As ve Oğuz Türkleri - Azerbaycan ve Türkiye

* Azlar və Quzlar (yəni biz və Anadolu türkləri)

[Az/Aslar ve Guzlar (Oğuz) (yani biz ve Anadolu Türkleri)]

[Az/As people and Guz (Oghuz=Oğuz), (so us (=Azerbaijan Turks) and Anatolian Turks)]


* Tonyukuk abidəsi:  “Çölgi az əzig bultım” “Özüm Az yirim.. anı bilim ..ermış” yəni “çöllü azlardan bir ər tapdım. ,,Özüm Azyerim.. onu.. bilm imiş”. Yəni özüm Azyer olduğum üçün onu tanıyırdım, bilirdim .

[Tonyukuk Abidesi: "Çölgi az ezig bultım" "Özüm Az yirim..anı bilim..ermiş" yani "çöllü azlardan bir er buldum" "özüm Azer.. onu bilirim" Yani özü Azer olduğu için onu tanıyorum, biliyorum.]

[Tonyukuk Monument (on of the Orkhun Monuments): "I have found an az (tribe name=as/az) man from desert" " My origin is Az man (=er) .. I know him.." That means, He knowns him because he is also from Az Tribe.  


* Quzlar, Hunlar, Saklar, Skiflər, Qıpcaqlar, Kimmerlər, Subarlar və sairə kimi Azlar da türk boyudur, türk xalqıdır.

[Guzlar, Hunlar, Sakalar, İskitler, Kıpçaklar, Kimmerler, Subarlar v.s. gibi Azlar da Türk Boyudur, Türk Halkıdır.]

[Like the Oghuz (Guz-Ghuz-Oğuz), Huns, Sacae, Scythians, Kipchaks, Kimmerians (Cimmerians), Subars (Sibir-Suvar), etc. are the As/Az people are Turkish tribes, Turkish People.]


* Öyrənsək görəcəyik ki, Anadoluda türkcə yazılar miladdan öncə XXII-XVII əsrlərə gedib çıxdığı halda niyə Anadoluda Türk varlığını 1071-dən başlayırıq.

[Öğrensek göreceğiz ki, Anadolu'da Türkçe yazılar milattan önce 27.-22. asırlardan beri geldiği halde, niye Anadolu'da Türk varlığını 1071'den başlatıyoruz?]

[ We will see, if we learn, that Turkish inscriptions has been in Anatolia (Asia Minor) from the 27th-22th century BC, but why do we start the history of the Turkish people in Anatolia from 1071 AD ?]


Hikmet Babaoğlu / Azərbaycan
24 Avqust 2017 /link

Azərbaycan, yoxsa Az Ər Bay Tayqan – Yaxud, “azəri” sözü doğrudanmı Stalinin uydurmasıdır?!

Daşlarda nə yazılıb yaxud azəri sözü doğrudanmı Stalinin uydurmasıdır?!

Azərbaycan, yoxsa Az Ər Bay Tayqan…?! Azərbaycan sözünün etimalogiyasının izahında yeni elmi versiya …..

Son günlər sevdiyimiz və hörmət etdiyimiz türkiyəli tarixçi İlber Ortaylının azəri sözü Stalinin uydurmasıdır fikri sosial şəbəkələrdə və mətbuatda geniş müzakirə olunur. Bu barədə dilçilərimiz, tarixçilərimiz müxtəlif fikirlər səsləndirirlər. Prosesi səbirlə izlədim və söylənilən bütün fikirlərlə tanış oldum. Ancaq təəssüf ki, tarixçilərimiz ümumi ictimai rəyi qəne edəcək heç bir fikir söyləyə bilmədilər, yaxud söyləmədilər. Belə olduqda tarixçi olmadığım üçün hazırkı vəziyyətdə mənim də işimə yarayan “tarixçi olmayan” böyük tarixçi Samuel Kramerin “Tarix o qədər ciddi şeydir ki, onu tarixçilərə tapşırmaq olmaz” fikrini xatırladım və bir daha Krameri rəhmətlə anaraq onun bu fikrinə bəraət verdim. Çünki apardığım müşahidələr və gəldiyim nəticə odur ki, hətta gerçəklik də ondan ibarətdir ki, tarixi öyrənməkdə inqilabi hadisə hesab ediləcək araşdırmalar və tədqiqatlar tarixçilər tərəfindən deyil, qeyri-tarixçilər tərəfindən aparılıbdır. 


Birincisi elə Kramer özü, ikincisi Radlov, Bartold, Baskakov, Qumilyov və s. Bu siyahını istənilən qədər uzatmaq olar. Kramer, Radlov, Bartold, Baskakov şərqşünasdırlar, Qumilyov coğrafiyaçıdır və s. Ancaq tarixi öyrənərkən biz bu böyük şəxsiyyətlərin tədqiqatlarını, əsərlərini ən mötəbər mənbə kimi nəzərdən keçiririk. Xüsusilə türk tarixinin öyrənilməsində bu dahilərin hər birinin çox böyük rolu var. İxtisaslı tarixçilərdən bunları fərqləndirən ən səciyyəvi cəhət isə odur ki, bu böyük alimlər heç vaxt özlərini “akademik” tarixin sərt çərçivəsinə məhkum etməyiblər. “Akademik” tarixin tarixi öyrənmə metodu çox məhduddur. Mütləq dəqiq mənbə, yazılı abidə, arxeoloji tapıntı, numizmatik material və s. axtarır. 


