"Uzun bir süre önce dövüşken Amazonlar,
Artemis senin heykelini bir kayın ağacı altına,
Kraliçe Hippo'nun adaklar sunduğu yere,
diktiler ve silahlarını kuşanarak kalkan dansını yaptılar,
Sonra bir daire şeklinde genişleyerek,
tiz sesli flütün eşliğinde, gürültülü titreşimleriyle,
yeri göğü sarstıkları bir dansı yaptılar."
Kallimachus'un (MÖ.3.yy) Artemis ilahisi
* Artemis'in baş tanrıça olduğu Efes'te savaşçı rahibeler vardı.
* Artemis'in Adı Türkçe Ertem/Erdem'den geliyordu. Lukkia (Likya) yazıtlarında Ertemi olarak geçerken, baş tanrıça olarak Lidya'da Artimuu'ydu. Mitolojide de "bakire" olarak anılan tanrıça kadınların, doğumun ve çocukların tanrıçasıydı. Tıpkı Umay Ana'nın da kadınların, doğumun ve çocukların koruyucusu olduğu gibi. Üstelik her ikisi de bereketin sembolüydü.
* Türk mitolojisinde iki kayın ağacı Umay Ana ile beraber (gökten) inmişti.
* Umay adı Etrüskler'de Una Mae oldu ve Latinceye Maius (Mayus) olarak geçti. Bir ay adı olan Mayıs (May) da böylece adını Umay’dan aldı. Mayıs bereketli günlerin de habercisiydi.
* Saha (Yakut) Türklerinde Umay bir çocuğun üzerinde öterse çocuk bereketli olurdu. Başkurt Türklerinde ise göğün efendisi Samray kuşudur. Samray'ın iki kızı vardır; Koyaş Hanım'dan koruyucu Humay ile Ay Hanım'dan Ayhılu. Öyle ki Artemis/Ertemi de bir Ay tanrıçasıdır ve hem Umay hem de Ertemi'nin sembollerinden biri ana damgası iken diğeri de ok-yay idi. Hakasya'da yenidoğanların beşiğine beze sarılan küçük ok ve yay modelleri yerleştirilirdi. Umay Ana da kötü ruhları okuyla öldürürdü.
* Amazonlara İskit Türkçesinde Oiorpata denilirdi; Er Pataklayan.
SB.
* 1071 diyenler yalanlar içinde yaşamaya devam etsin ;)
