Tüm Türk Dünyasını Temsil Eden Halı (2016)
Bakü-Azerbaycan
This Carpet Represents the Whole Turkish World
Knotted in 2016 - Azerbaijan
1. Uluslararası Türk Dünyası Ortak Dili: Nakışlar Sempozyumu
Bakü - Azerbaycan
TÜRK
carpet etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
carpet etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
25 Mayıs 2017 Perşembe
20 Kasım 2016 Pazar
From Pazyryk to Gordion - The Turks
Pazırık (Pazyryk) 4th c BC with 24 "Hun Rose" and
Bergama 18th c AD with 32 "Hun Rose"
These carpets/rugs can tell us about Turkish culture and history, the feelings, emotions and communication of the weavers and tribes. It is impossible to find two identical carpet or rug, every woman have her own individuality and pattern.
* Hun Rose also called as Turkmen Rose or as Lotus Flower (Nilüfer Çiçeği)
* "Turkmen" means "I'm Turk", it is not a different nation! Tribes have also his own tribes/clans/families, it is not limited with 24. All of them have their own names, that's why the "foreigners" are struggling with the study of Turkish History. Example: Pechenegs in Europe are a tribe of Oghuzes. We use the name Peçenek, and we don't have to use as "Pecheneg-Turks", because we do know that they are Turkish of nation. But strangers to Turkish History thinks that they are a different nation, like they thought that Ottoman a different nation was! That's why "they" must write as Pecheneg-Turks, Avar-Turks, Hun-Turks, Ottoman-Turks, Seljuk-Turks, Safavid-Turks, Afsharid-Turks, Karachays-Turks, Khazar-Turks, etc. in "western literature".
SB.
A Turkmen Carpet with 24 Hun Rose from Ankara
Pazyryk Carpet: in Hermitage Museum, St. Petersburg.
Bergama or Turkmen Carpet: in Museum of Turkish and İslamic Art, İstanbul.
Both are "Turkish Culture", one is from 4th c BC, which was found in 1949 (with many horse burials!),
the other one is from 18th c AD, and the weavers didn't saw Pazyryk!
From Pazyryk to Gordion - The Turks
"Pazyryk (Pazırık)" in Altai (Altay) Turkish dialects means "buried treasure". Among Kırgız Turks (Kyrgyz) and Oghuz Turks (Turkey, Azerbaijan, Türkmenistan) it is "Basırık" (accent exchange of P/B) and it means "pressed, compacted, hidden, closed place, cover".
A "westerner scholar" wrote that "Pazyryrk is a Russian word and means mound"... Info like this is nonsens and not scientific! [The Scientific Study of Mummies by Arthur C.Aufderheide,2003]
"Rudenko wrote: "In any case, this burial belongs not to the Turkish or Mongolian race, but to the Scythians, who are Arian race." But, it is to understand that the Scythians are not arian race (which also does not exist!), by their sacrificing horses, drinking mare's milk, grave and death ceremonies is to be seen that they are Turkish. The fact that the Scythians are Turkish (at least are in socio-cultural environment of the Turks) are more consistent than the works in the opposite view, and the information in this direction is more consistent. Besides, in Chinese chronicles from the 3rd century BC, there were Huns who lived in Pazyryk area. All the artifacts, belongings from Pazyryk Kurgan shows us the same as the Turkish Kurgans. Of course, the presence of a cultural element in a region does not mean that the element of culture belongs to that region. But the characteristics of the founding element give important clues about what kind of socio-cultural environment they are, which part of culture they origin from. The oldest accounts of the Persian kinndom are from 7th century AD. In addition , generally accepted experts such as Spiegel, Kremer and Geiger, say, that carpet is not an autochthon in the Persian culture. " [translated from, Dr.Mustafa Aksoy's article]
"Hun Turks have 24 tribes/clans, Oghuz Turks have also 24 tribes. Huns-Saka (or Scythians)-Oghuz Turks are related, that's why some Turkish scientist called also the Pazyryk Hun Carpet as Saka-Oghuz Carpet." [Prof.Dr.Firudin Agasıoglu Celilov]
The Pazırık Carpet was made for a Turkish Hun / Saka ruler in the 5th-4th c BC. There are 24 segments in the centre of the carpet which symbolized 24 well known tales of Huns from Mete (Mao-tun) times and Oghuzes (Oğuz) in "Oghuzname", as well as 24 local rulers from "The book of Dede Korkut". 24 War horses with tails tied in a knot, galloping opposite the deer, guide the mortal way. And 24 deer indicate 24 life and mortal hours of one day. The weaving type is double knotted, i.e.Turkish Knot, which is also called as "Gordion Knot (Gördes Düğümü)". Pazyryk Rug is not Persian! Persians (today-İranians) knotted their carpets "still" with "Senneh Knot (Sine Düğümü)" i.e. Persian Knot.
Gordion was the capital city of the Phrygians (non-Greek/Hellens) who lived in west of Turkey, centered on the Sakarya River (old name Sangarius-Sanga-Saka-Sacae = Sakarya - Saka-r-ya "Land of Saka").
"Gordium / Gordion" is to explain with "Kördüğüm" in Turkish, meaning is "blind knotted - Gordium - Gordugum / Kördüğüm". And everyone knows the legend of "the Gordion Knot and Alexander the Great" (also non-Greek/Hellen), it is the same knot what we see in the oldest Turkish carpet Pazyryk (Pazırık).