Ancaq təəssüf ki, onları tapanda da etnoqrafik baxımdan düzgün şərh etmirlər. Ən azı bizim tarixçilərin böyük bir qismi belədir. Məsələn, bu yaxınlarda Şəmkir rayonunda tapılan ilkin orta əsrlərə aid şəhərcikdə Sasani dövrünə aid sikkələr tapdıqlarına görə bu şəhərciyi Sasani şəhərciyi kimi şərh etdilər. Onda belə çıxır ki, şərti bir azərbaycanlı Afrikaya gedən zaman özü ilə xeyli miqdarda Azərbaycan manatı apararsa, 1000 il sonra həmin pullar arxeoloqlar tərəfindən aşkarlanarsa, deməli, Afrikanın həmin şəhərciyini Azərbaycan şəhəri elan etmək olar. 


Tarixin atası Heredot deyib ki, tarix qədər subyektiv elm yoxdur. Bu fikrə inansaq, onda elə yazılı mənbələrə də şübhə ilə yanaşa bilərik. Çünki bu yazılar da kiminsə subyektiv mövqeyini ifadə edib. Bütün hallarda demək olar ki, bu, belədir. Ona görə də tarixi öyrənən zaman akademik metodları doqmatik olaraq qəbul etmək olmaz. Burada mütləq məntiq silahından istifadə etmək lazım gəlir. Yəni tarixçinin tarixi məntiqi onun ən böyük silahıdır.Tarixçilərimiz isə əksər hallarda bu effektiv silahdan könüllü şəkildə imtina edirlər. Ona görə də çərçivədən çıxa bilmirlər. Beləliklə, tarix elmimiz qısırlaşır. Kim bilir, bəlkə də, tarixçi olmadığım amma tarix haqqında danışmağıma bəraət qazandırmaq üçün tarixşünaslıqdan bu qədər geniş danışdım. Amma hər halda inandıqlarımı və təsbit etdiklərimi dedim.


İndisə qayıdaq günümüzün əsas mövzusuna. Azəri sözü nədir? Etnik addırmı, Farscamı, yoxsa türkcədirmi? Bu söz söz birləşməsidir, yoxsa, sadəcə, sözdür? Əvvəla onu deyim ki, azəri sözündə farslara aid olan bircə hərf var. Bu “İ” hərfidir. Farslar öz dillərinə farsi, ərəb dilinə ərəbi, türk dilinə də türki deyirlər. Deməli, onda belə çıxır ki, azər dili də var və azər dilinə də azəri deyirlər. Ancaq məsələ bu qədər sadə deyil. Azər dilinin olması üçün, ilk növbədə, Azər xalqı olmalıdır. Bəs belə bir xalq varmı…?! Əlbəttə, var. Gəlin lap başdan başlayaq…


Beləliklə, Azər sözü Az yaxud As etnik adına Ər sifəti əlavə edilməklə yaranıb. Az xalqı Az boyu VI-VII əsrlərdən bəri mənbələrdə qeyd olunur. Ər isə ilkin mərhələdə döyüşçü, savaşçı, sonralar isə kişi mənasında işlənib. Bu gün də öz ilkin mənasını Türkiyə ordusunda saxlayan bu söz sıravi əsgəri, yəni rütbəsi olmayan əsgəri ifadə etmək üçün istifadə edilir. Deməli, Az+Ər Az savaşçısı deməkdir. Yəni Az-Ər xalqı var və o bizik. Və bizə aid olanlara da farslar Azəri deyiblər. İndi isə Azər sözünün və ya AZ+ƏR+BAY+CAN sözünün daha dəqiq izahı üçün daha dəqiqi mənbələrə üz tutaq. Belə mötəbər mənbələrdən birincisi elə Orxon-Yenisey abidələridir. Az+Ər birləşməsinə də ilkin olaraq burada rast gəlirik. 


Bizimlə bağlı qeydlər daha çox Orxon daş yazılarındadır. Ən azı iki yazılı daşda Azlardan bəhs edilir. Bunlardan biri Kül Tigin abidəsidir. Abidənin şimal tərəfində Kül Tiginin Azlarla savaşından bəhs edilir. Qeyd edilir ki, Az bodun yağı boltı yəni Az xalqı yağı oldu, düşmən kəsildi. Daha sonra savaşdan və Az xalqının məğlubiyyətindən söhbət gedir. Qeyd edilir ki, ” Kül Tigin bir kırk yaşayur erti ,Alp Şalçı akın binip oplayu təgdi ,Az eltəbərig tutdı, az bodun anda yok boltı”. Mətndə qeyd edilir ki, bu zaman Kül Tigin 31 yaşında idi. Alp Şalçının ağ atını minib hücum etdi, “Az eltəbərini tutdu, Az xalqı onda yox oldu”. Deməli əgər bu döyüşdə Kül Tigin 31 yaşında olubsa o zaman Kül Tiginin 685-ci ildə doğulduğunu nəzərə almaqla həmin döyüşün tarixini də müəyyənləşdirə bilərik. Bu 716-cı il edəcək. 


