asker etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
asker etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

20 Mart 2019 Çarşamba

Eski Türklerde Rütbeler





Eski Türklerde Rütbeler / Kazak Türkçesiyle beraber

* Jüzbası – jüzdik äskerdiñ basşısı. Olar sonımen qatar bütindey bir awılğa da basşılıq jasay aldı.

Yüzbaşı - 100 askerin başı, köyü de yönetir.


* Mıñbası – köne türik jäne moñğolğa ortaq äskerï ataw. Mıñ qoldıñ basşısı. Mıñbasın türkiler bek dep atasa, moñğoldar noyan, arabtar ämir dep atağan. Mıñbasılar äkimşilik basqarw jüyesi men saray isine de aralasa alatın boldı.

Binbaşı - Eski Türk ve Moğollarda ortak isim. Binlerin başı. Eğer Türkse "Ataca", Moğolsa "Noyan", Arapsa "Emir" deniyor.


* Tümen. Bul da türik jäne moñğol ulıstarı arasında asa joğarı äskerï lawazım bolıp sanaldı. Bir tümenge on mıñ qol bağınıştı boladı.

Tümen - Bu da Türkler ve Moğollar arasında yüksek bir rütbe. Emrinde 10 bin asker var.


* Tarxan – eñ joğarğı ataq. Äri türik-moñğol xalıqtarında öte ertede payda bolğan lawazım. Tek aqsüyekter men layıqtı äskerï adamdarğa berilgen. Xannan keyingi ekinşi därejeli ataq bolıp sanaldı. Bul ataqqa ïe bolğan batırlar belgili jeñildikterge ïe boldı. Salıq jïnadı. Wälayattarğa äkimdikke tağayındaldı.

Tarkan - En yüksek ünvan. Türk ve Moğollar arasında en eski pozisyon. Sadece soylu ve hak edenler bu konuma gelebiliyor. Kağan'dan sonra gelen rütbedir. Bu ünvanı hak kazanan kahramanlar bazı ayrıcalıklar alır, vergi toplama gibi. Vali olabilir.


* Sardar – saray isi nemese el şarwasına aralasw quqına ïe bolğan qolbasşılar. Olar xandardıñ senimdi ökili sanaldı.

Serdar - Saray veya ülkeye müdahale etme hakkına sahip olan Kolbaşılardır (komutandır). Hakanların güvendiği temsilcilerdir.


* Bahadür – joğarı deñgeydegi äskerï mansaptardıñ biri. Yağnï bir sözben aytqanda Qabanbay, Bögenbay, Nawrızbay sındı batırlarğa berilgen ataq. Munday jawıngerler jeke tw ustadı, erekşe ülgidegi kïim, patşa nemese xannıñ arnayı ökili ekenin rastaytın arnayı belgisi (köbine qawırsın tağıldı) bar dwlığa kïetin bolğan.

Bahadır - En üst düzey askeri kariyerlerden biridir. Kahramanlara verilir, Kabanbay, Bögenbay, Naurızbay gibi. Bu savaşçılara kağan tarafından verilmiş özel tamgalı tolgası (genellikle tüylüdür) ve sancağı vardır.

devamı: History of Kazakhstan
Berkut Nuresil - 14. Mart. 2019


Aqtaşı – armïyağa qajetti maldı qadağalawşı ofïcer. Yağnï saray mansap ataqtarınıñ biri, onıñ bastapqı fwnkcïyası – qoy bağwşılardıñ üstinen qarawşı, Raşïd ad Dïnniñ jazbasında osı atawmen xannıñ jeke jılqı üyirleriniñ at bağwşısın atağan.

Bularğaşı – äskerï mülikti qadağalaytın ofïcer. Bul da Şıñğıs äskeri ştabınıñ quramında kirgen alpağılardıñ (mansaptardıñ, kızmetterdiñ) biri. Bularğaşınıñ qarawında erekşe jasaq bolıp, olar äskerdiñ köşi (lageri) ornınan qozğalğanda jurt ornında umıtılıp qalğan zattardıñ, qalıp qoyğan jawıngerler men quldardıñ, sonday-aq mal-jannıñ bar-joğın tekseretin bolğan.

Bulğay – işki basqarw men qarjı mäselesi jönindegi ofïcer. 

Jurtşı – ofïcer-kvartïrmeyster, äskerdi ornalastırwşı, qozğalw marşrwtın anıqtawşı. M. Ïvanïnniñ jazwına qarağanda, jurtşı  ofïcerlerdiñ bastığı ewropalıq äskerdegi general-kvartïrmeysterge säykes kelgen. Onıñ jäne onıñ komandasınıñ mindeti: jazğı jäne qısqı äskerï köşterdi ornalastırw, äskerdiñ qozğalwı kezinde de, soğıs qïmıldarı kezinde de köş (lager) toqtaytın orındı tawıp, belgilew, xan men qolbasşılar ordalarınıñ ornalasw ornın belgilew.

Tabaşı – jük tïelgen köşti, tasımaldı qadağalaytın ofïcer.  Şıñğıs xan zamanındağı äskerdiñ ştabındağı ofïcerlik qızmetterdiñ biri, ol, sirä, jorıqqa şıqqan äskerdiñ jük tïegen kerwenine ilesip jürgen jük arqalawşı tüyelerdi qadağalağan bolsa kerek. 

Tarğwşı (targwdjï nemese djargwçï) – Şıñğıs xan zamanındağı äskerdiñ ştabına kiretin şenniñ biri, tarğwşılar mör saqtawşı qızmetin atqarğan, sonday-aq sot, ädil qazı retinde äskerï tender arasındağı dawdı qarap, isterin şeşwşi bolğan.

Tarğwşı (targwdjï nemese djargwçï) – Şıñğıs xan zamanındağı äskerdiñ ştabına kiretin şenniñ biri, tarğwşılar mör saqtawşı qızmetin atqarğan, sonday-aq sot, ädil qazı retinde äskerï tender arasındağı dawdı qarap, isterin şeşwşi bolğan.

Ğalımnıñ aytwınşa, XIII ğasırğa tän köne qujattardan  belgili bolğan bul äskerw atawlar XIV-XVI ğasırlar yağnï Ämir Temir men Babır sarayı jäne Altın Orda zamanında öz mañızdılığın joymağan. Tek mağınalıq jağınan azdap özgerister ğana engizilgen. «Jasawıl», «Ar-tawıl», «Qarawıl», «Aydawıl», «Qaydawıl», «Dombawıl», «Baqawıl», t.b. sözderdi jatqızwğa boladı. Bulardıñ birazı bügingi qazaq tilinde saqtalğan. «-wıl» - moñğol tilindegi «äreket etwşi» degendi bildiretin jurnaq», – deydi Serikbol Qondıbay «Jawıngerlik rwx kitabı» attı kitabında.

Erewil – «uzaq jortwğa şıdamdı, mıqtı» degendi bildiredi, yağnï «desant» nemese «specnaz» sïyaqtı arnayı mağınalı, jattıqqan, bärine tözimdi jawıngerlerdi osılayşa atawğa bolar edi. 

Tosqawıl – jasırın tosıp turıp, tutqïıldan şabwıl jasawğa jasalğan sarbazdar.  

Şığawıl – belgili bir istiñ, ärekettiñ aldıñğı qatarında (şebinde) jüretin adam, avangard. Babır zamanında (XVI ğasır) «şığawıl» dep «xatşını, orındawşılıq qızmetti atqarwşını» atağan.  Şığawıl – adyutant, ordïnarec, denşçïk nemese odan ülken äskerï mansap ataqtarınıñ biri.

Bögewil – jayaw äsker men tankige qarsı kedergi. Jortwıl – jorıq, attanıs. 

Torwıl – şolğınşı. Orıstıñ «dozor» degenine säykes keledi. 

Aydawıl – qılmıstı bolğandardı, sottalğan adamdardı aydawşını osılay dep ataydı. Sonımen qatar soğıs jağdayında qolğa tüsken tutqındardı aydaytın jawınger jasağında «aydawıl» degen.

Qarawıl – moñğolşa xarwwl – «küzetşi, baqılawşı, gawptvaxta» degendi bildiredi, biraq sözdiñ negizinde türkiniñ «qara, qaraw» degen etistikteri jatqanın bayqaw qïın bolmas. Tüsindirme sözdikte «qorğaw, saqtaw, küzet» degen mänge ïe, sonday-aq osı sözdiñ «nısana, mıltıqtıñ közdeytin jeri» degen awıspalı mağınaları da bar.

Kejewil – köne qazaq tilinde «küzet, qarawıl, şolğın» degendi bildirgen, söz tirkesi de saqtalğan, mısalı: kejewil saldı – «qarawıldadı, şoldı, torwıldadı», kejewilşi – «şolğınşı, qarawıl qarawşı, torwşı». Bügingi äskerï baqılawşılardı (voennıy nablyudatel) bir sözben osılayşa atawğa bolar edi, sonday-aq basqa jerlerde de qoldanwğa mümkindik bar.