Phrygians artifacts are mixed with Kaška's (Gasga) artifacts. Kaška's were a Scythian tribe [Scythians, Saka (Sacae)s and Huns are the ancestor of todays Turkish People]. It is very difficult to seperate these two cultures. In the last period of the Hittite Empire (which invaded the "Land of Hatti, non Indo-European people" and Hittites natively known as Nešili-Neshi-Nehesi, Hittite is a result of misreading!), on the eastern border in Pahhuwa (Black Sea Region- North Turkey), a Kaška city, seems to emerge a rebel named Mita. This person is referred to Muškian Mita in Assyrians tablets [Muškians were also a Scythian tribe; Muşki-Mosk-Meşe (Oak-Meşer Tatar - Ağaçeri Türkleri-Agacheri Turks / Tree people "Acatziri, Agathyrsi or Agathyrsos in ancient books: Herodotus, Virgil)]. The -uš- etymology brings connection with -uš- in Kaška. At the end of Hittite Empire comes the period of the Phyrigians and "Mita" brings us to the king "Midas" (t/d-Mida) in the 7th c BC, the son of King Gordios [Gordios-Gordion-Gordium]....
The so-called Midas Tumulus/Kurgan and other tumulus in Gordion has the same structure as Pazyryk Kurgan. "The second Tumulus Z (south ridge) had elements in its carpentry seen in the PAZYRYK barrows. Its assemblage, however , consisted of the usual Phrygian gifts (some pre Kimmerians heirlooms and some contemporary post Kimmerian objects) except that belts and fibula were lacking. Z no doubt belonged to someone sharing ancestry with the people of the ALTAI who built 'caged' chambers. " says the archaeologist field director Rodney Stuart Young in his "Final Reports Three Great Early Tumuli". (for 24 years in Gordion till his dead in 1974, but, build a career as an American spy during World War II.)
So, Pazyryk and Gordion are connected = Kurgan Culture is Turkish Culture. The word "Kurgan" is Turkish "Korugan" = "protected". Like the Saka/Scythian king İdanthyrsus have spoken below. [ İdanthyrsus is the ancestor of Turkish leaders like, Attila of Huns, and Bilge Khagan of Kokturks (Göktürk-Sky Turks) - Bilge-"Wise" like in Bilgamesh].
"Idanthyrsus the Scythian king replied: “It is like this with me, Persian: I never ran from any man before out of fear, and I am not running from you now; I am not doing any differently now than I am used to doing in time of peace, too. As to why I do not fight with you at once, I will tell you why. We Scythians have no towns or cultivated land, out of fear for which, that the one might be taken or the other wasted, we would engage you sooner in battle. But if all you want is to come to that quickly, we have the graves of our fathers. Come on, find these and try to destroy them: you shall know then whether we will fight you for the graves or whether we will not fight. Until then, unless we have reason, we will not engage with you." [Herodotus book 4:127]
So, the graves i.e.Kurgans were holly for Scythians, Huns and Gokturks. Even Attila attacked Eastern Roman Empire (later named as Byzantine), when the Bishop of Margus city (in Serbia) opened a holly royal grave (kurgan) of an ancestor of the Huns in 442 AD somewhere in Danube region, and stole some goods from the grave. [Priscus of Panium 5th c AD].
According to Herodotus, the Persians call all Scythians as Sacae (Saka). Why would the Persians spoke as a different nation, if the Saka/Scythians were Persians, according to some "westerners" ? And why do the Turks have all of these Saka/Scythian cultur, traditions and names, if they were Persians? ;)
An other legend is about "Excalibur and Arthur", which was written between the 7th c AD-13th c AD, after the Scythian-Hun-Avar/Turks in Europe!..
Fragment 10 -Getica of Jordanes : " Although it was in his [Attila's] nature alwyas to be confident in his greatness, when the sword of Mars was discovered, an object always held sacred among Scythian kings, it nevertheless gave him additional confidence. Priscus the historian reports that it was found under the following circumstances, saying: When a certain shepherd saw a cow from his flock limping and could find no cause of such a wound, he anxiously followed the traces of blood and finally came to a sword which the cow had accidentally stepped on while grazing. The shepherd dug it up and immediately brought it to Attila. Attila rejoiced at the gift and since he was majestic, he thought he had been appointed ruler of the whole world and the sword of Mars had granted him omnipotence in war."
The name Excalibur comes from Xalub (also called as Halup-a Scythian-Sacae tribe) who lived in North Turkey at the same period. Scythians respected the sword, and stap an iron sword into a stone/rock. We do not know exactly the name of Scythians sword god, the scholars suggested the word as "ALP". Because Mars was a god of "devastating", but Alp is a "battle winner, a bold-brave-fearless-hero warrior". Like the Trojan warrior Alber (Albericus - Alberikh - Alberich = b/p), which is Alper in todays Turkish (Alp=brave warrior ; Er=Man). And "Alpericus Latin form of German Alberich" does not means "elf-ruler" like they explained to the world in different dictionars. It is not even derived from German, it is derived from Turkish, and yes, the word "Alp" became the word "Elf", which are also "brave warriors".