Diqqət etdinizsə Azlardan bodın yəni xalq deyə söhbət açırlar. Bodın, bütün kəlməsinin arxaik ifadə formasıdır. Bu gün bütün əvəzinə biz ərəbcə cəmiyyət sözünü işlədirik. Deməli VII əsrdə xalqı, cəmiyyəti ifadə etmək üçün daha səlist türkcəmiz varmış. Az ların özlərinin ayrıca eltəbərinin olması isə o demək idi ki, Azlar Göytük İmperatorluğunda imperiyanı təşkil edən yarım müstəqil subyektlərdən biri olublar. Ona görə də kitabda əvvəlki müttəfiqliyə işarə edərək yazılır ki, Azlar yağı boldu. Yəni bizim bilmədiyimiz hansısa səbəbdən əvvəlcə müttəfiq olan azlar sonradan düşmən oldu. Eltəbərin tutulması onun öldürülməməsi isə o deməkdir ki, başqa cəza ilə cəzalandırılacaq. Az xalqı Eltəbərsiz yəni başçısız qaldığı üçün “yox oldı” yəni artıq xüsusi subyekt hüququ əlindən alındı, statussuz olaraq İmperiyaya qarışdı. 


Amma başqa mənbələrdən biz bilirik ki, bu hadisədən sonra Azlar və Quzlar (yəni biz və Anadolu türkləri) ya da onların böyük bir hissəsi Göytürk İmperatorluğundan ayrılaraq Qərbə doğru hərəkət edirlər. İrəlidə bunu təsdiq edən fikirlər söyləyəcəyik.Yaxşı axı mən dedim ki, Azər birləşməsinə də ilkin olaraq Orxon abidələrində rast gəlinir. Bəs, o hansı daşda yazılıb? Bunun üçün gəlin bərabər Tonyukuk abidəsini oxuyaq. 

Tonyukukun dilindən təqribən belə bir hadisə nəql edilir ki, Tabgac Xaqanı (Çin Xaqanı) qırğızlar və oğuzlar vasitəsilə üsyan hazırlayırmış o, bundan xəbər tutur. Ancaq xəbəri bir az ərindən alır. “Çölgi az əzig bultım” “Özüm Az yirim.. anı bilim ..ermış” yəni “çöllü azlardan bir ər tapdım. ,,Özüm Azyerim.. onu.. bilm imiş”. Yəni özüm Azyer olduğum üçün onu tanıyırdım, bilirdim .Düşünürəm ki, elə buradaca məsələni uzatmadan Tonyukukun “özüm Az yerim” sözünə diqqət yetirməliyik. Böyük vəzir deyir ki, mən özüm Az yerim yəni Azəryəm Az-əri-yəm, yəni bugünkü tələffuz formasıyla desək Azəriyəm deyir. Biz bu daşların harayını niyə eşitməzdən gəlməliyik ki?! Tonyukuk qışqırır ki, mən Az-Əri-Yəm. Az xalqının döyüşçü oğluyam. 



Bilmirəm bu izahat kifayətdirmi ki, Azər adını qəbul edək ya da heç olmasa Stalinlə Farslarla bağlı olmadığına inanaq. Amma məncə ortaq fikir belə ola bilər ki, Quzlar, Hunlar, Saklar, Skiflər, Qıpcaqlar, Kimmerlər, Subarlar və sairə kimi Azlar da türk boyudur, türk xalqıdır. Ona görə də burada mübahisə etməli heç nə yoxdur. Deyək ki, bunu qəbul etdik. O zaman belə bir sual ortaya çıxa bilər, yaxşı bəs Azərbaycan nə deməkdir. İstəyirsiniz ona da qısaca cavab verək. 


Məsələ ondadır ki, qədim zamanda hər türk boyunun öz yurdu vardı. Bir növ bizim indiki rayonlarımızın inzibati-siyasi ərazisini xatırladırdı. Göytürk İmperiyasının tərkibində qurucu ünsür kimi yaşayan azərlərin də yaşadığı coğrafiya Yenisey çayının Qərbi, Alaş çayı və Bay-Tayqa ətrafında idi. Ona görə də həmin coğrafiyada yaşayan Azərlər digər ərazilərdə yaşayan Azərlərdən fərqlənmək üçün özlərini Az+Ər+Bay+Tayqa adlandırırdılar. Yəni Bay-Tayqada yaşayan azərlər təqribən indi dediyimiz kimi, Anadolu türkü, Azərbaycan türkü kimi bir tanıtım vasitəsi idi. Azərlər Şumerdən başlamış altaylara qədər olan geniş bir ərazidə yaşadıqları üçün onlara bəzən müxtəlif adlar verilirdi. Bu zaman məskun olduqları coğrafi ərazi də nəzərə alınmaqla fərqli ifadə formaları ortaya çıxırdı. Ona görə də təqribən həmin əsrlərdə ərəblər də Az+Ər+Bay+Tayqanı Adurbadaqan yazırdılar. Və Adurbadaqandan haqlı olaraq bir türk ölkəsi kimi bəhs edirdilər. Nəzərə alsaq ki, ərəbcədə d – dz kimi tələffüz edilir Ramadan-Ramazan sözlərindəki kimi d-nın z-ya çevrilməsi baş verir. Deməli, əminliklə söyləyə bilərik ki, Adurbadaqanı elə Azurbazaqan və nəhayət, Azərbaycan kimi oxumalıyıq. Ancaq əlbəttə, sözün özü etnotoponimdir və Az etnik kökündən yaranıb. Az+Ər+Bay+Tayqan.


İlber Ortaylıya və onun şərhinə gəldikdə isə, mən bu böyük tarixçini zərrə qədər də qınamıram. Çünki biz tariximizi və adımızın mənasını bilmədiyimizə görə onu qəbul etmək istəmirik. Azəri adına etiraz edirik. İlber Ortaylı da bizim könlümüzü şad eləmək üçün deyir Azəri sözü Stalinin uydurmasıdır. Ancaq unutmaq olmaz ki, tarixi yaddaş milli yaddaşın ən başlıca komponentidir. Tariximizi öyrənib ona sahib çıxsaq daha güclü millət ola bilərik. Bunun üçün də tariximizi öyrənməyin yeni konsepsiyasını müəyyənləşdirməliyik. Bu zərurətin nə qədər aktual olduğunu bilən Ulu öndər Heydər Əliyev hələ 1996-cı ildə tarixçilər qarşısında məsələ qaldırdı ki, Azərbaycan tarixi yenidən yazılmalıdır. Yazıldımı…?! Bilmirəm. 