Baqawıl (bökewil, bakavwl). Bul sözdiñ negizgi mağınası («Babırnama», «Tarïx-ï-Raşïdï», Äbilğazınıñ twındıları) – «patşağa berer tamaqtı tekserip otıratın senimdi adam» degendi bildiredi, tüsindirme sözdikte de osı anıqtama berilgen. M. Ïvanïnniñ köşpelilerdiñ soğıs öneri twralı kitabında «baqawıl» atawına ïe bolğan kisiniñ «äskerge azıq-tülik taratw men saqtawdı iske asırwşı jäne soğıs oljasına kelgen zattarğa öziniñ tañbasın baswşı, oljanı durıs bölwdi uyımdastırwşı» degen qızmet atqarğandığın jazadı.

Tutğaq – til alwşı, tünde jawdıñ küzetşileri men aldıñğı ayğaqşıların ustaw üşin jiberiletin şolğınşı attı qosın tobı. 

Sonday-aq, ol eñbeginde tarxan atağınıñ birneşe deñgeyge bölingenin aytadı: «Apa – tarqan», «Bağa – tarxan» jäne «Boyla bağa tarqan». Serikbol Qondıbaydıñ aytwınşa, Toñıköktiñ Boyla bağa tarqan degen atağı bolğan. Eñ ükeni – tarxan. Eñ joğarı äskerï şen äri aqsüyektik tïtwl. Yağnï  – qazirgi generaldıñ deñgeyindegi lawazım.

Tarqan (tarxan) – türikterdiñ ortasındağı eñ ejelgi belgili äskerï alpağılardıñ biri, osı ataw VI ğasırdıñ qujatında kezdesedi, mäselen, 590 jılı köktürki qağanı Dïzabwldıñ sarayına vïzantïylik Yustïn patşadan elşi bolıp kelgen Zemarx elge qaytwğa ruqsat alğanda, türki qağanı onıñ qasına tarxan şenindegi Tagma degen köktürki ofïcerin öz elşisi retinde ertip jiberedi (Memander, Excerpt de le Legationibus). «Tarxan» sözi äskerï alpağı retinde Orxon-Enïsey jazbalarında, «egemen xaqığa ïe iri aqsüyekter men bïlewşilerdiñ tïtwlınıñ atı» retinde Maxmut Qaşğarï sözdiginde de kezdesedi.

Kitap avtorı öz eñbekterinde Maxmut Qaşğarïdıñ sözdiginde ğana kezdesetin köne ataqtarğa da toqtalıp ötken. Solardıñ biri – Jortıq (yortuk) lawazımı. Ğalımnıñ payımdawınşa, köbine orta azïya xalıqtarına tän  «yortük» lawazımı xannıñ qorğawşılarına berilgen.

Ağınşı. Maxmut Qaşğarïdıñ sözdiginde ağınşılar dep «duşpandı tünde barıp, tutqïıldan basatın äskerdi» yağnï ağındı, uşqır äsker tobın atağan. 

Yalıman – basqınşılıq jortwıl degendi bildiredi. 

Jizek (yizek). Äskerdiñ aldında jüretin şolğınşı top. «Bul – kädimgi, ewropalıq dästürde qoldanılğan «pïket» söziniñ twra balaması bolıp tabıladı» deydi ğalımnıñ özi.

Nebarı 35 jasında ömirden ötken jas ğalım Serikbol Qondıbay bul eñbeginde «Qazaqtıñ töl jawıngerlik kodeksi» bolğanın aytadı. Sonımen qatar rıcarlıq, «Sıpayşılıq», «Saltıq – rıcarlıq», «Şınjırlı tuqım», «Ïnaq», «Ïnanşı», «Tegin», «Tarxan», «Apa», «Şad», «Apa –Tarxan», «Bağa», «Buyrıq», «Öge buyrıq», «Ağışı», «Ordwbaşı», «Juğrışı», «Şabwşı», «arqışı», «Qulabuz», «Tüksin», «Tayañın», «Ïalafar», «Ïalabaşı», «Jabğı», «Idıqut», «Elteber», «Elbilge», «Elteriş», «Tamğaşı», «Bulğay – ağa», «Twtwk», «Rakabdar», «Möherder», «Dastwr», «Moswl», «Mulazım», «Muqtasïb», «Wäzir», «Xan», «Sardar», «Sarbaz» tağı sol sekildi köne türkilik äskerï ataqtar men mansaptardı bildiretin sözderdiñ mağınalarına taldaw jasağan.  Äri bul atawlardıñ tüp nusqasına taldaw jasay otırıp, qazirgi zaman talabına say qayta jañğırtw jolın usınğan adam.  Mäselen, memlekettik xatşını – Tamğaşı, Premer-mïnïstr lawazımın Elteris,  Joğarğı sot jäne onıñ basşısın Jarğan nemese Jorğın dep atawğa bolatının körsetken.


Aytpaqşı, bul eñbeginde qazirgi mïnïstrlerdiñ köne türki tilinde Ïnanşı dep atalğanın aytadı. Işreki ïnanşı – işki ister mïnïstri, Jasawıl  ïnanşı Ädilet mïnïstri, Sırtıraq  ïnanşı – Sırtqı ister mïnïstri, Erdem  ïnanşı – Mädenïet mïnïstri, Ordwbaşı – Prezïdent äkimşiliginiñ basşısı tağısın tağılar...



Bu makalenin de Türkiye Türkçesine aktarılması dileği ile...
SB

ikinci bölümü
Noyan 
Nöker
Bektemis - Beklemiş
Alpawıt - Alpağüt
Sypay (Sipahi)
Läşker, lasker, ğasker (Kazasker)
Gusar (Husar)
Ulan

Berkut Nuresil - 23 Mart 2019

Ulan Bator, the capital city of Mongolia
Mongolia was once the center of Turkish Khaganate
Улаанбаатар, Ulaanbaatar
The meaning is "Red Hero", called after their hero "Damdin Sükhbaatar"

BATAR/BAATAR : Etymology Turkish 
(that does not mean the hero Sükhbaatar is Turkish, only the word Baatar is Turkish)
- Bator-Batur / Bahadır (reading -ı as -y) - Bagatır / Bağatur (Baghatur) / Badır - Batır
- Meaning hero, brave warrior. Also a military rank.
Persian : Bahador
Russian : Bogatir
Today; Batu, Batı, Batur, Bahadır : male names among Turks.


and
TARKAN/TARHAN - TÜMEN

TARKAN; Turkish of etymology,
meaning: A high rank in the military, iron masters, noble. Also the root word for Turk (Tur/Tar)
which we see in BC times in Anatolia and İtaly (Etruscan):

- Tarhun, also spelled Taru, Tarhu, Tarhunt, Tarhunna, orTarhuis, ancient Anatolian weather god. His name appears in Hittite and Assyrian records (c. 1400–612 BC) and later as an element in Hellenistic personal names, primarily from Cilicia. Tarhunt was the Luwian form and Tarhun (Tarhunna) probably the Hittite, from the common root tarh-, “to conquer.” .. "In art Tarhun’s symbol was a three-pronged thunderbolt..." - britannica

As the Britannica explained "..probably the Hittite"... "or Luwian" is false information. "Tarkandemos" as Cilician name or god in Hittite, which was also found by Schliemann in Troy, "Tarquin" as king title and royal name in Etruscan world is Turkish of origin!
[read also ; Hyde Clarke (1815-1895, was president of Anatolia Academy)]

The symbol of "Tarhun" is to be seen in Crimea Tatar-Turks Flag and as marks among Turkish tribes.




and TÜMEN as in
"Tyumen" Region in Russia
or military rank among AVAR Turks in Europe

SB.


Who Where The Ancient inhabitants of Asia Minor? 



*****

ENG.

Turkish world: military titles I
Burkit Nurasyl
History of Kazakhstan, 14.03.2019

State Secretary - Tamgashi, the position of Prime Minister can be called Elteris, the Supreme Court and its head can be called Zhargan or Jorgyn

Usually, when we talk about the military life of the nomadic Kazakh society,   we limit ourselves to ten or twenty ancient names such as onbasi, zhuzbasi, thousandbasi, tumenbasi , bek, begler beg (Commander-in-Chief) or tarkhan . However, many of us do not take into account that the Turkic tribes, such as Saka and Hun, who dominated the vast steppes and built huge empires several times, had their own military order and laws.

Strict military reform, collective responsibility, in the collection of field laws, which became known as the "Great Army" law of Genghis Khan, "Kasym Khan's Kaska Zholy", "Esim Khan's Old Way", "Seven Charters" of al-Tauke, "Abylai's Black Way", There was an unshakable military hierarchy based on such values ​​as loyalty to trust and oath, caution against treachery and abuse, obedience to orders and their unconditional execution. For example, even an ordinary soldier had a certain level of dominance over representatives of other classes. The military structure of the nomads was formed by a well-known system. And it was divided into three bases - the right wing, the left wing and the central part. These military camps consisted of tens, hundreds, and thousands (tumens). He obeyed personal commanders. The commanders continued to go straight to the khan, to the khan...

Now let's look at the most frequently mentioned positions related to the composition and management system of these military units:  

The part of society adapted to any emergency, that is, to the field of defense, was called warriors . They had to obey their commanders and carry out the given order without fail. A soldier who underwent special military training was called a soldier . The leaders of the military unit consisting of such warriors and sardars were considered commanders.

The leader of a combat group consisting of ten or slightly more (usually 12 fighters) was called a ten . In the Middle Ages among the Turkic peoples, these military positions were designed to perform certain tasks. The tenth was subordinated to the centurion.