["The Trojans, who settled in North Europe after the collapse of Troy, left this name in old Germanic sagas. «The saga about Nibelungs» tells us about the albs («heroes») and their king Alberikh - Trojan by origin." - Prof.Dr.Garasharly Chingiz (Çingiz Garaşarlı)]
The war god was in Greek and Roman pantheon named as Ares-Mars. When the Cimmerians and Scythians came to Anatolia they had already their myths. After the Trojan War, the Greek/Hellen tribes came to Anatolia and their mythology was occurred after cultural connection with the Cimmerians and Scythians in 8th c BC. But the mythology settled literally in the 6th c BC. Cimmerian-Turks were settled in the North of Turkey till 8th c BC, and lived till the arrival of the Scythian-Turks. The archaeologists have also found Cimmerian artifacts, horse burials and inscriptions in Gordion. It is also difficult to seperate these two Turkish (Cimmerian-Scythian) culture artifacts.
So, the sword of Arthur is the "Sword of Attila" for Europeans, and it is named after a Scythian tribe Xalub. Like the name "Arthur" was named after the Word "Arthır", which means in Karachay-Balkar Turkish, the "Story Teller".
The God Sabazios among Phrygians;
The meaning in Turkish of -Saban- is -plow-. We read the legend of Scythians in Herodotus Histories Book IV; "Golden black plow (plough)":
"The Scythians say that their nation is the youngest in the world, and that it came into being in this way. A man whose name was Targitaüs appeared in this country, which was then desolate. They say that his parents were Zeus and a daughter of the Borysthenes river (I do not believe the story, but it is told). Such was Targitaus' lineage; and he had three sons: Lipoxais, Arpoxais, and Colaxais, youngest of the three. In the time of their rule (the story goes) certain implements—namely, a plough, a yoke, a sword, and a flask, all of gold—fell down from the sky into Scythia. The eldest of them, seeing these, approached them meaning to take them; but the gold began to burn as he neared, and he stopped. Then the second approached, and the gold did as before. When these two had been driven back by the burning gold, the youngest brother approached and the burning stopped, and he took the gold to his own house. In view of this, the elder brothers agreed to give all the royal power to the youngest." [Herodotus-Book IV:1-4]
Sabazios was a god, who was protected by Mother goddess Cybele (Kybele) in Anatolia. He was always on horseback as a nomad (like the Kimmerian-Scythian-Turks), the god of beer and barley, in later times we see him as Dionysus/Bacchus , also an Eastern God. Which the Word Bacchus is to explain in Turkish as : Bağ / Bagh / Bacch = vineyard- vigneron [which Dionysos was pictured always with grape].
The Greek didn’t accept Bacchus in their pantheon of gods, that’s why he was birthed from Zeus for the second time, for an acceptance, and was also protected by the Mother goddess Cybele. Dionysos teaches the mankind how to "plow with an ox" in mythology, like the Scythian “Golden Plow” legend! And a question: Was Zeus also born from a Mother Goddess? Yes, from Rhea, known as "the mother of gods". Sabazios=Saba+zios : Saban ; Zios=Zeus, and so was he seperated. ;)
Saban is a Turkish tribe, named in times, in different chronicles as Sabar/Savar (b/v), Subar, Sibir (Subarian, Subartu, Avar, Chuvash). Some of the Saban tribes are the Siberian Turks today, which the geographic name -Siberia- comes from = "Land of Sibirs". And "Scythians/Sacae" was called as "Ashguzai" in Assyrian tablets, which brings us from Ashguzai to - As, Guz or Oghuz (Oğuz or like Oxus in Strabon) Turks. The Harvest Festival was named after Sabazios, "Sabantui Day" is today still celebrated among Turkish people in Asia and Russia.
On the otherhand, ancestor of the Scythians, Targitaus / Targitaos is Targitay in Turkish. The youngest son took place on throne of his father (Herodotus) like in Turkish culture. The other sons (eldest sons) of Targitay, like in Turkish traditions, were given an other land/country to run, the youngest stayed at home/center. Targitaos father (in Herodotus) was Zeus, but among Scythians it was Papaios. Papa is a non-Indo-European, a Turkish word. "Papa" in Chuvashia (Hun-Turks language) Turkish means "Father", "Baba" in Turkish (again p/b). The mother of Targitaos was the daughter of Borysthenes river, which is the nymph Borysthenis. But in Scythian god pantheon it is Api (Gaia in other nations myths), means "mother, big sister, big aunt" in Turkish, is equivalent with Earth-Mother Umay (Umai) a guide, protector of women, mothers, children and Turkish communities.
Borysthenes is todays Dnieper (Dinyeper) was called by the Scythians/Sacae (Saka) as "Oar", or as "Ver" by Jordanes, or as "Oares-Oaros" by Herodotus. Bory in Borysthenes can be explained as Bori-Börü, Wolf in Turkish. A Scythian-Turkish tribe called as Hyperborean lived in that area, and the connection between the north wind "Borean" and "Bory" is clearly to be seen.
Goddess Leto was brought to Lycia (which is Lukkia-Wolf Land) under the guidance of the Wolves from Hyperborean, or she was a She-Wolf! Goddess Leto had two children, both are connected with wolves; Artemis, which is in Lukkian language Ertemi [Er=Man ; Temi=clean, pure (temiz,ak) ; male name among Turks-Ertem] was the moon goddess, and Apollo's nickname was "Apollo Lykeios-the Wolf". Both were fed by a she-wolf, like in the Etruscan (non-Roman) and Turkish myths! Leto, Artemis and Apollo was worshipped most in Karia-Lukkiya region, West of Turkey . Karia and Lukkiya people are related with the Pelasgians [non-Hellens, non-Indoeuropeans] who lived in Thracia/North-Greece, and fought side by side with Trojans against the invaders!..