Əgər tariximizi yenidən yazsaq öyrənəcəyik ki, nəyə görə İbrahim Peyğəmbərin atasının adı Azər idi. Nəyə görə Sümər, Subar, Sibir sözləri bu qədər oxşardır və yaxud eyni sözlərdir. Sadəcə tarixçilər onu qəsdən fərqli oxuyub, fərqli yazırlar. Öyrənəcəyik ki, nəyə görə İlber Ortaylı da daxil olmaqla bütün türk tarixçiləri tariximizi Altaysentrzim nəzəriyyəsi əsasında öyrənir, niyə bundan imtina etmirik? 


Öyrənsək görəcəyik ki, Anadoluda türkcə yazılar miladdan öncə XXII-XVII əsrlərə gedib çıxdığı halda niyə Anadoluda Türk varlığını 1071-dən başlayırıq. Öyrənsək görəcəyik ki, Ərməniyyə haradı və nə deməkdi və s. Əziz dostlar, mən bəzi əsərlərimdə və məqalələrimdə bu məsələlərin bir qisminə toxunmuşam. Ancaq tariximizin öyrənilməsi elə bərbad vəziyyətdədir ki, onu xüsusi konsepsiya ilə sistemli şəkildə öyrənməsək ciddi elmi nəticələr əldə edə bilməyəcəyik. Bəlkə hələ gec deyil… Gəlin başlayaq…!


Hikmet Babaoğlu

ilgili:

Akdamar Hıristiyan Kıpçak Türklerine aittir / Hikmet Babaoğlu

As Türkleri

ÖN-TÜRK UYGARLIĞININ ÖNEMİ

Üç İskit-Türkü ve Bir Hellen - MÖ.490-480 (Sürahiden detay) 

Ön-Türk Uygarlığı, Avrasya coğrafyasındaki bütün Türkler için kültürel ve özellikle siyasi açıdan çok önemlidir. Özellikle Türkiye’de binlerce yıllardan beri yaşayan Türkler için Ön-Türk Uygarlığı çok önemlidir. Binlerce yıldır bugünkü Türkiye topraklarında yaşadığımız halde, bu konuyu halk bilmemektedir. Çünkü Ön-Türk uygarlığı okullarda Türk milletine öğretilmemektedir. Okullardaki tarih kitaplarımız 1939’dan beri yörüngesine girdiğimiz Batılı ülkelerin çıkarları doğrultusunda yazılmaktadır. Binlerce yıllık Türk tarihi ve kültürüne son yıllarda içten ve dıştan alabildiğince hayâsız saldırılar yapılmaktadır. “19. Yüzyılda” ve “20. yüzyılın” başında eski Türk tarihi ve Ön-Türk Uygarlığı ile ilgili yeni bulguların, hem de yabancılar tarafından bulunup açıklanması bizim için çok önemlidir. Şimdilerde coğrafi adı olan Orta Asya ile anılan Türkistan tarihi ile ilgili bu ilmi gerçekler Cumhuriyetin kurulmasından sonra Atatürk tarafından Türkçeye çevirtilerek Türk halkının bilgisine sunulmuştur. Okullarda tarih kitaplarına aktarılmıştır. Ön-Türk Uygarlığının Türk kültür kimliği bağlamında neden önemli olduğunu belgelerle açıklamağa, anlatmağa çalışan pek çok çalışma var.


Türklerin Asya’dan dalgalar halinde binlerce yıldır gelerek Anadolu’ya yerleştiğini anlatan, bütün bu bilgileri içeren ve bu bağlamda basılan “Türk Tarihinin Ana Hatları” adlı eser 1931’de İstanbul’da 30000 adet basılırken, acaba bugün bu tür eserler neden basılamamaktadır? Türklerin Anadolu’ya son gelişi olan 1071 tarihi neden günümüzde Türklerin ilk gelişi gibi gösterilmek istenmektedir? Çünkü Türkler Ön-Türklerden beri binlerce yıldır Anadolu’nun sahipleridir. Bu soruların cevaplarını 19. yüzyıldan beri yabancı bilim adamlarının belgeleri ve bunları doğrulayan en son DNA ve karbon testleri ile ispatlanan bilgileri, araştırmaları, kaynakları ile bulabilirsiniz. 



ÖN-TÜRK UYGARLIĞININ ÖNEMİ

1) Ön-Türk Uygarlığının Türkiye, KKTC, Azerbaycan,  Türkmenistan, Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan, II. Dünya Paylaşım Savaşından beri Komünist Çin’in işgalinde bulunan Doğu Türkistan, Tacikistan, Rusya Cumhuriyetin de Özerk bölgelerde yaşayan, Balkanlarda, Orta Doğuda, Avrupa’da, Amerika’da ve Avustralya’da yaşayan tüm Türklerin, tüm Türk boylarının ortak tarihinin temelidir.

2) Ön-Türk Uygarlığı, Ergenekon gibi Türk destanlarının kaynağıdır.

3) Türk damgaları ile başlayan Türk alfabelerinin, Türk yazısının kaynağıdır Ön-Türk Uygarlığı.

4) Ön-Türk Uygarlığı Türk dili, Türkçe ve lehçeleri ile Türk kültürünün temelidir.

5) Ön-Türk Uygarlığı Türkiye’nin binlerce yıldır dalgalar halinde Orta Asya coğrafyasından, yani Türkistan’dan Anadolu’ya göçünü ispatlayan bir olgu olduğu için önemlidir. Anadolu binlerce yıldır Türklerin vatanıdır. 1071 Malazgirt zaferi Türklerin Anadolu’ya son geliş tarihidir. Batılı Hristiyan tarihçiler ve Tanzimat’ın Frenkleşmeci, Batılılaşmacı tarihçilerin dayanaksız olarak iddia ettiği gibi ilk gelişi değildir.

6) Bizim tarihçilerin çoğu neden bu konunun önemini bize yansıtmaz veya yansıtamaz!

7) Ön-Türk Uygarlığı Avrasya’daki geniş Türk Dünyası için çok önemlidir.

8) Türkleri binlerce yıldır yaşadığı Anadolu topraklarından söküp atma planı yapan yabancı odaklar Anadolu’daki Ön-Türk Uygarlığını gizleme çabası içinde tarih kitaplarımızdan bu bilgileri 1939’dan beri çıkartma çabasına girmişlerdir. Son elli altmış yıldır ekonomik ve siyasal emperyalizmin projelerini yapan sömürgeci ülkelerin, yeni bir açılımla bütün dünyada kendi çıkarları doğrultusunda büyük bir kültür emperyalizmi uyguladıklarını izliyoruz. Kültürlerine sahip çıkmayan veya çıkamayan toplumlar varlıklarını devam ettiremezler. Bir ülkenin toplumsal birlik ve beraberliğini koruyabilmek için her şeyden önce milli ve kültürel değerlerine sahip çıkarak, onları yaşatarak milli kimlik ve egemenlik korunabilir. 


Geçen asrın başında Ön-Türk uygarlığı ile ilgili araştırmalar sonrasında Atatürk Batılı yabancı ilim adamlarının “19. Yüzyılda” ve “20. yüzyılın” başında kadim Türk tarihi, Ön-Türk Uygarlığı ile ilgili yeni bulguları bulup açıklanmasından sonra, bu bilgileri Türk toplumuna tercüme ettirerek kazandırmıştır. Bu bilgiler bizim için çok önemlidir. Çünkü bu bilgilerle kimliğimizin ne kadar eski olduğunu anlıyoruz. Milli kimliğimiz ortaya çıkmıştır. Ancak günümüzde Batı ve Doğu’dan gelen Türklük düşmanlığı ne yazık ki had safhaya varmıştır. Dolayısıyla Ön-Türk Uygarlığı tarihi ve kültürel ve hatta siyasi açıdan daha da önem kazanmıştır.


Cumhuriyet sonrasında, Türkistan ve Türkiye’deki, Batılıların Proto-Türkler dediği, Ön-Türkler önem kazanıyordu. Türk toplumu bu bilgiler ışığında 1930’lu yıllarda tekrar Türk milleti kimliğine kavuşuyordu. Fakat bu bilinçlenme Batı’nın işine gelmiyordu. Atatürk’ün vefatından sonra Türk kültürüne saldırılar hemen 1939’da başlamıştır. Nihal Atsız’dan, Alparslan Türkeş’ten Sami Yavrucak’a kadar Türk kültürüne kendini adamış olanlar işkence görmeğe başlıyordu.


Türklerle ilgili en eski yazılı yabancı kaynak Çin kaynaklarıdır. Birkaç yıl öncesine kadar Çince kaynaklara göre Türklerle ilgili en eski kaynak M.Ö. 1766’da yazılmıştır deniyordu. Diğer bir deyimle 4000 yıllık yabancı yazılı kaynağa dayalı belgeli bir tarih. Ancak Sovyetlerin çöküşünden sonra Türkistan ve Türkiye’de yapılan araştırmalar M.Ö. 2500’ü işaret ediyor. 2012’de Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı yayını olan Türk Dünyası Tarih Dergisinde yayınlanan bir makalede Hakkâri Yüksekova Gevaruk Yaylasında kayalardaki binlerce yıllık Ön-Türklere ait Yazıt çizimleri fotoğraflayan rahmetli Servet Somuncuoğlu Anadolu’daki binlerce yıllık Türk varlığını belgeliyordu. 2011’de yayınlanan “Kök Türk Tarihi” adlı kitabında Prof. Dr. Saadettin Gömeç Türk tarihinin M.Ö. 3000’lere kadar geriye gittiğini İ.Kafesoğlu’na da dayanarak yazıyordu. Yeni arkeolojik kazılarda karbon testleri zamanın belirlenmesinde daha objektif, tarafsız verilere ulaşmamızı sağlıyor. 2013 yılında yayınlanan bir kitaba göre, “Orta Asya Türk uygarlığının geçmişi M.Ö. 5000 öncelerine kadar uzanır.”


“1721 yılında Asya’daki Türk topraklarında Türk tarihi açısından bir dönüm noktası olan çok önemli bir olay yaşanıyordu. Türklerin tarihinin geçmiş dönemlerine ışık tutacak araştırmalar o yıl başlıyordu.” Orhun Anıtları bulunuyordu. “Kadim Türklerin bu çok önemli eserlerine ait ilk bilgiler her ne kadar 12. Yüzyılda tarihçi Alâeddin Atâ Melik Cüneynî tarafından yazıldıysa da, kimsenin dikkatini çekmemişti.” “İsveçli subay Philipp Johann von Strahlenberg 1709 yılında Poltava savaşında Ruslara esir düşmüştü. Ruslar onu Sibirya’ya sürmüştü. Türklerin bu çok önemli anıtlarını ilim dünyasına ilk defa Strahlenberg tanıtmıştır. Çin kaynakları da Türk tarihi için çok önemli olan Orhun Abidelerini hakkında bilgi veriyordu.” “Hun Türklerinin tarihi, son araştırmalara göre, yazılı Çin kaynaklarında M.Ö. 2255’e kadar geriye gitmektedir.” 


M. S. 683 – 734 yılları arasında yaşamış olan Bilge Kağan Orhun Anıtlarında bakın ne diyordu: “Ey Türk Beyleri İşitin! Üstte gök çökmedikçe, altta yer delinmedikçe, Ey Türk milleti, senin devletini ve yasalarını kim bozabilirdi.” Kadim Türk tarihinin tekrar bize kavuşması bu yıllarda başlıyordu. Orhun Yazıtları ibret verici siyaset felsefesi içeriğiyle bizler için bugün dahi hala yol göstericidir.


1821’den sonra yoğunlaşan Orta Asya Türk kurganlarında yapılan kazılar ve burada bulunan gereçlerin, damgaların, Ön-Türk alfabesinin değerlendirilmesi daha çok Rus, Alman, Danimarkalı, Fransız ve İngiliz bilim adamları tarafından yapılmıştır. Atatürk bu eserlerin önemini kavrayarak bir kısmını Türkçeye kazandırmıştır. Tarih atlaslarındaki Türklerin Orta Asya’dan göçü, yani dünyaya yayılışı haritaları işte o zaman oluşmuştur. Birçok yabancı kaynağa göre Türklerin Orta Asya’dan Batı’ya ve Güneye göçü fetih gayesi ile değil, Orta Asya’daki iklim şartlarının kötüleşmesinden olmuştur. 


Bugün Ön-Türk uygarlığını görmezden gelmeğe çalışanlar bu göç haritalarını şoven milliyetçi olarak aşağılamakta, alaycı bir tutum içine girmektedirler. Gök-Tanrıya inanan, yani tek tanrıya inanan binlerce yıllık geçmişimizi dinsiz dönem gibi yanlış bir değerlendirme ile görmezden gelmektedirler. Unutulmamalı ki kitabı olan dinler gelmeden önce “tek bir tanrıya” inananlar sadece “Gök-Tanrıya” inanan Türklerdir. Bu Türk medeniyetinin çok önemli bir olgusudur. Türklerin Asya’dan dalgalar halinde binlerce yıldır gelerek Anadolu’ya yerleştiğini kaya damgaları, yazıtlar, mezarlar ve diğer belgelerle anlatan, bütün bu yeni bilgileri içeren ve bu bağlamda basılan kitaplar ve çalışmalar Türk halkına neden ulaştırılmaz? “Türklerin Anadolu’ya son gelişi olan 1071 tarihi neden günümüzde Türklerin ilk gelişi gibi gösterilmek istenmektedir?”  2014 yılına gelindiğinde, “son araştırmalara ve arkeolojik kazılara göre Türklerin Ön-Asya’ya gelişi sanıldığı gibi Selçuklularla sınırlı değildir. Türklerin bu topraklara gelişi milattan on bin yıl önceye uzanır.”


Türkistan’da bulunan on binlerce Türk kurganında yapılan arkeolojik kazılar son yıllarda hızlanmıştır. Kazakistan ve Türkmenistan’da Ön-Türklerle ilgili birçok yeni bulguya ulaşılmıştır. Türkistan denen bölgede bugün kardeş Türk Cumhuriyetleri Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Azerbaycan bulunmaktadır. Doğu Türkistan 2. Dünya Paylaşım Savaşından beri Komünist Çin’in işgalindedir. 2014 Temmuzunda Ramazanda yüce dinimiz İslam’ın vecibelerini yerine getirmeğe çalışan Doğu Türkistanlı Uygur Türklerine Çin baskısı sürmekte. Çeşitli bahanelerle Ağustos 2014’te otuz Türkü idam ettiler.


1.Dünya Paylaşım Savaşı sonrasında Avrupa’nın Türkiye’ye yönelik kültür politikası değişmiştir. Çünkü bu araştırmalar sonucu Türklerin belki de en eski kültür olduğu ve Avrasya’nın her yerine yayıldığı, kaya resimleri, Göktürk alfabesinin öncüsü kaya damgalarının Altaylardan Anadolu’ya, Midilli’ye Girit’e Alp dağlarına Fransa’ya, İskandinav ülkelerine kadar yayıldığı ortaya çıkıyordu. Avrasya coğrafyasındaki kaya damgaları ile Ön-Türk Uygarlığı artık ispatlanıyordu. Alp dağlarının adı Türkçe idi ve ne zaman bu Türk ismi verildiği bilinmiyordu. Hun’lardan Avar’lardan önce Batıya giden Ön-Türkler gerçeği Batıyı rahatsız etmiştir. Avrupa kökünü antik Yunan’a oradan da Sümer’e bağlayarak kendine bir geçmiş arama peşinde idi. Bu arada Sümer ve Türk bağlantısı Batılılar tarafından gerçekler çerçevesinde ortaya konuyordu, yani Sümer Türkleri ile. Tarih Türklerle başlıyor ve yazılıyordu ve bu bilgiler çerçevesinde Avrupa kökünü kaybediyordu. Kurulmuş hayaller yıkılamazdı. Dolayısıyla Türklere tekrar geçmişini unutturmak gerekiyordu.


Ancak Kurtuluş savaşında yenildiği Atatürk’ün bileğini Batı, bükememiş ve emperyalist kültür ve tarih politikasını, milli şuuru olan Atatürk Türkiye’sine kabul ettirememiştir. Kasım 1938’de Atatürk vefat eder etmez Batı ülkeleri Türkiye’yi tekrar baskı altına almak için fazla uğraşmamıştır. Birkaç ay sonra İnönü Hükümeti Şubat 1939’da Tevfik Rüştü Aras’ın radyoda açıkladığı İngiltere ve Fransa ile yapılan kültür (!) anlaşması ile Türkiye bağımsızlığını bırakarak günümüze kadar uzanan Batıya kültürel ve siyasi bağımlılık dönemine giriyordu.


“2003’da Atatürk döneminde okullarda okutulan tarih kitaplarının tıpkı baskısı yapılmıştır.” İlgilenenler araştırıp farkı görebilirler. Batı hayranları ve ümmetçiler Batının Türkleri ve Türk tarihini ortaya çıkarmama çabası ve politikasını görmezden gelirler. Bunun en son örneği Avrupa Parlamentosundan Almanyalı vekili Karen Fogg’un 2011 yılında günlerce tartışılan “Türkler ve Türk tarihi aleyhine söylediği sözler e-mailleridir. Türkiye’den sözleri dolayısıyla erken ayrılmak zorunda kalan Karen Fogg: “Bir de şu Türk tarihinden kurtulsak.” “Türklere tarihinden kurtulmasını nasıl öğretebiliriz?” demiştir.”


Gelişen şartlar nedeniyle kendi kültürümüzü daha iyi bilmek durumunda olduğumuz açıktır. Bu çalışma ile kendi kültürümüzün bazı önemli olgularını hatırlatmak, özellikle gençlere tanıtmak çabasındayız. Bu şekilde Türk kültür kimliği bilincine ufak bir katkıda bulunmak düşüncesindeyiz. Hüseyin Namık Orkun’un 1944 yılında yazdığı “Yeryüzünde Türkler” adlı ufak cep kitabının, Türk kültür kimliği bilinci konularında herkese ilham veren kitapların başında geldiğini belirtmek isterim.


“Ön-Türk Uygarlığı” adlı Haluk Tarcan’ın yazdığı 2004 yılında basılmış olan, resmi tarihin çöküşü ve Avrasya’daki Türk tarihinin on dört bin yıl geriye giden araştırmalarını yazdığı kitap çok önemlidir. Ön-Türk Uygarlığı hakkında onlarca kitap yayınlamış olan büyük araştırıcı mümtaz insan Kazım Mirşan’ı yad etmeden geçemeyiz. Bu konuda 2010 yılında benim de bir kitabım yayınlanmıştır. Ne yazık ki “Türk Kültür Kimliği” ve Türk Sanatı yeterince gençlerimize tanıtılmamaktadır. Bilge Kağan’ın Orhun Anıtlarında 735 yılında Türk yazısı ile yazdırdığı: “Ey Türk Milleti! Üstte mavi gök çökmedikçe altta yağız yer delinmedikçe, senin ilini, töreni kim bozabilir ?” söylemi bin beş yüz yıldır anlamını ve önemini korumaktadır.


Biz de geniş Ön-Türk Uygarlığının, Türk Kültürünün, Türk Kültür Kimliğinin tanıtılmasına hizmet etmek için, âcizane bu makaleyi hazırlamaya girişerek, okuyucuya sunma çabası içinde olduk. Daha çok Ön-Türk Uygarlığını irdelediğimiz bu çalışma geniş Türk tarihinden ve Türk Kültür Kimliğinden ancak ufak bir kesit olabilir. Binlerce yıllık Ön-Türk Uygarlığı dönemi kültür kimliğimizin temelini oluşturmaktadır. Bu nedenle kültür kimliğimizin üstünde durmak gerekir. Türk kültür kimliği coğrafyası Altaylardan, Yakutistan’dan, Doğu Türkistan’dan Türkiye üzerinden Balkanlara, son yıllarda Türkiye’den giden işçilerle Almanya, Hollanda, İsveç, İngiltere, A.B.D. ve Avustralya’ya kadar ulaşmaktadır. Türk kimliğinin temelinde Ön Türk Uygarlığı vardır. “Türk kültürel kimlikli olmak, Türk soylu olmak değil, Türk kültürlü olmaktır.” “Türk kimliği Türk kültürü ile izah edilebilir. Ancak Türk kültürü Türk ırkı ile sınırlı değildir.”


Türk kimliği, Türk kültür kimliği bekli de bugün hala çoğumuzun farkında olmadığı, fakat Ön-Türk Uygarlığından beri binlerce yıldır içimize yerleşmiş “Türk Töresi” nin hoşgörü ve adalet anlayışı ile Türk soyundan gelmeyenleri de içine almıştır. Ön-Türk Uygarlığının önemi, binlerce yıldır, daha çok iklim değişiklikleri nedeniyle, Türklerin ve atalarının dalgalar halinde Orta Asya denen Türkistan’dan bugünkü Türkiye’ye gelmeleri ve Ön-Türklerin binlerce yıldır Anadolu’nun ilk sahipleri oluşudur. 1071 Türklerin Anadolu’ya ilk değil, SON gelişidir. Ön-Türk Uygarlığı araştırmaları için neler yapmak gerektiğini irdelemek ise başka bir yazı konusu olabilir.



Dr.A.Akif Poroy
makalesi: TURAN-SAM, Cilt 6, Sayı 24 (2014)

IMPORTANCE OF PRE-TURKISH CIVILIZATION
The Proto-Turkish civilisation has a great importance for all Turks living in Eurasia both culturally and politically. Specially for Turks living in Turkey for thousends of years. The Proto-Turkish civilisation in Anatolia is a prove that Turks moving in waves from Central Asia to Analia for thousends of years. Proto-Türkish civilizasion is also the fundament of the Turks or Turkic nations of Central Asia, from Azerbaican, Türkmenistan, Kazahistan, Uzbekistan, Kırgızitan, Tacikistan and Eastern Turkestan. Anatolia has been Turk’s country for tausands of years. Malazgirt victory in the year 1071 has been the last invasion wave of the Turks to Anatolia, but not the first wave as it is written by the Western Christian historiographers and also by westernised writers of “Tanzimat”.

KAYNAKÇA
1.Klaproht, J.V: Abhandlung über die Sprache und Schrift der Uiguren, Berlin,1812
2.Radloff, W: Die Denkmaeler von Koscho-Zaidam. Lieferung, St.Petersburg1843
3.Levschin,A: Deskription des hodes et des steppes des Kirghiz – Kazak, Paris,1848
4.Adrianoff, A.V: Viborki iz dnevnikov kurgannıkh raskopok, Minusinsk, 1900
5.Von Le Coq, A: Türkische manichaica aus Chotscho, I.Abh. K.P. AkademischeWissen., Berlin, 1911
6.Taşağıl, Prof.Dr.Ahmet: Kök Tengri’nin Çocuklar, s.45, Bilge Kültür SanatYayın, İstanbul, 2013
7.Saltoğlu, Cengiz: Anadolu’da Türk Oyma (Runik) Yazıtları XI, Türk DünyasıAraştırma Vakfı Tarih Dergisi, sayı: 305, s. 42 – 50, Mayıs 2012
8.Gömeç, Prof. Dr. Saadettin: Kök Türk Tarihi, Berikan Yayınevi, Ankara, 2011
9.Uğurlu, Nurer: Proto-Türk Kavimleri, s.7,Örgün Yayınevi, İstanbul, 2013
10.Poroy, Dr.A. Akif: Sadrazam Topal Osman Paşa, s.142 -143. SiyahBeyazYayınları, İstanbul, 2014
11.Orkun, Hüseyin Namık: Eski Türk Yazıtları, Atatürk Kültür Dil ve TarihYüksek Kurumu, Türk Dil Kurumu Yayınları. S.18 – 20, 415 – 417., Ankara, 1994
12.Görgünay, Neriman: Oğuz Damgaları ve Göktürk Harflerinin ElSanatlarımızdaki İzleri, s.55, Kültür Bakanlığı Yayını, No:2987, Ankara, 2002
13.Taşağıl, Ahmet: Kök Tengri’nin Çocukları, s.51, Bilge Kültür Sanat, İstanbul,2013
14.Ergin, Muharrem: Orhun Abideleri, 1000 Temel Eser, İstanbul, 1970
15.Bang, W.: Über die köktürkische Inschriften auf der Südseite des KültiginDenkmals, Leipzig, 1896
16.Tekin, Talat: Orhon Yazıtları, Türk Dil Kurumu Yayını, Ankara, 2006
17.Tarcan, Haluk: Dünya Tarihini Değiştiren Ön-Türk Kültürü, Kitap 2, İstanbul,Mart 2012
18.Strzygowski, J.: Völkerwanderung, s.187, Wien, 1917
19.Hirth, F.: Die Wolga – Hunnen, s.2
20.Almasy, G.: Zentralasien, die Urheimat der Türkvölker, s.179 – 207, 1902
21.Mirşan, Kazım: Türklerin Kaybolan Ataları, MMB Yayını, İzmir, 2011
22.Cevizoğlu, Hulki: Tarih Türkler’de Başlar, Ceviz Kabuğu Yayınları, Ankara,2012
23.Cevatbeyli, Rahim: İran 5+1 Antlaşması, Dış Dinamiklerin İran Üzerine GüçDengelerinin Korunmasına mı Hizmet Ediyor?, s. 36, Turan, Sayı: 22, 2014
24.Tarih Dersleri (1931 – 1941): cilt: I – IV, Birinci Basım: Devlet Matbaası,İstanbul, 1931, 5. Basım, Kaynak Yayınları: 315, İstanbul, 2003
25.Cevizoğlu, Hulki: Tarih Türklerde Başlar, s.36, Ceviz Kabuğu Yayınları,Ankara, 2012
26.Orkun, Hüseyin Namık: Yeryüzünde Türkler, Çınaraltı Yayını, İstanbul, 1944
27.Tarcan, Haluk: Ön-Türk Uygarlığı – Resmi Tarihin Çöküşü, Töre YayınGrubu, İstanbul, 2004
28.Poroy, Dr. A. Akif: Atatürk Ön-Türk Uygarlığı ve Türk Kimliği, TruvaYayınları, İstanbul, 2010
29.Kalafat, Yaşar: Bölgesel İstikrarda Türk Halk Kültürünün Yeri ve Önemi,
http://turkoloji.cu.edu.tur/halk bilim/kalafat/05.pdf. 15.4.2007
30.Kalafat, Yaşar: Güney Türkistan’dan Türkiye’ye Meseleler ve Türk KültürKimliği, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayını, s.22, İstanbul, 1995