A centurion is the head of a centurion army. They were also able to lead an entire village.

Myngbasi is an ancient Turkic and Mongolian military name. Head of a thousand hands. The Turks called Mynbas Bek , the Mongols called it Noyan , and the Arabs called it Amir . Minbasis could also intervene in the administrative system and palace affairs.  

Down. This was also considered a very high military position among the Turkic and Mongolian nobles. Ten thousand hands will be subject to one tumen. 

Tarkhan is the highest title. And it is a position that appeared very early in the Turko-Mongol peoples. Only given to nobles and worthy military men. It was considered a secondary title after Khan. Heroes who received this title received certain benefits. Collected taxes. Appointed to governorate of provinces.

Sardars are commanders who have the right to intervene in court affairs or country affairs. They were considered the trusted representatives of the khans.

Bahadur is one of the top military careers. That is, in a word, the title given to heroes like Kabanbay, Bogenbay, Nauryzbay. Such warriors carried their own flags, wore distinctive clothing, and wore helmets with a special insignia (usually a feather) confirming that they were special representatives of the king or khan.

Similarly, there were military positions such as alaman, shora, til, shabarman, and esaul. This title (esaul), which appeared in the 16th century, was awarded to security guards, soldiers who guarded the door of the khan or who performed during special ceremonies.

Of course, military titles and honorable positions of nomadic Turks are not limited to this. There is no doubt that today there were job titles that have become archaic and have completely disappeared from consciousness. For example, the well-known scientist Serikbol Kondybai mentions many job titles typical of the ancient Turkic era in his book "Warrior Spirit Book". According to him, Kazakh military history and military culture have been formed since ancient times. After all, it is impossible to maintain a huge armed force adapted to a nomadic existence without a certain discipline, structure, military titles and positions approved by decree. 

The scientist divides the history of Kazakh military history and military culture, including terminology, into the following conventional periods:

The first is ancient times (centuries and millennia before the 5th century BC);

The second is the Turkish era (VI-XV centuries AD);

The third is the Kazakh era (XV-XX centuries).

That is, each period had its own military titles and ranks. Now let's talk about that data:

Aktashi is an officer in charge of livestock needed for the army. That is, one of the palace career titles, its original function is the overseer over the sheep herders, in Rashid al-Din's writings, the shepherd of the khan's personal horse herds was called by this name.

Bularachi is an officer in charge of military property. This is one of the areas (careers, services) included in the headquarters of Genghis army. There was a special squad under the supervision of the latter, and when the army moved (camp), they checked for the presence of forgotten things, soldiers and slaves, as well as livestock.

Bulgai is an officer in charge of internal management and financial issues.

A civilian is an officer-quartermaster, deploying troops, determining the route of movement. M. According to Ivanin's writings, the chief of public officers corresponded to the quartermaster general in the European army. The task of him and his team: to place summer and winter military marches, to find and mark the place where the march (camp) will stop both during the movement of the army and during hostilities, to mark the location of the hordes of khans and commanders,

Tabashi is an officer who oversees the movement of goods. One of the officer positions in the army headquarters during the time of Genghis Khan, he probably supervised the burden-carrying camels that accompanied the loaded caravan of the army on a campaign.

Targushi (targuji or jarguchi) is one of the ranks of the army headquarters during the time of Genghis Khan.

According to the scientist, these military names known from the ancient documents of the 13th century did not lose their importance in the 14th-16th centuries, that is, in the times of Amir Temir and Babur Palace and the Golden Horde. Only minor changes have been made in terms of meaning. "Jasaul", "Ar-taul", "Karaul", "Aidaul", "Kaidaul", "Dombaul", "Bakaul", etc. words can be attributed. Some of them are preserved in today's Kazakh language. "-ul" is a Mongolian suffix meaning "doer", says Serikbol Kondybai in his book "Warrior Spirit Book".

Eruyul means "strong, enduring for a long campaign", that is, special meaning, trained, resistant to everything, soldiers like "paratroopers" or "spetsnaz" could be called this way.

A barricade is a soldier trained to ambush and ambush.

 Shygaul is a person who is in the forefront (line) of a certain case, action, vanguard. In Babur's time (XVI century), "secretary" was called a "secretary, an executive". 

Shygaul is one of the military career titles of adjutant, orderly, denschik or higher.

Bogueil is an obstacle against infantry and tanks.

Jhortuyl is a trip, a departure.

Torul is a browser. Corresponds to the Russian word "dozor".

Idaul is the name of a person who drives away criminals and convicted people. At the same time, the military unit that drives captured prisoners in wartime is called "drive".

Караул - Mongolian золн - means "watchman, monitor, sentinel", but it will not be difficult to notice that the Turkic verbs "to look, to look" are at the root of the word. In the explanatory dictionary, it has the meaning "to protect, preserve, guard", and this word also has alternate meanings such as "a target, a place where a gun aims".

Kezheuil means "guard, watchman, scout" in the ancient Kazakh language, the phrase is also preserved, for example: kezheuil sal - "guarded, watched, watched", kezheuilshi - "watchman, watchman, watchman". Today's military observers (военный оставлен) could be called this in one word, and it is possible to use it in other places as well.

Bakaul (bucket, bakavul). The main meaning of this word ("Babyrnama", "Tarikh-i-Rashidi", Abilgazy's works) means "a trusted person who checks the food given to the king", this definition is also given in the explanatory dictionary. M. In Ivanin's book on the war art of the nomads, it is written that the person who received the title "bakaul" served as "a person who implements the distribution and storage of food for the army, who puts his mark on things that came as war booty, and organizes the correct distribution of the booty."

Traps are scouts, sent at night to capture enemy guards and advance witnesses.

Also, in his work, he says that the title of tarkhan is divided into several levels: "Apa - tarkhan", "Baga - tarkhan" and "Boyla bag tarkhan". According to Serikbol Kondybai, Tonkykok had the reputation of Boila price. The most common is tarkhan. The highest military rank and aristocratic title. That is, a position at the level of the current general.

Tarkan (Tarkhan) is one of the oldest known military districts among the Turks, this name appears in a document of the 6th century, for example, in 590, when Zemarch, who was an ambassador from the Byzantine king Justin to the court of the Blue Turk Khagan Dizabul, was allowed to return to the country, the Turkish Khagan brought with him a Blue Turk named Tagma of the rank of Tarkhan. sends his officer as his ambassador (Memander, Excerpt de le Legationibus). The word "Tarkhan" can be found in the Orkhon-Yenisei records as a military domain, and in the dictionary of Mahmut Kashgari as "the name of the title of great nobles and rulers with sovereign rights".

In his works, the author of the book also touched on the ancient names found only in Mahmut Kashgari's dictionary. One of them is the position of Zhortyk (yortuk) . According to the scientist, the position of "Yortuk" typical of the peoples of Central Asia was assigned to the khan's defenders.

Streamer. In the dictionary of Mahmut Kashgari, streamers are called "an army that goes to ambush at hostile night", i.e., a group of swift troops.

Yalyman means invasion campaign.

Yizek (yizek). A reconnaissance group that goes ahead of the army. "This is a literal equivalent of the word "picket" used in the European tradition," says the scientist himself.

Serikbol Kondybai, a young scientist who died at the age of 35, says that this work contained the "Native Martial Code of Kazakhs". Also chivalry, "Courtesy", "Tradition - chivalry", "Chain seed", "Inak", "Inanshi", "Tegin", "Tarkhan", "Apa", "Shad", "Apa - Tarkhan", " Baga", "Bayal", "Ogebayal", "Agysy", "Ordubashi", "Jugryshi", "Shabushi", "Arkysy", "Kulabuz", "Tuksin", "Tayanyn", "Ialafar", "Ialabashi" ", "Zhabgyi", "Idykut", "Elteber", "Elbilge", "Elterish", "Tamgashi", "Bulgay - brother", "Tutuk", "Rakabdar", "Moherder", "Dastur", "Mosul" ", "Mulazym", "Muktasib", "Vazir", "Khan", "Sardar", "Sarbaz" and so on, analyzed the meanings of the words that denote ancient Turkish military titles and careers. And he is the person who, analyzing the original version of these names, proposed a way to modernize them according to modern requirements. For example, the state secretary can be called Tamgashi, the post of Prime Minister can be called Elteris, the Supreme Court and its head can be called Zhargan or Jorgyn.

By the way, in this work, it is said that the current ministers are called Inanshi in the ancient Turkic language. Ishreke Inanshi is the Minister of Internal Affairs, Zhasaul Inanshi is the Minister of Justice, Syrtyrak Inanshi is the Minister of Foreign Affairs, Erdem Inanshi is the Minister of Culture, Ordubashi is the head of the Presidential Administration...

To be continued...

***
Turkish world: military titles II
Burkit Nurasyl
History of Kazakhstan, 23.03.2019

The "Kazakhstan tarihy" portal will continue to introduce readers to the military structure and system of the nomads. Military similarities between nomads and European countries
            
We offer you the name of the cavalry armed with bows of Genghis Khan and his descendants

Noyan : In Mongolian, the word "noeon" means lord. 11-12 centuries. - aristocratic clans, 13-14 centuries. - princes, centurions, centurions, 14-17 centuries. - feudal lords, 17-20 centuries. - various high-ranking military personnel are called noyan. At one time, begs and emirs were also called noyan.