By the way, Hyperborean Abaris, a priest of Apollo, was a shaman (Kam in Turkish), (which was never a religion rituel among Indo-Europeans!) and Abaris is the Turkish Tribe Avar. Like in in the earlier name of Dnieper "Oar-Ver/Var" , where they lived. The other tradition was, wearing an animal-skin. Like we see among Turkish people, Native Americans and todays Mongolians. Just like the Trojan warrior Dolon with his "wolf skin". Etruscans who fled after the Trojan War to Italy, painted Wolf skin weared Dolon in a tomb. Wolf-skinned Scythian-Hun/Turk warriors to be seen in Roman period, the most feared warriors gave birth to "Werewolf" legends in Europe...
The root word "Tar" of Targitaos/Targitay, is associated with the word Turk, like Turuk in "Turukku" [also Türük], a Turkish State in Mesopotamia in 3000 BC-2000 BC. Didn't call the Trojans themselves as "Teucer"? Yes, they did. Do we see in Pliny's book a nation name "Turcae"? Yes, we do. Do we use for "All Turkish People" the word Turan? Yes we do, and we see also a fertility and love goddess in Etruscan myth "Turan". Didn't the Etruscans fled from Anatolia? Yes, they did, and they are also accepted as the descandents of Pelasgians.
Turcae = Türken = Turks
Pelasgians names, Trojan names are Turkish names. A warrior from Lukkiya (Lycia) called Sarpedon, what does Sarp means for Indoeuropeans? Nothing, because it is Turkish, means "hard, steep, tough, harsh", and still in use as male name among Turks.
Trojans called the river as Scamander, which comes from Saka (Sacae-Scythian) again, and sacrificed horses to the river god. Just like the Scythians-Turks sacrifice horses with burial or a ceremony.
Targitay'sons names are also to be explained in Turkish; just one name: Arpoxais (Arpaksoy) Arpa means Barley in Turkish, so the farmer tribe of the Scythians. Was Sabazios the god of Barley? Yes, he was. And -xais - xai - say in Arpoxais = is "soy", means "generation, tribe".
There are more connections:
Tar and Bora are also related; Tar = "strong, magic, blacksmithing, powerfull" ; Bora = "strong north wind", from the "Alps" (mountain range in Europe) to south. Like "Alp Er Tonga" (have explained "Alp" above) which is Afrasiab in Shahnahme was the king of Turan, a Turkish-Saka King, grandfather of Saka Queen Tomyris (Tomris = core of iron; female name among Turks). And, "Bor" means iron dust, iron surcharge. A Hattian (non-indoeuropean, agglutinative language like Turkish) god Tarkhunt was the sky and stormgod, so he is strong, magical and powerfull. Tarkhunt name was used for a king in Nesli (Hittite) Empire as Tarkondemos, but in Turkish it is Tarkan and among Etruscan became Tarquin; coincidence? No, Turkish :) , and still in use as male name (like our famous singer Tarkan)
An article from a "westerner" is very interesting:
A.W.Buckland Anthropological Institute in London March 10,1874 on "The Serpent in connection with Primitive Metallurgy". In this learned monograph the writer maintains that a connection may be observed between the early serpent-worship and a knowledge of metals, and indeed that the Serpent was the sign of Turanian metallurgists in the same way as I have suggested that in Egypt and Assyria it was the sign of physicians. She believes that the Serpent must have played some part in the original discovery of the metals and precious stones by man, in recognition of which that animal was first assumed as a totem and thence became an emblem. She states that traditional and ornamentational evidences show that the Turanian races were the first workers in metals, and that they migrated westward, probably from India to Egypt and Chaldaea, and thence to Europe, and even to America, bearing their art and its sign; and that they fled before the Aryans, who had the further art of smelting, and that the Aryan myths of serpent-slaying record the overthrow of the Turanian serpent-worshippers." (Demonology and Devil-lore: The Devil World by Moncure Daniel Conway)
Did Apollo not slay the serpent/dragon Pyhtia in Delphi were the Pelasgians lived? Which became in Christian times "Dragon Slayer Saints"... after slaying the serpent Pyhtia, we see everywhere the "Oracle Temples", and the time was 4th c BC. Oracle, is just the reflections of Prometheus [prescient, seeing future, god who made human from a mud and gave fire for enlightenment!] which was married with Asia, "Land of As", = As Turks [also mentioned in Orkhon Monuments - 8th c AD] - As-guzai (Sguz-Scythian-Guz-Oghuz). [note: At the time, when the Orkhon monuments were erected, there was no German, French or British nation. ;) ]
Oh yes, the Pelasgians (pre-Greek settlers of Greece), who are they? A French philosopher (who also studied history of France) Henri Berr one's said : " Pelasgians, these name was given by the Hellens, to these old people, who doesn't speaks Hellenic. But, to find out who they really are, we give up". Exactly, they gave up, they was afraid of course, because they spoke Turkish. Like, non-Hellenic god, the blacksmith god Hephaestus; a Pelasgians god, was brought from the Caucasus.
Which Caucasos is also Turkish: appears first in Aiskhylos (Aeschylus) 490 BC in " Prometheus Bound". Pliny the Elder wrote that Caucasus came from Scythians as "Kavkaz- Kroukas", "White/Snow/Frost Rock" (Ak/Kar/Don Kaya) in Turkish "Karlı Kaya" (but today as Kafkas). Prometheus was shackled by Zeus (which is accually imposible, a God shackled a Titan, one of the First, who made human from mud. It was taking power from East to West, and to dominate humankind], and was resquiered by Herakles (Erakle, Erkle in Etruscan, which ER= Man in Turkish), the Bilgamesh in Sumerian legend [misreading as Gilgamesh - it is Bilgamesh - Bilgi = Turkish "wise" ; or Köroğlu (or Goroğlu, in Turkish legend - (oğlu-son of) Gor/Kor = Torch of Fire, Blind (Kör) and See (Gör) - Gordion-Gordium-Kördüğüm (Blind knotted) - the fire brought by Prometheus ].
Mentioned by Heredotus in Histories; Hercules/Herakles was the ancestor of the Scythians, like Targitais/Targitay. And the wife of Heracles was snake-legged [according to Hesiod it was Deineira, but to Scythians it was Api], and had tree sons: Agathyrsos, Gelonos and the youngest as Scythes [Herodotus 4:10].
Hercules (Erkle)' sons: Agathyrsos = Ağaçeri Turks (Tree People-Hun+Scyth/Turks Tribe); Gelonos - Jelon [snake in Turkish, also Yılan (remind: -os, Greek suffix)]; and of course the youngest Scyth (who stayed at home, in the center).
Slaying a Serpent/Dragon with a Sword; Controlling Time :
Wolf (Bori/Börü) - Bory like in Borysthenes or in Hyperborean (Bore) :
Tarkan, the god, holiness, adjective, title, and the root word for Turk = Tar/Tur and Turan : like "Tur'sha" one of Etruscans ancestor...
"Turanian races, the first workers in metals i.e. İron"
Can write more but...
The "West" tried for centuries to deny Turks and their rich history. When any new scientific discoveries, presentations or evidence comes out to prove Turkish civilization, the "West" hurriedly develop fictionalize/fabricated programs and articles to lie about Turks and Turkish great History.
Thus, without Us, the Westerner Scholars, "deniers, fraudsters, who have political agenda" (even Unesco!), who underestimate Turks, Turkish Culture and History, can not write the World History.
We are a huge family, and the "West" can not ignore that anymore...
Regards,
SB.
Turkish warriors with knotted horse tail; left Saka (Sacae/Scythian),5th c BC - right Gokturks,6th c AD
Kaşgarlı Mahmud: (Mahmud al-Kashgari,11th c AD)
"Kimsen? Türkmenem - Kimsin ? Türk'üm"
(Who are you? - Turk+men+em - Turk+I+am - I'm Turk)
Mustafa Kemal Atatürk:
Ne Mutlu Türk'üm Diyene.
(Happy is the one who says, "I'm a Turk")
_____________________
_____________________
12 Ekim 2016 Çarşamba
Türk Tamgaları : İran Türkleri - Türkmenler - Truva - Sakson
Helen ve Paris MÖ.380 - Louvre Müzesi.
İskit başlığı ile Paris ve Türk Kültürüne ait bir tamga.
Açıklamasını şu şekilde yapmışlar:
"Sakson ve erken Norman dönemi (German/Franklar)"
Lakin bunlar Türk Tamgalarıdır, bu da Saksonlar ve Normanlar arasında Türk kökenlilerin olduğunu kanıtlar.
Avrupa'dan İngiltere adasına Anglo Sakson göçleri 5.ve 6.yy'da gerçekleşir. O tarihe kadar (ve sonrası), anlatılanların aksine, Avrupa'da Türk vardır.
"Orhun Anıtlarının dikildiği çağda, Alman veya Fransız diye bir millet oluşmamıştı."
Prof.Dr.Ahmet Taşağıl
"Şunu hatırlatalım ki o tarihler itibarıyla, böylesi uygarlaşmış kentlere, Anglo-Sakson İngiltere'sinde
rastlamak mümkün değildir."
H.G.Wells
Bugünkü İran'da (ki Perslerin gelmesi MÖ.800'den geriye gitmez) Shahr-e Sukhteh (Yanık Şehir)
ve Türkmen Halısı'ndan Türk Tamgası
Keçi ve Hayat Ağacı - MÖ.3200-2100
(Mühür'ün tarihini henüz bulamadım)
Türkmen Halısı ve Yanık Şehir eşleşmesi için Yeŋi Ögə'ye teşekkürlerimle.
ilgili:
16 Nisan 2015 Perşembe
Pazyryk Carpet and Gordion Knot
The ancient Altaic Turkish called this burial mound Pazyryk, thanks to the fact that this carpet had been inside the glacier for 2500 years, it managed to preserve its original colours and wasn't damaged. It was made for a Turkish Hun / Saka ruler in the 5th c BC.
These carpets can tell us about Turkish culture and history, the feelings, emotions and communication of the weavers and nations is in carpets and rugs. It is impossible to find two identical carpets, every woman have her own individuality and patterns.
Huan Tes-ank a Chinese traveller wrote in his memoirs in the 7th c : "Azerbaijan is the biggest centre of carpets weaving". In the 12th c in Azerbaijan there were palasses-naples carpets woven with silk, woolen or cotton. Beginning from the Middle Ages Turkish carpets went out to the European markets through the Great Silk Way , exciting admiration of the western people. They liked them so much that the famous painters of Europe made the carpets the effective ornament in their work.
Portrait of Henry II standing on a Turkish carpet (also known as Holbein) with Hun Roos
by François Clouet.
The carpet "Sheikh Safi" which is being kept in the Victoria and Albert Museum in London as Ardabil Carpet ( info of the museum is Iranian, but it is not İranian, it is Turkish! I condemn these scholars!) , was woven in Tabriz in 1539 on order of Shah Tahmasp (Şah Tahmasb) for Ardebil Mosque (Erdebil Cami), and was bought by an English in 1893.
This carpet reflects the ideal harmony of colour and configuration. According to historical sources Shah Tahmasp, the ruler of Safavid dynasty which is Turkish dynasty; he was the son of Shah I.İsmail (Safiyüddin- “Pīr-i Türk”) and Halime Begim (Uzun Hasan- Akkoyunlu-Whitesheep), both of them are Turkish of nation; drew the skeches of carpet himself, even Nasreddin Muhammed Humayun (Nasireddin Muhammed Hümayun, son of Shah Babur, second ruler of Mughal Turkish Empire), who found temporary refuge at Shah I.Tahmasp's place in 1554, was so carried away by the carpets that he took several skilled carpet weavers with him on coming back to his country. Some time later they became famous in India as "Turkbaks" that is "Turkish masters".
Turkmen Rug with 24 "Hun Roos" - in Ankara Collection
Hun Roos / Hun Gülü
There are 24 segments in the centre of carpet which symbolized 24 well known tales of Huns from Mete times and Oghuzes in different "Oghuzname" as well as 24 local rulers from "The book of Dede Korkut". 24 war horses with tails tied in a knot galloping opposite the deer guide the mortal way. And 24 deer indicate 24 life and mortal hours of one day. The weaving type is double knotted, Turkish Knot, which is also called as "Gordion Knot".
Gordion is the capital city of the Phrygians who lived in Anatolia (they are not Greeks) and the knot that was cut by Alexander (he was also not a Greek) , is the knot that we see in the oldest Turkish carpet Pazyryk.
Phrygians artifacts are mixed with Kaška's artifacts. Kaška's are Scythian tribe (by the way, Scythians, Saka's and Huns are the ancestor of today Turks). It is very difficult to seperate the two cultures. In the last period of the Hittite Empire, on the eastern border in Pahhuwa, a Kaška city, seems to emerge a rebel named Mita. This person is referred to Muškian Mita in Assyrians tablets. Muškians are also a Scythian tribe. The -uš- etymology brings connection with -uš- in Kaška. With the end of Hittite Empire comes the period of the Phyrigians and so brings Mita us to Midas....And Gordium is to explain with Kördüğüm in Turkish (blind knotted - Gordium - Gordugum - link) .
There was also a god named Sabazios, in Turkish -Saban- is -plow- "golden black plow" legend belongs to the Scythians...."Golden objects fell from the sky Saban (plow), Ternary (sword) and Yoke (used between a pair of oxen) and a bowl ".... Saban is a Turkish tribe, named as Sabar, Savar, Subar, Sibir (Subarian, Avar, Chuvash, Siberian Turks, which the name Siberia as geographic comes from them).
Sabazios was the god who was protected by mother goddess Cybele. He was always on horseback, a nomad, god of beer and barley, later we see him as Dionysus. He was also an Anatolian god, an eastern god. The Greeks pantheon of gods didn't accept him at the beginning, he was birthed from Zeus for the second time to acceptance. Mother goddess Cybele protected him too, he teaches how to "plow with an ox" . Sabantui Day is a harvest festival....
The bowl is an oath cup in the hands of Taşbaba's (statues of Turkish leader-Tashbaba), also a ensign/coat of arms of the Mamluk Turks, became "holly grail" in 12th c AD.
The sword became Excalibur of Arthur : even the name comes from Xalub, a Scythian tribe, who lived in the north of the Hittite Empire in the same period. Scythians worshipped the sword god (later in Greek and Roman pantheon Mars/Ares- Greek mythology has occurred in the 8th c BC. When Scythians came to Anatolia they had already a pantheon of gods) The legend of Excalibur is from the 6th c AD. (link) or (link)
And if we can see the chronology of the Scythians/ Saka's, Huns, Avars and Pechenegs who was in Europe, we can make connection between Phrygians and Scythians and all the legends. It is more understandable if we know the earliest history of the Turkish people.
We are all connected, thus if you underestimate Turkish Culture and History, you can't write World History.
Regards,
SB
Hun Turks have 24 tribes/clans, and Pazyryk carpet have 24 "Hun Flowers" in the centre. Oghuz Turks are also 24 tribes. Huns-Saka (or Scythians)-Oghuz are related, that's why some Turkish scientist called also as Saka-Oghuz Carpet.... more to read : Prof.Dr.Firudin Agasıoglu Celilov :
In eastern Siberia, at the source of the Obi River, in the frozen tumuli on the Pazırık (Pzyryk) Plateau at 3500 m in the eastern Altay Mountains, ancient Turkish graves containing clothing, belongings and horses have been found. The name of this very valuable tumulus area is "Pazırık", in Altay Turkish dialects it is "Pazırık" which means "buried treasure". In Kırgız (Kyrgyz) "Basırık" means pressed, compacted. (Prof.K.K.Yudahin, translated into Turkish by Abdullah Taymas, Kırgız (Kyrgyz) Dictionary, TDK publications, Ankara 1945)
This expression still exists in Anatolia and European Turkey
a) "Basırık", hidden, closed place, cell (in Thrace, Saray, Çorlu, Çankırı)
b) "Basırık", to close, cover, press (Kilis-Gaziantep, Afşin, Elbistan-Maraş, Gürün-Sivas)
In my studies in this areas, the locals in the provinces of Ardahan and Kars, Ağrı (Tutak, Taşlıçay), Sivas and Tokat and in the dialect, they use;
a) "Basırmak", burial (funerals and valuable belongings) Kuy(u)lamak (for radishes-turnips-carrots and grains)
b) "Basırmak", buried, treasure, hidden underground.
ALTAYLARDAN TUNA BOYUNA TÜRK DÜNYASINDA ORTAK YANIŞLAR (MOTİFLER)
Prof.Dr. Neriman Görgünay-Kırzıoğlu
PAZIRIK CARPET, KURGAN, HİSTORY;
BELONGS TO TURKİSH PEOPLE.
Hun Roos; Etruscan - Turkish - Phrygian
Turkish term "Tamga" is a property mark, a necessity when your property has four legs and is grazing in unfenced pastures, hundreds and thousands of them commingling with other hundreds and thousands belonging to hundreds of families that live together and exploit the same grazing range.
Tamgas were the most precious possession of a tribe, clan, or individual, they were heirloom and heritage, and they carried a great legal significance, like today's family name. Marked on carpets, artifacts, animals, branding horses, gravestones Taşbaba (stone statues-leader himself), Balbals (stone statues of enemies) and stone/wooden monuments over the burial kurgans (tumulus, barrows, burial mounds).
Accordingly, an unjustified use of tamga, by a person ineligible for tamgas, or use of another person tamga was classed as a most grave crime, and persecuted accordingly. All the places were the Turkish peoples went, you can see a Tamga of a family or tribe and these conventions are still observed in the societies which practice the tamga traditions.
Pazyryk
Knot in horse tails - link
Turkish rock art in İran
Hun Roos
NOT Armenian Artsakh,
BUT Turkish
Karabakh is Azerbaijan Turkishland
"Arsakh" etymology
For a long time Armenians occupied Turkish lands and they change the names of the land They even explain Turkish-Azerbaijan origin names as Armenian. One of these words is "Arsakh" place name, has been repeatedly proven that does not belong to Armenians...Asak-Sak-Saka-As-Arsak is Turkish....
"...Arshak was used also as a title name by Turkmens..."
"from the 4th c BC to the 8th c AD the territory of the current Nagorno Karabakh region of Azerbaijan was one of the provinces of Caucasian Albania (Alban Kipchak Turks) , the most ancient state of Northern Azerbaijan. Karabakh has never been a part of the Armenian State until the Armenians captured it by brute force in 1992"
Svante E.Cornell - Swedish scholar, director of the Stockholm-bassed institute for security and development policy
and
AVRUPA RESİM SANATINDA TÜRK HALILARI
Madonna with Canon van der Paele with Turkish carpet, Jan Van Eyck, 1436
Oil on wood, 122 x 157 cm, Groeninge Museum, Bruges
12 ve 14. yüzyıl arası Anadolu Selçukluları dönemi, dünya halı sanatının ilk parlak devri kabul edilir. O dönemin belgelerine göre Anadolu’da eşsiz güzellikte ve çok kaliteli halılar dokunuyordu. Bu sanat şaheserleri, iki asır boyunca birçok ülkeye ihraç edilen en seçkin ticaret ürünleri arasında yer alıyordu. Öyle ki; 13.yüzyıldan 15.yüzyıla kadar Anadolu halıları, Doğu minyatürleri ve Avrupa resim sanatında çok sevilen tasvir öğeleri olarak yer almışlardır. Anadolu halıları, ‘Turkomanya Halıları’ adıyla Avrupa’da oldukça rağbet görüyor, Avrupa soylularının Anadolu halılarıyla beraber ressamlara poz vermeleri, bir prestij meselesi gibi algılanıyordu.
Turkish Handwoven Carpets in European Art.
12 and 14 century Anatolian Seljuk period between the world of the art of carpet is considered the first great period. According to the documents of that period in Anatolia, touching the unique beauty and very high quality carpets. These masterpieces of art, which is exported to many countries for two centuries, was among the most distinguished trade products. So that, until the 13th century, 15th century Anatolian carpets, miniatures and Eastern Europe have been involved in the art of painting as a much-loved items depicted. Anatolian carpets, ‘Turkomanya Carpets’ name is quite in vogue in Europe, the European nobility Anatolian carpets and posing with the painters, was perceived as a matter of prestige.
Avrupa Resim Sanatında Tasvir Edilen Anadolu Selçuklu Halıları
12-13. yüzyıl Anadolu Selçuklu halıları, 19. Yüzyıl sonuna kadar süren 8 asır boyunca Anadolu halı sanatının temel taşlarını oluşturmuş ve dünya halı sanatının ilk abidevi örneklerinin verildiği dönem olmuştur. Bu dönem dünya halı sanatının ilk parlak devri olarak kabul görür.
Özellikle 14 ve 15. yüzyıl halıları da, teknik ve motif bakımından Selçuklu halı sanatının prensiplerine bağlı olarak aynı geleneği devam ettirmiş ve gelişimini sürdürmüştür. Dolayısıyla Selçuklu halı sanatının 15.yüzyılın ortalarına kadar klasik üslubunu devam ettirdiği kabul edilir. (Görgünay 2001:132; Kardeşlik 2010:114; Öney 2007:51-52; Yetkin 1991:35)
Anadolu’da dokunan halıların Avrupa’nın ilgisini çekmesi ve rağbet görmesi, 12.yüzyılın son çeyreğiyle başlamaktadır. Ancak Anadolu Selçuklu halılarının sürekli ve düzenli olarak ihraç ürünleri arasında yer alması, 1206 tarihinde Anadolu Selçukluları ile Venedikliler arasında yapılan ticaret antlaşmasıyla sağlanmıştır. Bu tarihten sonra İtalyan tacirler tarafından Selçukluların Konya, Sivas, Kayseri, Aksaray kentlerinde dokunan kaliteli ve güzel halıların Antalya ve Alanya limanları üzerinden Avrupa’ya çok yoğun sevkiyatı yapılır. Batılı saray ve kiliselerinin eşya envanterlerinde, arşiv kayıtları ile İtalyan tablo ve fresklerinde Anadolu ürünü tekstil ve halıların 14.yüzyılın başından itibaren daha çok yer aldığını görmekteyiz.
Bir Avrupa saray envanterinde ‘moresque’ ve ‘turchesque’ menşeli halılar, iki farklı tip olarak kaydedilmiştir. Anadolu halılarıyla beraber dünya halı sanatı tarihinde değer gören İran halıları ise henüz gelişimini tamamlayamamıştır. Dünya’da en güzel halıların dokunduğu 13 ve 14.yüzyıl Anadolusu, rakipsiz olmanın avantajıyla Mısır, Suriye, Irak, İran, Orta Asya, Hindistan ve Çin’e kadar ihraç sahasını genişletmiştir. (İnalcık 2008:29; Sönmez 1998:289)
Anadolu halılarının 13 ve 14. yüzyılda geniş bir ihraç sahasının olduğu, dönemin kaynaklarında da anlaşılmaktadır. O dönemin seyyah ve yazarları tarafından kaydedilmiş bilgilere göre Anadolu’da eşsiz güzellikte ve çok kaliteli halılar dokunuyordu. Nitekim şehirlerin ansiklopedisini oluşturan Yakut El- Hamevi, 11 ve 12. yüzyıllarda Van şehrinde çok güzel halıların dokunduğunu belirtmektedir. 13. yüzyılda Anadolu’yu gezen Venedikli tüccar Marco Polo, Anadolu halılarından hayranlıkla bahsederken, ‘Turkomania’ adını verdiği Anadolu’da, dünyanın en kaliteli ve en güzel renkli halıların dokunduğunu yazmaktadır.
Konya, Kayseri, Aksaray, Kırşehir ve Sivas imalat merkezleri arasında sayılmaktadır. Başka kaynaklarda Niğde, Karaman ve Diyarbakır da halı imalat merkezleri arasında sayılmaktadır. Bir başka kaynak Ebül Fida, İbn-i Said’ten naklen, İç Anadolu’da Türkmen halılarının (el busut-u Turkmaniyya) dokunduğunu ve bu halıların bütün dünya ülkelerine ihraç edildiğini belirtir. Aksaray ilinin adını veren İbn-i Said, burada çok güzel yün halıların (el busut’ul mullah) imal edildiğini yazar.
14.yüzyıl başında Anadolu’yu gezen ünlü seyyah İbn-i Batuta ise, Aksaray şehrinden övgüyle bahseder. Bu şehirde kendi adıyla (Aksarayi) anılan koyun yününden hiçbir ülkede eşi benzeri olmayan sanatkarane halıların dokunduğunu yazar. Eşsiz güzellikteki bu halıların, Mısır, Suriye, Irak, İran, Hindistan ve Orta Asya’ya ihraç edildiğini kaydeder.
Dönemin yazılı kaynaklarında, Anadolu’da dokunan halılarının, çok sayıda ülkelere ihrac edildiği gerçeği, halıların gerek Avrupa resimlerinde, gerek Doğu minyatürlerinde sıkça tasvir edilmeleriyle ve gerekse çeşitli ülkelerde bulunan orijinal örnekleriyle, kayıtların doğruluğu da kanıtlanmaktadır. (Aslanapa 2005:58-59,60,96; Deniz 2000:24,27;Görgünay 2001:132-133; İnalcık 2008:30,37-38,44; Kardeşlik 2010:114; Kardeşlik 2012:58; Nasır-ı Hüsrev 1994:167; Yetkin1991:33,59,60)
Kudüs’te keşfedilen 14.yüzyıla ait arşivlerde Anadolu halılarından sıklıkla bahsedilir. Arşivlerde Mescid-i Aksa’ya vakfedilmiş Aksaray, Sivas ve Diyarbakır halılarının adı geçmektedir. Yine 14.yüzyılda Memluk emiri Seyfeddin Kusun’un sarayında çok değerli ve kaliteli Anadolu, Diyarbakır ve Şiraz halılarının serildiği kayıtlarda geçmektedir. