Aralık'a bağlayan gece en uzun gece, en kısa gün yaşanır. Daha sonra Güneş artık çıkmaya, Gün-Güneş uzamaya başlar. Günün uzamaya başlamasına biz "Güneş yenilendi" diyoruz. Gün-Güneş uzamaya başlayıp gün yenilenince yılbaşı olur.

Güneşi Karşılama Bayramı ailevi bir bayramdır, çünkü onu herkes kendi ailesiyle kutlar. Bu bayramda Erlik Bey'e şükran sunulur ve dua yapılır. Ayrıca Gök, yer ve ev hayvanlarına dua yapılır, onlar yüceltilir, onlara teşekkür edilir, onlara alkış yapılır. Bu bayramdaki neredeyse tüm semboller yeraltına ait göstergelerdi.

Yılbaşında Güneş’e karşı bir köknar ağacı dikilir, onu ortaya alıp Güneş’in dönüşünün tersi yönde 7 kere bu ağacın etrafında hep beraber dönülür Ağacın etrafinda, Güneş’e karşı, hep birlikte yapılan 7 kere dönme ritüeli, Erlik Bey’e ulaşmak içindir. Çünkü yeraltı 7 kattır. Sembolik olarak 7 kere alkış yaparak dönülüp her dönüş, (her bir katın aşılması anlamındadır) ona ulaşılır. Dönülerekve ağacı değişip şekerleme ve yiyeceklerle süsleyerek toprak ile suyun maddi başlangıcına güç verilir. Toprak ve suyun üzerinde Erlik Bey’in gücü ve hâkimiyeti vardır. Yılbaşında ağaç dikmek geleneği şu anda Hıristiyanlarda devam etmektedir. Bu adet onlara bizden gitmiştir.

Yılbaşı ağacı için neden tören yapılmıştır? Bunu değişik yerlerde değişik şekillerde anlatırlar. Tarih boyunca bu tören farklı açıklamalarla yapılmıştır. Bu tören dünyanın yaratılışıyla da alakalı bir şeydir.

Gök Tanrı diye anılan Üç Kurgustan, 3 çocuğu arasında dünyayı paylaştırırken, büyük oğlu Erlik Bey 'Ben en büyük ve güçlü çocuk olarak bize bakan toprak ve suyun tüm gücünün sorumluluklarını kendimde taşıyacağım' demiştir. Çünkü toprağın gücü, tüm maddi başlangıçtır. Bu nedenle, toprağa Toprak Ana diyoruz. Toprağı, kadın olarak doğurgan kabul ediyoruz. Çünkü Gök'ten inen o ak tohum, toprağa girmiş ve orada 9 ay kalmış ve 9 ay boyunca gelişmiştir. Bu anlayış bizim dedelerimizle, bizim ritüellerimizde kendisi korumuştur. Doğum, ölüm, nikah zamanlarındaki ritüellerimizde kendisini korumuştur. Doğum, ölüm, nikah zamanlarındaki ritüellerde günümüzde de hâlâ yaşatılmaktadır. Erlik, Kurbustan'dan sadece bir kazığın açacağı delik kadar küçük bir toprak istemiştir. Gök Tanrı bu isteği kabul etmiştir. Erlik Bey yere bir kazık koymuş ve derin bir delik oluşturmuştur.

Tanrı, Türk töresine uygun düşecek şekilde Gök'ü küçük kardeşe, yani Bay Ülgen'e vermektedir. (Çünkü Türk töresine göre miras ev, ocak küçük çocuğa devredilir). Erlik Bey de Gök'de zorluk olmadığını düşündüğü için 'yukarıdaki gök başlangıcını, küçük kardeşim alsın' demiştir. Yerin ortasını da ortanca oğul alır. Yani erkek başlangıcı olan 9 kat Gök'ü Bay Ülgen'in 9 oğlu, 9 kardeş, 9 katmanda yönetir. Dişi başlangıç olan yedi kat toprağı Erlik Bey'in 7 kızı, 7 katmanda yönetir. Bu iki başlangıç bir yerde birleşerek, orta dünyayı oluşturur.

Biz de yılbaşında, Erlik Bey'in toprağın derinliklerine çaktığı kazık gibi yerin dibine gitsin, aşağıya ulaşsın diye Aşağı Dünya'ya ait olan köknar ağacını (Yılbaşı ağacının adı köknardır) dikerek toprağın altına nüfuz edip toprak ve suyun gücünü davet ederiz ve onların gücünden kendimize güç alırız. Toprak ve suyun üzerinde Erlik Bey'in hâkimiyeti var. Yılbaşında diktiğimiz köknar ağacı Erlik Bey'e ait ağaçlardandır. Sembolik olarak, Erlik Bey'in bir parmak ucu kadar sahip olduğu yere ve açtığı deliğe o ağaç dikilir. Yeni yılda hediyelerle bu ağaç süslenir ve bu ağaca değişik ödüller verilir. Ağaca asılan hediyeler genelde yiyecek türü olmuştur.

Gök Tanrı İnancının Bilinmeyenleri

Akay Kine'nin Bilgileri Işığında

Günnur Yücekal Arpacı

***

Nar'ın anavatanı Orta Asya'dıri bu da Sumerliler vasıtasıyla Mezopotamya'ya geldiğini gösterir. Nar'ın karşılığı Sumercede > Nur // Akadcada > Nurmu*. "Nur" Arapçada ışık, Moğolcada (нар = nar) güneş anlamındadır. Macarcada da güneşe (güne) "nap" derler. Hindistan'da ise 'nar'a "anaar (अनार)" denir.

Türkçe > nar; Berekettir, bolluktur, anatanrıçadır, dişildir. Güneş (ışık) ve 'ana' olmasaydı bolluk-bereket olabilir miydi?

Antik kentimiz Side'nin kelime anlamı da Nar'dır. Nar meyvesi kentin sembolü olarak kullanılmıştır. Kentin baş tanrıçası Athene, Atina Athene'sinden farklı olarak atribüsü Nar'dır ve bereketi simgeleyen anatanrıça kültü ile birleştirmiştir. Ayrıca Athene'nin ne kendisi ne de adı Grekçe değildir. Pelasg kökenli olduğunu söylerler ama adının Ak-Ene'den geldiğini ve Türkçe olduğunu söylemezler... ;)

SB

*Arapçanın atası Akadcaya Türkçenin etkisi için Elşad Alili'nin makalesi ile Naim Onat'ın makale ve kitaplarına bkz.

NAR

- Echo, Narcissus ve Anteros, MS 3.yy Daphne/Antakya

- Bir elinde Ayna, diğerinde Nar ile Anatanrıça Kubaba, MÖ. 9.yy - Karkamış/Gaziantep

- Nergiz Çiçeği

ANAR – ANOR – NAR - YANAR - NARGIZ/NERGİZ - NARSİZM

* Anatanrıça KUBABA

Kuwawa [ku(wa)+aba+ula] 

KUWAABAULA - KUBABA = ABA+ULA = ULU ANA

(Türkçede p/b değişimi ile APA-ABA)

Ku-pa-pa-aš, Ku-ba-ba = PAPA – BABA / AS = ULU,YÜCE = YÜCE BABA

* İskitlerde PAPAİOS, Hun/Çuvaş Türkçesi'nde PAPA = ATA, BABA

SABAZİOS Trak-Frig Tanrısı olarak geçse de, aslında İskit-Türklerine aittir. SABAZİOS'un "atlı göçebe tanrı" olarak kayıtlarda geçmesi; Saban'ın İskitlere gökten düşmesi ; Sabazios'un ekip-biçmeyi, çift sürmeyi öğretmesi ; Saban'ın İskit boyu olması; SABAZİOS ile DİONYSİOS'un benzer görevleri; DİONYSİOS'un asıl adının BACCHUS olması; BACCHUS'un Türkçe BAĞ - BAĞCI'dan gelmesi; Türk boylarında SABANTOY'un HASAT BAYRAMI olması....gibi..."Papa" kelimeside Hint-Avrupa dilinden değildir!..

* NAR = Bereket, dişi, anatanrıça, bolluk... 

Acaba, Güneş olmasaydı, bereket olur muydu?..

* Forlong'a göre, Nergiz çiçeği SABAZİOS'un çiçeği ve Dionysios festivallerinde de kullanılıyormuş...

Dionysos, Eleusis mitlerinde de geçer. Eleusis, Demeter ve kızı Persephone onuruna düzenlenen gizemli ayinlerdir (The Homeric Hymn - Demeter). İlk-Sonbahar ekinoksu ve Bereket-Hasat ile ilgilidir. Dionysios'ta bunlara MÖ 5.yy'dan sonra katılmıştır. Aslında Demeter, Kubaba, Kibele, İnanna'dır, yani ABA-Büyük Bacı/Abla - ANA'dır. Bazılarına göre bu ayinlerde anatanrıça Nar yerine, Amanitaceae ailesinden, halüsinasyona ve ruh halinin değişmesine yol açan mantar tutar.... Bu arada çiçek buketi anlamına gelen Demet adını kullanan başka bir millet var mıydı?... DEMET+ER. Nergiz'in de hem bayan hem de çiçek adı olarak kullanılması gibi...

Persephone ile Demeter - MÖ 450 Eleusis Tapınağı

* Mitolojide : NARSİZM : Kişinin kendisine aşık olması.

İskitlerle içiçe yaşamış olan Ovid'in MS.1.yy'da yazmış olduğu "Dönüşümler"le hayat bulan bir hikayedir Narcissus, ve daha önceki bir tarihe ait bulgu da yoktur!.. 

Geveze Su perisi Echo, Hera tarafından "karşısındakinin son kelimesini tekrar etmek" lanetine çarptırılmıştır. Bir gün gezinirkenNarcissus'u görür ve aşık olur, ama son kelimelerini tekrar ettiğinden Narcissus sıkılır ve gider, yorulur, susar, su başına gelir. Kendi görüntüsüne aşık olunca da yemeden içmeden kesilir, çünkü kendisine ulaşamıyordur ve oracıkta ölür. Bazı hikayelere göre de su perileri tarafından nergiz çiçeğine dönüştürülür. Echo ise yankı yapmaya devam eder.... Fotoğraftaki Anteros ise bazı kaynaklarda aşk tanrısı Eros'un karşıtı olarak görülür ve doğa dışı sevgileri önler.

Narcissus (Narsissus - Latince (!?)) 

Narkissos (Yunanca (!?))

* (ss), (tt) ya da (nt)'li yer adlarının Yunan diliyle açıklanamadığı gibi adları da açıklanamaz. -Os da tekil ektir....

* NARKIZ destanında esir tutulan sevdalı Narkız, açlıktan ölen Narcissus mitindeki gibi, Narkız da 40 gün boyunca yemeden içmeden kesilir.

Narkız Destanı ile Dede Korkut ortak özellikler göstermektedir. Dede Korkut en az beş bin yıllıktır. Bu da Narkız destanına benzer Narcissus hikayesinin de Greklere Türklerden geçtiğini gösterir.

* GÜNEŞ mi, AY mı? Özbeklerden bilmeceler:

GÜNEŞ:

Uzäq dägda ot yanar. (Quyaş). 

[Uzak dağda ateş yanar.] 

AY:

Tãnı üstidä bir änãr, Haddin boısa üşıäb äı. 

[Dam üstünde bir nar, gücün yetse tutup al.] 

* Hindistan'da da Nar'a अनार (anaar) derler

Ana+ar - Ana+er ?!

* Kız ve çiçek adı: NERGİZ

Nar + gız / kız / qıs 

Nergiz çiçeği Güneşe benzer; sarı öbekli beyaz taç tapraklı ve güzel kokuludur.

Hepsi bir yana, "Nar" kelimesi için hem Farsça hem de Moğol kökenli diyorlar ! Türkçe'nin Akadçaya ve onun üzerinden Arapçaya etkisi varsa, Moğollar, Hintliler ve Persliler Türklerle iç-içe yaşamışken.... ;)

Moğolca: NAR-NARA = Güneş

Macarca: NAP = Güneş

Arapça: NAR = Ateş ; NUR = Işık

EK: 

Tonyukuk Yazıtında "ANARU" = Ona

aRTUK: KIRKıZ: KÜÇLüG: KaGaN: YaGıZıM: BOLDI: OL: ÜÇ: KaGaN: ÖGLeŞiP: ALTUN: YIŞ: ÜZE: KaBıŞaLıM: TiMiŞ: aNÇA: ÖGLeŞMiŞ: ÖÑRE: TÜRK: KaGaNGaRU: SÜLeLiM: TiMiŞ: aÑaRU: SÜLeMeSeR: KaÇa:NeÑ: eRSeR: OL: BiZNİ:

Dahası Kırkız'ın güçlü kağanı yağımız oldu. O üç kağan sözleşip "Altun ormanı üzerinde kapışalım" demiş. Anca [öyle] anlaşıp. "Doğu'da Türk Kağanı'na süleyelim" demiş. "Ona [doğru] sülemez [isek] nice ne eder o bizi[...]

İddia etmiyorum, sadece düşünüyorum, ama...,

Doğruları söylemeyenlerin, nece olsun hali ?..

SB

NİCE NARTUGAN / NARDOĞANLARA

Kaynaklar:
- Türk Söylence Sözlüğü- Deniz Karakurt
- Özbek Bilmecelerinden Örnekler- Dr.Feridun Tekin
- Narcissos:
- Narkız, Kazak Destanı- Doç.Dr.Nerin Köse

- Rose. From the earliest times a maiden has been called a rosebud, and a bride a rose. The dawn is also rosy, and the sun is the rose of heaven; but the flower - known to later jews - is never mentioned in the bible, for the rose of Sharon is the narcissus. This flower was the ruddy emblem of the Thrakian Sabazios, and the Dionysiak festival - the latin Rosalia - survives in the Domenica della rosa (rose sunday), while Pentecost is called Pascha rosata from the flower borne before the host. [Encyclopedia of Religions, vol. 3- John G. R. Forlong]

- "...most Greek place-names are not Indo-European. The suffixes -nth(os) and -ss(os) have attracted most attention; corresponding suffixes are found in Anatolia as knowledge of Hittite has confirmed. Besides place names...there are also plant names such as erebinthos, pea and kissos, ivy and the hyacinth and narcissus. These are without doubt indigenous pre-indo-european words. But whether the underlying language is to be called Early Bronze Age or even Neolithic, whether it has any special relaiton to Minoan Crete, and even wheter it is a single language or a diverse and heterogeneous conglomerate, are all questions which remain unanswered..." [Greek Religion: Archaic and Classical- Walter Burkert]

- "...although a body of evidence does exist which indicates a belt of non-Greek place-names extending over the Aegean an Anatolian areas in the Early Bronze Age,..."[Mycenaean Greece (Routledge Revivals)- John T Hooker,1976]

Yukarıdaki resimde Anatanrıça Kubaba "Ayna"mı tutuyordu? ;)

İlgili:

Nartugan-Sinterklaas-Santa Claus (TR) - (ENG)

Anadolu'nun Kasıtlı Olarak Hellenleştirilmesi

Side - Nar

SİDE kelimesi NAR anlamına geldiği gibi, NAR en erken dönemde de kent için kullanılan bir motiftir.

Apollo Tapınağı

Side'nin baş tanrısı Apollon boynunda pelerine benzeyen bir giyim parçası ile bir yanında yayı, diğer yanında oktanlığı ile betimlenmiştir. Köşelerde ise akanthus yaprakları ye alırken sadece bir köşede yarışmalarda birinci gelen atlet ve müzisyenlere verilen çelenk bulunmaktadır. Anadolulu bir tanrı olan Apollo Side'de şehrin kurucu tanrısı olarak tapınım görmüştür. Onuruna Pythia Bayramı kutlandığı bilinir, ama hiçbir zaman kehanet ocağı olmamıştır. Özellikle MS 2. yüzyılın sonu ile 3.yüzyılın başında Apollon Athena’dan daha çok önemsenmeye başlamıştır.

Kentin baş tanrıçası Athena başında miğferi, elinde mızrağı, kalkanı ve kutsal hayvanı yılan. Kaset köşelerinde ise palmiye dalı, rozet, Side'nin simgesi Nar ve zafer çelengi var. Athena Side'de köken bakımından Yunan Athena'sından ayrılmaktadır. Tanrıça savaşçı kimliği betimlenmiş olsa da Side Athenası'nın en belirgin atribüsü NAR'dır. Nar Anadolu ve Mezopotamya'da bereketi simgelediği için ana tanrıça kültü ile birleştirilmiştir. Bu yüzden Side Athena'sının özünde de eski bir toprak ana kültü yattığı düşünülmelidir. Athena Tapınağı ayrıca Asyl* yetkisi de almıştır.

[* Asylia, Hellenistik dönemde Laik ve İlahi kanunlar arasında bir dokunulmazlık zırhına sahip demektir ve Tapınaklara verilen bir özelliktir. Suçlu dahi olsa, kişi korunmak için tapınağa sığınabilirdi.-SB]

Artemis avcı kıyafeti ve oktanlığı ile betimlenmiştir. Köşelerde geyik ve iki köpek yer alır. Artemis diğer tanrılara göre daha küçük ve özensiz tasvir edilmiştir. Bunun sebebi Perge ile Side arasındaki soğuk savaştır, çünkü Artemis Perge'nin baş tanrıçasıdır. Apollo'nun ikiz kardeşi olduğu için tapınım görmüştür, ama Artemis Pergaia ile kesinlikle benzerliği yoktur.

Kybele başında diadem, kale tacı ve üzerine çektiği manto ile betimlenirken, bir yanında ayinlerde kullanılan ortası delik sığ bir kase olan phiale, diğer yanında tympanon (tef) yer alır. Köşelerde ise iki aslan, ziller ve Attis başlığı yerleştirilmiştir. Kybele Side sikkelerinde aslan üzerinde sıklıkla betimlenmiştir. Eski Anadolu kültlerinin Roma İmparatorluk Dönemi içlerine kadar yaşatıldığı da görülmektedir.

Dionysos'un kadınsı büstü metal bir Hydria üzerine yerleştirilerek çevresi sarmaşık dalları ile daire içine alınmıştır. Köşelerinde iki çam kozası*, zil, lagabalon (üzerine keçi ayağı postu geçirilmiş sopa), pan flütü, çifte balta, auloi (çift borulu flüt) ve üzüm salkımı bulunur. Dionysos tiyatronun koruyucu tanrısıdır.

[* Bu çam kozası bana göre enginardır. Çünkü, enginar akşamdan kalanlara iyi gelir ve afrodizyak özelliği vardır. Bu yüzden de Dionysos Şenlikleri'ne daha uygun düşer. Hatta 16.yy'da afrodizyak özelliği yüzünden kadınlar tarafından tüketilmesi yasaklanmıştır. 1946'da Marilyn Monroe'yu Enginar Güzeli seçmeleri de tesadüf değildir.-SB]

Dikkat çeken bir başka blokta ise orta kısmında bir ay ve yedi kollu yıldız betimlemesidir. Her iki yanında bulunan parçalar içerisinde dört kolu uzun, dört kolu biraz daha kısa Makedonya yıldızına (Makedonya yıldızı 16 kolludur) benzer betimlemeler bulunmaktadır. Buradaki Ay-yıldız Men kültü ile bağlanmak istenmiştir. Yalnız Side'de Men Kültü ile ilgili buluntular da yazıtlar ve mimari buluntular bunu destekler nitelikte değildir. Side şehrinde P tapınağı olarak isimlendirilen yapı Mansel tarafından Men Tapınağı olarak adlandırılmıştır. Tapınağın ithar yazısı bulunmadığı gibi, sözü edilen bezemeler arasında Men kültü ile ilintili bir bezemenin de olmayışı burasının bir Men tapınağı olduğu konusunda büyük bir şüphe uyandırmaktadır.

Prof. Dr. Hüseyin Sabri ALANYALI
Side Kazı Başkanı - link
Side Kazıları - link

KÜN-AY betimlemesi Göbeklitepe, Mezopotamya ve Orta Asya'da görülür.

Anadolu'daki her antik şehir ve betimlemeler Hellen (Grek) veya Roma demek değildir. Bu topraklarda Milattan Önceki dönemlerde de Türk vardır. Ve de Türk Tarihi ile ilgili verileri takip edenler bunun farkındadır.

"Türk bayraklarında hilal vardır ama Arap bayraklarında yoktur. Hilal, daha çok Türklerin etkisinde olan ülkelerin bayrağında mevcuttur." - link

Antalya Türkiye'nin en büyük üreticisi olmakla birlikte, Türkiye dünyada Hindistan ve İran'dan sonra üçüncü sıradadır.(link)

Batılılar ise Nar'ın faydalarını daha yeni öğreniyor ;)

We already knew :)

Pomegranates reveal its powerful anti-aging secret

ilgili makale

Pomegranate finally reveals its powerful anti-aging secret

Intestinal bacteria transform a molecule contained in the fruit with spectacular results

sciencedaily - July 11, 2016

SB