Servant: Means "friend", "companion" in Mongolian. Servant militias serving the nobility. During the war, they served as soldiers. In peacetime, he served as a guard, a palace official.

Bektemis or Beklemish: In the dictionaries of Radlov and Budagov, this word is defined as "head of the night watch station".

Alpaut or Alpagut: An old Turkic military rank name. In the Turkish dictionary, this word means brave hero. In the Kultegin poem, there is the word alpagu, which means rank, rank.

Sherik , is an ancient name meaning soldier, warrior. Often used in Mahmut Kashgari dictionaries. Before Bertin, people colloquially referred to the army as comrades.

Polite : In the encyclopedic dictionary, sypa or sypai is the head of the country in state affairs, owner; is indicated as a military officer, soldier. X called his mercenary soldier "sipay" in Hindi and Urdu. Also, in the Ottoman Turkish Empire, there was a military term like "sipay" (sipah, spakh, spahi, spagi).

Lashker, lasker, or soldier : In the Kazakh language, the term "armed force, armed force, soldier, squad" is a general term. Today it is used as the main synonym of the word "army".

Over time, such Turkish titles began to fade from the national consciousness. In particular, individual names such as "Aktashi", "Tabashi", "Bulgarshi" went out of circulation very quickly. In its place, the names "sardar" and "soldier" appeared, meaning the concept of generality. That is, there was a tradition of calling a member of any combat unit and individual soldiers in general "soldier", the leader of a unit, group (ten, hundred, thousand, etc.) as "sardar".

According to Serikbol Kondybai, this was influenced by the political situation in the 18th and 19th centuries. "Sardar and soldier are concepts of the last period of statelessness in the Kazakh tradition. In the 18th and 19th centuries, the Kazakh state was permanently lost. Accordingly, maintaining a permanent army or professional fighting style disappeared. Old military names are also being forgotten. Amangeldi Imanov, a well-known person who received the title of sardar on behalf of the Kazakh people. During the national liberation uprising of 1916, the soldiers of the Amangeldi sardar were divided into tens, hundreds, and thousands, they were led by tens, hundreds, and thousands, and the general army was led by the sardar, that is, Amangeldi himself.

It is interesting that the word "sardar" is found in the vocabulary of some countries. During the Ottoman Empire, the army commander was given the title of "sardar". This was the name of the commander of the Egyptian army before entering the British colony. Similarly, tribal leaders and influential officials are still called sardar in Iran and Afghanistan.

By the way, modern military terms such as regiment, gaidamak, and hussar are based on the Turkish concept. The author makes an in-depth analysis of this in the book "Warrior Spirit Book". In the Babyrnama song, the word "Bulyk" means an administrative territory, a part. This word was transferred to the Russian-Ukrainian languages ​​in the form of "regiment" during the Kipchak-Polovet or Golden Horde era. And it has become the main title of the military structure in these languages. The word "regiment" is considered to be the name of the parts of the military order and location of the military unit of the 13th-17th centuries in Russia. The whole army, the camp usually consisted of 5-7 regiments: large, front, right and left wings (hand), guard, barrier regiments and scout regiment (ertoul). This military order was transferred to the Russians, probably from the nomads. Regiment-type military units appeared in Russia and Europe (Germany, France, Sweden) in the 16th and 17th centuries.

Similarly, the root of the word "gaydamak" is the ancient Turkic concept of aydamak. According to the definition of S. Kondybai, the name "gaydamak" is the name of a participant in the people's liberation movement in the Volyn and Western Podolia regions of Ukraine in the second half of the 18th century (1734, 1750, 1768). In the army of the Ottoman Turks, units of herders were called gaidamak. In addition, this word means attacker in Turkish.

Hussar : In Hungarian it is called huszar (birds). A type of cavalry (cavalry). For the first time in 1458 In Hungary, aristocracy appeared as the name of a special cavalry unit. In the 16th century, the Poles adopted this term and type of military unit for their army. Poles called "hussars" a special heavy cavalry made up of aristocrats. Regular hussar regiments were formed in France, Austria, and Prussia in the late 17th and early 18th centuries and were used as light cavalry units that conducted combat operations in the rear and flanks of the enemy, scouting, and tracking the fleeing enemy. Hussars kept their importance until the middle of the 19th century, when they were abolished due to the abolition of the distinction between cavalry, and the name hussar was preserved in some armies only as a continuation of tradition.

Ulan: In the 13th and 14th centuries, in the armed forces of Chinggis Khan and his descendants, "Ulan" was the name given to cavalry armed with hooked spears, as distinguished from cavalry armed with bows. Nowadays, this word refers to a type of light cavalry. In our country, the guard is called Ulan.

In the 18th century, Ulan regiments began to be formed in Austria and Prussia, and in France at the beginning of the 19th century. It was first established in Russia in 1803.

Ulans were mainly armed with swords and hooked spears. Later he had a gun. From the middle of the 19th century, they began to be equipped with carbines. The peculiarity of their clothing was a headdress with a square top, called "ulanka" in Russian. The author says that it is based on the headdress of the Nogai ("Tatars").


___


3 Mart 2017 Cuma

Fes ve Türk Askerlerinin Kıyafeti



Sadece 200 yıllık olan Fes bir "Türk" geleneği değildir...
FES BAŞINA , FES BAŞINA....


Atatürk ve Cumhuriyet düşmanı yobaz kesimin öteden beri sembolüdür fes… Atatürk düşmanı kafaya sorsanız “şapka” ecnebi/Hıristiyan başlığı, “fes” ise Müslüman/Osmanlı başlığıdır! Bu düşüncesi nedeniyle Atatürk düşmanı yobaz, adeta şapkanın üstünde tepinip, sabah akşam şapkaya küfrederken, fesi din ve iman simgesi sanarak sevip sayar, hatta bugün 21. yüzyılda kafasına kalıbı bozulmuş bir vişneçürüğü fes takıp, püskülünü gururla dalganlandıra dalgalandıra arz-ı endam eder! Onu bu fesli haliyle gören cemaat mensupları da “Adama bak amma Müslüman!” diye takdirlerini belirtmekten kendilerini alamazlar!...

Oysa ki Atatürk düşmanı yobaz kafa fena halde yanılmaktadır. Her şeyden önce fesin Müslümanlıkla hiçbir alakası yoktur. Fesi ilk kullananlar da, fesi üretip Osmanlı’ya satanlar da Müslüman değildir!

Dahası, fes Osmanlı Devleti’nin geleneksel şer’i yapısı değişmeye, devlet Batılılaşmaya başladığı bir dönemde 19. yüzyılın başında reformist (yenilikçi) Osmanlı Padişahı II. Mahmut tarafından bir reform, bir modernleşme adımı olarak kullandırılmaya başlanmıştır. II. Mahmut Kaptan Hüsrev Paşa’nın Kalyoncu askerlerine giydirdiği TUNUS FESLERİNİ beğenerek devlet memurlarının da aynı başlığı kullanmasını istemiştir. II. Mahmut 1826’da Yeniçeri Ocağı’nı kaldırdıktan sonra kurduğu Asker-i Mansure-i Muhammediye ordusuna da fes giydirmiştir. 

1829’dan itibaren din adamları ve kadınlar dışındaki herkesin fes giymesini zorunlu kılmıştır. 1832’den itibaren neredeyse herkes fes giymeye başlamıştır. II.Mahmut, devlet memurlarına fes kullanımını zorunlu tuttuğunda dönemin yobazları “Sarığımızı çıkartmayız!”, “Bu ecnebi başlığını kabul etmeyiz!” “Kahrolsun fes!” diye bağırarak fesin gavur başlığı olduğunu belirterek, fes takmayı reddetmişlerdir. Bunun üzerine II. Mahmut fesin “dinen caiz olduğunu” belirten fetvalar yayınlatmak zorunda kalmıştır.

Çok daha önemlisi Fes gerçekte bir Ortaçağ BİZANS BAŞLIĞI’dır. Yeniçağ’da Avrupa’da İSKOÇ BAŞLIĞI olarak da kullanılmıştır. Aslına bakılacak olursa II. Mahmut’un fes reformunun tek nedeni modernleşmek değildir. Bu durumun pek bilinmeyen çok ilginç bir nedeni daha vardır. Şöyle ki:

II. Mahmut bilindiği gibi 1838 tarihli Balta Limanı Ticaret Antlaşması’yla İngilizlere çok geniş ekonomik ayrıcalıklar vermiştir. Bu ayrıcalıklardan biri de İngiliz üretimi feslerin Osmanlı topraklarına pazarlanmasıdır. II. Mahmut daha bu anlaşmayı imzalamadan önce 1832'de fes giyilmesini zorunlu kılarak İNGİLTERE'DEN İTHAL EDİLEN FESLERE OSMANLI'DA BİR PAZAR YARATMIŞTIR.

Her şeyi en başından anlatalım: İngiltere Kraliçesi Elizabeth 1583’te İngiliz ticaret temsilcisine, Cezayir ve Tunus’ta ‘Benettos Colorados Rugios’ (Kırmızı Renkli Başlık) adı verilen kenarsız bir tür kırmızı İskoç başlığı için Türkiye’de (Osmanlı’da) Pazar bulması buyruğu vermiştir. Bunun üzerine İngilizler, Fesi Tunus ve Cezayir gibi iller dışında bütün Osmanlı illerine pazarlamaya hazırlanmışlardır. Fes kelimesinin sözcük kökeni bakımından Kuzey Afrika’daki “Fez” şehriyle ilgili olması bunun böyle olduğu olasılığını güçlendirmektedir.

Özetle, İngiliz Kraliçesi 16. yüzyılda Osmanlı’daki elçisine “kenarsız kırmızı İskoç başlığı” diye tanımladığı, Cezayir’de ve Tunus’a pazarlanan fesin, bütün Osmanlı topraklarına yayılmasını istemiştir.

Cengiz Özakıncı’nın dediği gibi, İngilizler, İngiliz Kraliçesi’nin, “kenarsız kırmızı bir tür İskoç şapkası –fes- giye buyruğunu 250 yıl boyunca unutmamışlar, sonunda 1832’de II. Mahmut döneminde Türklere bunu giydirmeyi başarmışlardır”.

Osmanlı Devleti İngilizler dışında Avusturya-Macaristan'dan da fes satın almıştır bir dönem. Avusturya, Bosna-Hersek'i ilhak edince İstanbul'da Osmanlı Botkotaj Cemiyeti Avusturya feslerini protesto kampanyası başlatmıştır. Bu kampanya çok etkili olmuş ve çoluk çocuk, yaşlı genç tüm Osmanlılar başlarındaki fesleri çıkarıp üzerinde tepinmiştir.


Fesi Din-İman Sembolu Sananlara Kötü Haber:

Sonuç olarak bizim dinle kandırılmış yobazlarımızın din ve iman sembolü sandığı FES aslında İngiliz emperyalizminin Osmanlı’yı daha çok sömürmek için Osmanlı’ya pazarladığı bir ihraç malından başka bir şey değildir. Bugün OSMANLICI olduğunu göstermek için fes giyenler de aslında OSMANLICI değil OSMANLI'YI fesle sömüren İNGİLİZCİ olduklarının bilincinde değillerdir herhalde!..  Ayrıca fes, Osmanlı'nın haşmetli dönemlerini değil, Batı karşısında her bakımdan geri kalıp, emperyalizme sömürüldüğü dönemleri çağrıştıran bir semboldur. 

II. Mahmut özünde bir BİZANS VE İSKOÇ BAŞLIĞI olan fese karşı dinsel tepkileri önlemek için şeyhülislama “FES GİYMEK DİNEN CAİZDİR” diye fetvalar yayınlattığı için ve Atatürk'ün, yerine şapka giydirip kaldırdığı püsküllü vişneçürüğü/kırmızı FESİ din ve iman sembolü sanıp hala kafasından çıkarmayanlar var bu ülkede… 


Sinan Meydan 
Fesin Ecnebi Kökeni ve Bir İngiliz Oyunu (ayrıntılı)


*

"Bazı vekiller fes ve kalpak üzerine hararetli tartışmalar yaparmış “Şu Rum başlığı fesi bırakalım” deyince özellikle hocalar ayaklanmış; 
“Fes bizimle Müslümanları birleştiren başlıktır, Mısır fes giyer, Tunus fes giyer” diye bağırmaya başlamışlar... 
Mustafa Kemal ise kürsüde:
- Sırası değil bu tartışmaların işimize bakalım, diye ortalığı yatıştırırmış.."
Falih Rıfkı Atay’ın anılarından



1.Dünya Savaşı yıllarında Türk Askeri Kıyafetleri


Dile kolay, I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı Ordusu’nda tam bir milyon asker vardı. Subay, astsubay ve erlerden oluşan bu ordu, Galiçya’dan Kafkasya’ya, Gelibolu’dan Kırım’a, Yemen’den Trablusgarp’a kadar geniş bir coğrafyada savaştı. Süvariler, piyadeler, kayak birlikleri, bahriyeliler, havacılar, sıhhiyeciler, topçular tam dört yıl boyunca kar demeden, kış demeden, durmadan, dinlenmeden o cepheden bu cepheye koştu. Peki bu bir milyon asker ne yiyip ne içti, nasıl giyinip kuşandı?

Tunca Örses ve Necmettin Özçelik bu soruların cevabını yıllarca araştırdı. Arşivleri, özel koleksiyonları, müzeleri, aile albümlerini taradı. Tunca Örses (58), İstanbul Belediye Konservatuvarı’nda keman, viyola ve piyano eğitimi görmüş bir sanatçı. Necmettin Özçelik ise ABD’de Indiana Üniversitesi mezunu bir ekonomist. Türkiye’nin kurtarıcılarına derin saygı ve vefa borcunu ödeme arzusuyla bir araya gelmişler. Kendileri gibi düşünen bir avuç araştırmacıyla Harp Tarihi Araştırma Grubu’nu kurmuşlar. Sonra da oturup birlikte bu kitabı yazmışlar: "I. Dünya Savaşı’nda Türk Askeri Kıyafetleri". Bize, kıyamet günlerinde en ince ayrıntısına kadar askerlerimizin nasıl giyindiğini fotoğraflar ve çizimlerle anlattılar. 

Tüfekle teçhizatlanmış askerin kıyafetiyle, tüfeğe göre organize olan savaşçının giysileri birbirinden farklı olmak zorundaydı. Harp meydanlarında daha çevik hareket etmelerini sağlayan, düşmanı sessizce kuşattığında arazinin rengine uyabilen yeni bir model ortaya çıkmalıydı. İngiliz, Fransız ve Alman orduları hızla değişmişti. Japonlar, Samurayları ortadan kaldırıp modern bir ordu kurdu. Osmanlı Ordusu da Japonya’daki gibi bir süreç yaşadı. "Gavur icadı silahlarla savaşmayız, gavurların kisvelerini giymeyiz" diyen Yeniçeriler girdikleri her savaşta yenilmeye başlamıştı.

Osmanlı’da modernleşmenin öncülerinden Padişah III. Selim döneminde her şey değişmeye başladı. Prusyalı Albay Von Goetze’nin, 1798’de Osmanlı Ordusu için hazırladığı raporun ardından "yeni düzen" anlamına gelen Nizamı Cedid hareketi başladı.

Ardından Mareşal Von Moltke dört yılını Türkiye’de geçirip Padişah’a danışmanlık yaptı. II. Mahmud reform hareketini hızlandırdı. Yeniçeri ocağını lağvederek modern ordunun geliştirilmesini sağladı. Ve askerlerin yüzyıllardır üstlerinde taşıdığı giysiler değişmeye başladı.


FES GİTTİ, SERPUŞ GELDİ

Değişim dalgası II. Abdülhamid döneminde de sürdü. Ama en büyük reform 1913’ün sonlarında gerçekleşti. Enver Paşa, askeri ataşe olarak Berlin’de bulunduğu sırada Töton geleneklerine bağlı disiplin anlayışıyla eğitilen Alman Ordusu’nun yenilmezliğine inanmıştı. Harbiye Nazırlığı görevine gelince ordu içinde yenileşmeye direnen bütün güçleri kısa bir zamanda temizledi. Ortaya çıkan yenileşme dalgası sırasında askerler, talim alanlarında marşlar söyleyerek, Alman Ordusu’nun yürüyüş biçimi olan sert kaz adımlarıyla geçit törenleri yapıyordu. Osmanlı Ordusu’nun mevcudu 820 bine çıktı. Muharip sınıf dışındakilerle bu sayı 1 milyona ulaştı.

Türk Ordusu, silah, araç-gereç, disiplin ve eğitim geleneklerini değiştirmeden beş yıl kadar önce yeni savaş koşullarına uygun kıyafetler konusunda devrim yapmıştı. Padişah buyruğuyla 18 Haziran 1909’da yürürlüğe giren "Elbise-i Askeriye Nizamnamesi" ile, kara kuvvetleri için tasarlanan yeni üniformalar belirlenmişti.

Bir yılda üniformalar tepeden tırnağa değişti. Değişim "fes"ten başlamıştı. Yaklaşık yüz yıldır kullanılan kırmızı fesin yerine haki renkli fes gelmişti. Bugün ne yazık ki hâlâ, romanlarda, belgesel ve sinema filmlerinde, Çanakkale ve Kurtuluş savaşlarındaki Türk askerlerinin başına kırmızı fes geçirmekte ısrar edenler çıkıyor. Oysa 1909’dan itibaren sadece fes değil, subay ve erlerin giydiği üniformanın rengi de hakiye dönüşmüştü. Subayların kıyafetleri şayaktan, erlerinki ise aba kumaştan imal ediliyordu. Birkaç yıl içinde haki fes, yerini serpuşa bırakıp tarihe gömüldü. Bir tür Laz başlığının tutkallanarak sertleştirilmesiyle imal edilen serpuş, ileriki yıllarda o dönemin başkomutan vekili Enver Paşa’nın isminden alınan ilhamla "Enveriye" olarak tanınacaktı.


ŞAPKA KAVGASI

Savaş yıllarında ortaya bir de "Cemaliye" adında bir başlık çıktı. İttihat Terakki’nin iki güçlü komutanı Enver ve Cemal paşaların rekabeti, bahriyenin yeni şapkasına isim olarak yansıdı. 13 santim yüksekliğinde, silindirik biçimli ve günlük siyah kıyafetlerle giyilmek üzere 1916’da imal edilen yeni şapka, Bahriye Nazırı Cemal Paşa’nın adını alarak Cemaliye oldu. Başlıklar, iklim koşullarına ve farklı coğrafyalara göre şekil değiştirebiliyordu. Örneğin, Irak, İran, Hicaz ve Filistin cephelerinde savaşan sahra birlikleri üniformalarının üzerine kefiye ve agel adlı başlıklar takıyordu.

Bilirsiniz; Nazım Hikmet’in Kuvayı Milliye Destanı’nda Kocatepe’den Afyon Ovası’na bakarken betimlediği Mustafa Kemal ile ilgili bir bölüm vardır. "Dağlarda tek tek ateşler yanıyordu. / Ve yıldızlar öyle ışıltılı, öyle ferahtılar ki şayak kalpaklı adam / nasıl ve ne zaman geleceğini bilmeden güzel, rahat günlere inanıyordu..."

Hepiniz şayak kalpağın ne zaman kullanılmaya başlandığını merak ediyorsunuzdur. Cevabı: 3 Ağustos 1910’dan itibaren. O tarihte yayınlanan "Askeri Serpuş Talimatnamesi"yle başlıklara düzen getirildi. Subaylar, çalışma ve resmi tatil günlerinde haki renkte astragan kalpak takmak zorundaydı. Kitaptan, halk arasında şayak kalpak olarak bilinen ve Nâzım'ın şiirine de yanlış yansıyan başlığın aslında karakul kuzusu postundan elde edilen, hareli, kıvır kıvır bir kürk çeşidinden imal edildiğini öğreniyoruz.

Subay kıyafetleri, setre ya da günlük ceket, düz ve külot pantolondan oluşuyordu, çizme ya da kundurayla tamamlanıyordu. Subaylar günlük üniformaları dışında, cuma selamlıkları, ziyafet ve törenlerde, sivil yaşamda karşılığı redingot olan setre ceket kullanıyorlardı. "Katibim" şarkısındaki "Katibimin setresi uzun, eteği çamur" bölümünden hatırladığımız setre, lacivert kumaştan bir tür tören ceketiydi. Törenlerde setrelere köprülü ve püsküllü apoletler takılıyordu.

O devrin subay paltoları ve pelerinleri ise göz kamaştıracak kadar güzeldi. Ceketlerin ve paltoların yakalarındaki, sınıflarını gösteren renkli çuha parçaları üniformaya zarafet kazandırıyordu. Paşalar yakalarına kırmızı, tayyareciler turuncu, levazımcılar eflatun, nakliyeciler mor, süvariler gümüş renkli çuha takardı.


Ersin Kalkan
Hürriyet, 06 Mayıs 2007
EK: "Çanakkale'de en çok Araplar savaştı" diye zamanında haber yapan Aljazeera (2004-The forgotten Arabs of Gallipoli) ve İndependent (2011-Great War secrets of the Ottoman Arabs) 'in gazıyla "Ya evet" diyen bazı basın mensuplarımız, Suriye'den gelenlerin TÜRKMEN olduğunu bilmiyor muydu? Bal gibi de biliyorlardı ama amaç başkaydı!..
(ilgili bir yazı: Çanakkale'de şehit Olan Suriyeliler Yalanı-link)




ilgili:
İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Askeri üniformalar Amerikanlaşmıştır!... detaylı Prof.Cihan Dura




Ve hâlâ Türkleri fesli resmederler!...


4 Eylül 2016 Pazar

ASKER - ASGEiR - OSCAR



ASKER - ASGEİR - ESGER - OSCAR

Asker kelimesinin kökeni Farsça deniliyor. Türkçe'de ise Su/Sü diyorlar. Ama AS ve Ker olarak heceye ayırınca farklı bir anlam çıkıyor ortaya. "AS" ulu, tanrısallık, bir Türk boyunun adı ; "KER" ise sınır, gören, çadır, mesken, kötülük anlamlarına geliyor. Bir de Germek, gerilmek var tıpkı mızrağın gerilerek atılması gibi.... Şahsen, Asker kelimesinin Farsça’dan geldiğini düşünmüyorum, özellikle de Türk boylarının göçleri, Türkçe’nin Akadca ve Arapça üzerindeki etkisi, uzun zaman Türklerle kültürel ve dilsel iletişimde olan Farslar varken. Aynı zamanda, ASKAR Orta Asya Türkleri (Kazakistan) arasında erkek adı olarak kullanılmaktadır.

İskandinavlar’da ise Asgeir’in anlamı As-Tanrı ; Geir-Mızrak, yani Asgeir-Tanrı’nın Mızrağı anlamına geliyor. Odin Tanrı olarak görülüyorsa onun mızrağı olmalı. Asgeir’den türetilen isim ise Oscar. Oscar kelimesinin Eski İrlandaca'dan (Keltce) İngilizce'ye girdiği varsayılır. Peki ne anlama geliyor? Yabancı, dışarıdan gelen, profesyonel olmayan, düşman ve geç dönem şiir edebiyatında SAVAŞÇI, KAHRAMAN. (wiki) Anglo Sakson göçleri 5.ve 6.yy'da gerçekleşir. O tarihten önce Odin ve Halkı İskandinav topraklarına girmiştir. Bu arada Atilla'nın ölümünden sonra da Halk her yöne dağılır, hatta İskandinavların arasına bile karışmıştır. Hunların en güçlü boylarından biri de Esgil / Esgel' dir. Macaristan'da yaşayan Sekel Türklerinin atalarındandır ve bu Sekel boyları, yani /Esgel/Asgel/Sekler "Sınırı koruyucuları" olarak görev yapar.

Asker, "Ulu Savaşçı", "Ulu Korucular", "Sınır Muhafızları" demektir. Asker kelimesinin ne arapça, ne de farsçayla bir ilgisi vardır! Asgeir - Esgel - Segel - Esger - Asker - Oscar kelimeleri aynı kökten doğmuştur ve TÜRKÇE'dir.

SB.


Servet Somuncuoğlu : "Kırgızistan'da Tanrı Dağları'nın kollarından Aladağlar üzerinde, deniz seviyesinden dört bin metre yükseklikte yer alan 
Saymalıtaş'ın 
en çarpıcı resimlerinden biri: At Üstünde Ayakta Ok Atan Süvari."
Turkish Petroglyph



OSCAR adı yabancı kaynakta nasıl geçiyor?:

Name OSCAR
GENDER: Masculine
USAGE: English, Irish, Portuguese (Brazilian), Swedish, Norwegian, Danish, Irish Mythology
PRONOUNCED: AHS-kər (English)
Meaning & History
Possibly means "deer friend", derived from Gaelic os "deer" and cara "friend". Alternatively, it may derive from the Old English name OSGAR or its Old Norse cognate ÁSGEIRR, which may have been brought to Ireland by Viking invaders and settlers. In Irish legend Oscar was the son of the poet Oisín and the grandson of the hero Fionn mac Cumhail. This name was popularized in continental Europe by the works of the 18th-century Scottish poet James Macpherson. 

Elizabeth Gidley Withycombe, link
The Oxford Dictionary of English Christian Names (1945)


Name OSGAR
GENDER: Masculine
USAGE: Anglo-Saxon
Meaning & History
Derived from the Old English elements os "god" and gar "spear".
Related Names: OTHER LANGUAGES: Ansgar, Ansigar (Ancient Germanic), Ásgeirr (Ancient Scandinavian), Ansgar, Asger (Danish), Ansgar (German), Ásgeir (Icelandic), Ansgar, Asgeir (Norwegian), Ansgar (Swedish)

Name ASGER
GENDER: Masculine
USAGE: Danish
Meaning & History
From the Old Norse name Ásgeirr, derived from the elements áss meaning "god" and geirr meaning "spear".

***

“Göktürk yazıtlarında, kuzeyde, Kögmen dağlarında Kırgızların komşuluğunda yaşayan Az Budun'dan bahsedilir. Burası, Türklüğün en doğu sınırıdır ve hemen ondan sonra etnik Moğol sınırı başlar.  Tarihte Asların anıldığı en ilginç yer ise İzlanda olmalıdır. Kuzeyin German asıllı halkları, mitolojik ögeler yükleyerek tarihlerini saga denilen destanlarda yaşatmışlardır. Snorri Sturluson adlı İzlandalı bir Viking, bundan sekiz asır önce, 1222-1225 yıllarında halkı içindeki bu sagaları toplayarak Heimskgringla adlı bir kitap hazırlamıştır.

Buna göre As halkı eski zamanlarda Troya'dan çıkmış ve Saks ülkesine (Saksonya) gelmiştir. Burada yerleşip bir süre yaşadıktan sonra daha kuzeye İskandinavya'ya gitmişlerdir. Yerli ahali bu yabancı insanları hayranlıkla karşılamış ve tazim etmiştir. Böylece içinde yaşadıkları toplumla bütünleşen ve İskandinav kızlarıyla evlenen As savaşçıları zamanla erimişler, ama önemli izler bırakmışlarıdır. En önemli izler Sturluson'un eserinde kalmıştır: "Troya Türk ülkesidir...Türklerin ülkesini terk edip...Avrupa'ya gelen Aslar buraya Türk töresi getirdi ve burada Türklerin koyduğu yasalar uygulandı..."

Doğrudan Türk kelimesinin geçmesi oldukça ilginçtir. Bunu 13.yüzyılda artık Türk isminin yerleşmiş olmasına ve Anadolu ve Azerbaycan'ın Türk ülkesi olarak görülmesine vermek mümkündür. İskandinavyalı Aslar açık şekilde Türkçe olan pek çok yer adı bırakmışlardır : Asgaard (As-kent)….

Osman Karatay
İran ile Turan: Hayali milletler çağında Avrasya ve Ortadoğu


Ynglinga’da bu Asya tarifi yoktur ama Prose Edda’da olmayan bir bilgiyi verir ve As halkından bahseder: “Don nehrinin doğusundaki memlekete Asaland veya Asaheim (As ülkesi veya yurdu) denir ve bu memleketin başşehrini Ásgard adlarlar.”

Aynı yazarın bir eserinde kıta tarif edilirken, diğerinde o kıtaya isim veren halktan bahsedilmesi herhalde Sturluson’un araştırmalarının gelişimiyle alakalıdır. 1220 sonrasındaki araştırmalarında As halkıyla ilgili bilgileri derinleşti ve bunun sadece bir kıta adı olmadığına kanaat getirerek ve eski kaynaklardan As yurdunun tam yerini tespit ederek Ynglinga’ya ekledi. Bu As bahsi Sturluson’un bilgisinin güncelliği veya eskiliği konusundaki tartışmalarda şaşırtıcı bir gerçeğe işaret eder. Hunların gelişinden önceki dönemde Don nehrinin doğusundaki Aral boylarına kadar uzanan düzlüklerde As adlı bir kavim başı çekiyordu.

Bu bahisleri tastamam efsane, dolayısıyla uydurma olarak gören halkiyatçılar, ardından adı geçen mekân ve kavramlara derin mitolojik manalar yüklemişlerdir. Örneğin, Asgard basitleştirici bir anlatımla tanrıların mekânı olarak sunulur. Merkezîdir. Onun etrafında Midgard (‘Orta Kent’) vardır. Burası insanların mekânıdır. Bilinen dünya ile engin okyanuslar arasında ise devlerin mekânı vardır (O'Donoghue 2008: 17). Hâlbuki burada tarihi bir hadiseye işaret edilmektedir. Bir göç vardır.

Osman Karatay - link
“Kral Odin’in Turkland’dan İskandinavya’ya Göçü”, Halk Kültüründe Göç Uluslararası Sempozyumu, 
(28-30 Mayıs 2010, Balıkesir), yay. Ali Duymaz, İstanbul 2012, s.532-539)

"Kurt Ağzı" Sancağı ile Ayakta bir Atlı Savaşçı
TÜRK KAYA RESİMLERİ - LENA / SİBİRYA
"Rusların verdiği tarihlendirme MÖ 14000-12000"
Kaya Resimler  → Tamgalar  → Alfabe

A Standing Turkish Warrior with "Wolf Mouth" Banner
TURKİSH PETROGLYPHS - LENA / SİBERİA
"14000-12000 PROTO - TURKS" said by the Russians.
Petroglyphs → Tamgas (mark,symbol) → Alphabet
Servet Somuncuoğlu "From Siberia to Anatolia - The Turks on the Rocks."

"Till the 13th c Sibir, later Siberia, is also coming from the Turkish root Sabir." 
Prof. Dr. László Rásonyi (1899,1984, Hungarian Turkologist) (Sibir is also known as Subar-SB)




KER: Kötü Varlık
Eşdeğer : GER/KİR/GİR

Çoğu zaman sıfat olarak kullanılır. O varlığın kötücül bir özelliğe sahip olduğunu gösterir. Hepsinde bulunan ortak bir özellik olarak tek ayaklı, tek gözlü, tek kollu, kel varlıklardır. Öteki aleme ait canlılar daima tek gözlü olarak betimlenir. Bu nedenle “Ker” sözcüğünü Kör anlamına geldiğini öne süren görüşler de mevcuttur. Sümerlerde “Kur” adlı bir yeraltı canavarı bulunur ki, yeraltında yaşayan varlıkların “Ker” sözcüğü ile tanımlanmasının kökeni buradadır. Yeraltında yaşadığına inanılan ve insanı sakalıyla boğup öldürdüğü söylenen, dirsek boyundaki Kerle adlı kötü varlıklar da bunların bir türüdür. Bu sıfatla anılan altı önemli varlık bulunur:

KER Yutpa : Yeraltı Ejderi - KER Abra : Yeraltı Yılanı
KER Arat : Yeraltı Balığı - KER Doydu : Yeraltı Balığı
KER Köylek : Yeraltı Cadısı - KER Ayna : Yeraltı Şeytanı

Anlamı: (KİR/KER/GER). Kirlilik ve kötülük bildirir. Moğolca HİR/KİR sözcüğü kirlilik, kötülük anlamları taşır. “Altını şer, incisi ker” şeklindeki halk deyiminde de bu kavram görülmektedir. Geri sözcüğü ile aynı kökten türemiştir. Bu kavram eski Türkçe’de ve Moğolca’da aynı zamanda SINIR, KENAR anlamı taşır ve KİRE/KER/HER/HOR olarak ifade edilir. Kör sözcüğüyle bağlantılı olması da muhtemeldir. Kör kelimesinin kökeni pek çok kaynakta Farsça olarak gösterilir. Fakat Türkçe’deki GÖR köküyle bağlantısı göz önünde bulundurularak Farsça’ya Türkçe’den geçmiş olma olasılığı dikkate alınmalıdır.

Türk Söylence Sözlüğü
Deniz Karakurt

***

GER = ÇADIR- OTAĞ 
(yabancı dile yanlış olarak giren YURT, ki o da Türkçe'dir. -SB)

Ger ve Kutsal Daire

Batılılar tarafından yurt olarak bilinen ger, Moğolların geleneksel yaşam mekanlarıdır. Yuvarlak bir örgü duvar üstüne monte edilmiş merkezi bir duman çıkış halkasından (tono) yayılan direklerden (uni) inşa edilmiştir ve Amerikan Güneybatısı yerlileri Navahoların hooghan'larına yakın bir benzerlik arz eder. Ayrıca, Tsantang ve Urianhai dahil birçok Siberia halkı tepee'lerde yaşar. Her durumda ger'in konumu ve sembolizmi bütün Moğol toplulukları için geçerli olmaktadır. Göçebe yaşantısı gereği seyahatlerine uymak üzere ger ve tepee'ler (yurt) kolay sökülüp takılmak için tasarlanmışlardı, ama yine de nerede kurulursa da ger'in görüntü ve anlamı değişmez. 

Moğol Şamanizmin Ana Hatları - Julie Stewart
Çeviren Kemal Menemencioğlu / link


***

... Kerekülüg begleri bodunı yapısındaki kerekülügü kolayca “çadırlı, göçebe” olarak çevirmek pek anlamlı görünmemektedir. Belli ki Tokuz Oğuzlardan başlamak suretiyle boy veya topluluk adları sayılmaktadır. Bu kelime grubunu “çadırlı beyleri ve milleti” şeklinde çevirmek boy-millet sırasını da bozmaktadır. Üstelik o devirde bozkırın olumsuz etkisiyle çadır dışında yaşayan insanların veya boyların olamayacağını söylemek mümkündür. Zaten bugün de Moğolistan’ın büyük şehirleri dışındaki yörelerde insanlar hâlâ çadırlarda yaşamaktadır. O zaman bütün sorun kerekülüg kelimesi üzerindedir. Tokuz Oğuzlar, Eki Edizler ve Kerekülüg begleri. Bu şekilde bir sıralamada kerekülüg kelimesinin bir boy veya topluluğun adı olması gerekir. Öyleyse kerekülüg begleri ibaresini “çadırlı, göçebe” değil de “Kazaklı beyleri, Kırımlı beyleri” gibi “Kerekülü beyleri” şeklinde anlamak gerekir.

Kerekülüg kelimesinin kökünün eski Moğolca ker kelimesiyle aynı olduğunu düşünüyoruz.Günümüz Moğolcasında bu kelime ger şeklinde olup, “çadır, yurt” anlamlarına gelmektedir: ger “yurt, çadır, keçe çadır; yerleşim yeri, ikametgâh; mesken ev” (LESSING 2003: 603); Kalmukçada ger “zelt,jurte, haus; familie, heim; haus”, Ramstedt ger kelimesinin Tib. gur kelimesinden alınmış olabileceğini düşünmektedir, (RAMSTEDT 1976: 134.)

Bütün bunlardan hareketle kerekülüg kelimesi Türkçe gramer kurallarına göre kök ve eklerine ayrıştırılırsa ortaya şu çıkar: < ker + AgU + lUg. + AgU topluluk (kolektif) bildiren ekle ilgili olarak Kök Türk metinlerinden şu örnekleri vermek mümkündür: ikägü “iki parça” (< *ekägü), üçägü “üçü birlikte”; buçegü < bu + üçegü “bu üçü”, (TEKİN 2000: 133, ayrıca krş. ERDAL 1991: 93-97.)

SONUÇ: Bilge Kağan Yazıtı Doğu yüzü 1. satırında geçen kerekülüg kelimesi “çadırlı, göçebe”olarak çevrilmekteydi. Altı Sir’lerden başlamak suretiyle bu bölümde Türk boy veya topluluk adları sayılmaktadır. “Altı Sirler, Dokuz Oğuzlar, İki Edizler, Çadırlı beyleri, milleti” şeklinde yapılan bir çeviri boy adı sıralamasındaki sırayı bozmakta, cümlenin anlamını tam olarak ifade edememektedir. Bize göre bu bölüm şu şekilde çevrilmelidir: “Altı Sirler, Dokuz Oğuzlar, İki Edizler, Kerekülü beyleri ve milleti”. Buradaki kerekülüg kelimesi bir Türk boyu veya topluluğunun adı olmalıdır. 

KEREKÜLÜG BEGLERİ - Erhan AYDIN / link
(International Journal of Central Asian Studies, Vol. 10-1, 2005, 23-31)

***

"En eski Moğolca metinler dahi, Moğol dilinin Türkçenin tesiri altında kaldığını göstermektedir."

Doç. Dr. Ahmet TEMİR
DTCF, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 1955, c 13, s 1-2

***

"Tespitlere göre, Göktürk belgelerindeki bütün kelime adedi, ancak 11.000 ile ifade edilmekte olup bunun hemen yarısı olan 5.302 kelime çözümlenmeye en uygun uzunluk ve mükemmeliyette bulunan üç yazıta aittir. Böyle olmasına rağmen, henüz bu yazıtlar bile, bazı karanlık ve izaha muhtaç noktalar bulunmasından dolayı, hâlen büyük emekler beklemektedir." der Aydemir. 

KÜL TİGİN YAZITI’NDAKİ ‘ER AT’ KELİMESİ ÜZERİNE, 2012
Âdem AYDEMİR / link





BUGÜNKÜ İNGİLİZCE İLE KIYASLAMA YAPARSAK

Bugün Türkçe de : Türk Dil Kurumu'na göre 111 bin 27 kelimenin 14 bin 1981’i yabancı kökenli (acaba!).

Yılmaz Asil'e göre ise; Bu yanlış bir sayıdır, Türkçe üretir bu yüzden sonsuzdur. / link

Bugün İngilizce de ise: 171.476 kelimeden 47.156'sı eski kelime, 9.500'ü türetilmiş kelimedir.

"The Second Edition of the 20-volume Oxford English Dictionary contains full entries for 171,476 words in current use, and 47,156 obsolete words. To this may be added around 9,500 derivative words included as subentries. Over half of these words are nouns, about a quarter adjectives, and about a seventh verbs; the rest is made up of exclamations, conjunctions, prepositions, suffixes, etc. And these figures don't take account of entries with senses for different word classes (such as noun and adjective)." / link


Yani, Eski Kelime 47.156 derken... Ortaçağ İngilizcesi mi? Ondan önce mi? Çünkü, henüz İngiltere "İngiltere" değilken, Türk Kağanlığı (Göktürk) döneminde bile 11.000 kelimesiyle Türkler var. İngilizce ise MS.5.yüzyıldan sonra İngiltere'ye göç eden Jütler ve Anglo-Saksonlar'la gelişmeye başladı. 

"The history of the English language really started with the arrival of three Germanic tribes who invaded Britain during the 5th century AD. These tribes, the Angles, the Saxons and the Jutes, crossed the North Sea from what today is Denmark and northern Germany. At that time the inhabitants of Britain spoke a Celtic language. But most of the Celtic speakers were pushed west and north by the invaders - mainly into what is now Wales, Scotland and Ireland." Old English (450-1100 AD) / link


Ne diyordu H.G.Wells, Yuan Chwang’ın 7.yy’da Türk topraklarının tasvirinden sonra: “Hatırlanmalı ki, o dönemde böylesine bir kent Anglo-Sakson İngiltere’sinde yoktu”

"At that time we must remember, there was hardly such a thing as a town in Anglo-Saxon England...." H.G.Wells. / link


Sutton Hoo bir Anglo-Sakson kurganı olmakla birlikte kurban edilmiş atıyla Türk kültürünü gösterir. Buluntular bile Hun-Avar kültürüne benzerdir. / link




Sekel Türkleri
ASKER - SEKEL - SEKLERS (SEGEL = SINIR MUHAFIZLARI)
Seklers. (Segel=border guard)
SEGEL - ESGEL - ASGEL - ASGER - ASGEİR !?!

In Hungarian mythology the youngest son of Attila (Etele) was called Csaba, which in Turkic and old Hungarian also meant shepherd, the “shepherd of the people”. This legend is about the mythical guardianship he symbolizes for the people of Transylvanian Hungarians who treat him as their ancestor and guardian “angel” in a loosely translated sense. The Transylvanian-Hungarian anthem even calls to him for his protection.

After the death of Attila in 453AD, his elder son Aladár, rushed to take the reins of government. The Germanic chiefs and their allies were able to surprise and kill him before he reached his destination. His brothers, scattered over the country, were pushed out by the rebellion of the Gepids, Sverves and Visigoths (Germanic tribes). Dengezik ruled from the area of the Don and Dniper rivers, a still large Hun Empire, constantly fighting the Gepids, Goths and Byzantium (Eastern Roman Empire). In 469 he died in battle. The Hun nations however continued in this region.

Attila’s youngest son Chaba (historic Irnak), whose mother was the daughter of the Byzanteen general Honorius, relinquished the Carpathian basin with his depleted nation, to rejoin his eastern relations. They returned to strengthen themselves, so they may be strong enough to return and also to cleanse Attila’s holy sword in the waves of the circular sea, to restore it’s magical powers.

At the border territory of Transylvania, he left 3,000 young warriors under the leadership Örmedzur, to keep guard over the land. These men were the ancestors of the Seklers. (Segel=border guard). The field of Chigle was their home, which today is the country of Csík in Transylvania. Before their separation Chaba prayed to their god Damacsek, that whenever his people were in trouble the forces of nature shall warn him, and he will return to protect them, even from the ends of the earth. The message carriers of earth, water, air, and fire will reach him wherever he might be....

...the Sekel has been at guard on the frontier and soon perhaps this trust will no longer be required… (Through most of Hungarian history their special charge was boarder-guardsmen.)...


Fred Hamori




Türk Boyları :

Eseg/Esgil/Askel tribes, .../link

Ezgil/Ezgel (Ch. Asitsze) tribe was described in the Chinese annals as strongest tribe of the Hun confederation... / link

Red Huns “Hermihions” (Esgil/Ezgel/Esegil/Eseg/Izgil/Ishkil/Ichgil/Äsägel/ /Askel/Askil/Sekler/Szek (ler)/Ch. Asitsze/Pin. Asijie, Sijie/Hermihions), ... / link

NOT: HERMİHİON veya KERMİHİON (HİON) ya da KIZIL HUNLAR aynı zamanda ABDAL-EFTALİT-AK HUNLAR olarak ta geçer... / link SB : 




İskandinavların arasına karışan Hun-Türkler:

"Swedish Professor Åke Daun show that foreigners perceive Swedes as being cold heartless people with a sluggish mind. These are traits that can be attributed to their Attila-genes.... According to Professor of Archeology at the University of Oslo, Lotte Hedeager, the old Norwegian (and also Swedish) ruling class consisted of Huns. ... many of the names given in the Nordic sagas are parallel to the names of Hunnic kings, like Halfdan (Huldin), Roar (Ruga), Ottar (Ottar), and Adils (Attila). ... Atle, which is derived from Attila, is a common name in present day Scandinavia."

By Tor G. Jakobsen, NTNU


***

Bir de:

Ordu (Askeri)- Düzen (Disiplin, Yasa, Kamu düzeni)

Ordo - Ordu kelimesi Türkçedir. Orhun Yazıtları'nda Ordu kelimesi geçer ve hakan konağı, saray karargah anlamındadır. Moğolca'ya da Türkçe'den geçmiştir, tıpkı Kızıl (Altın) Orda'daki gibi. Taşağıl hoca, "13.yy'a kadar Moğolca ile Türkçe arasında ayrım yapamazlar" der. Kaşgarlı Ordu'yu hakanın oturduğu şehir olarak açıklar. 350 milyon Türk dünyası varken listeye bile almamışlar. İşte bu Emperyal düşüncenin bir ürünüdür. Demek ki, buralarda milattan önceki dönemde de Türkçe konuşan halkların varlığı söz konusu, kısaca Türkler varmış. Latince'ye bile Türkçe'den girmiştir. Arsız, hangi Latince? wikide latin diye geçiyor da!!

Türkçe'nin izini Akadlar'da, Etrüskler'de, Pelasglar'da, İskandinavlar'da, Germanlar'da, Slavlar'da, Yerlilerde, İngilizce'de görüyoruz. İngilizce sanılan kaç Türkçe Kelime var acaba? Orhun Kitabeleri'nde 11.000 kelimemiz varken, İngilizce nasıl dünya dili olabiliyormuş efendim? bu işte bir bit yeniği var ya... ;)

Turkicworld sayfasından Language bölümünde Türkçe'nin diğer dillere olan etkisini görebilirsiniz.



ilgili: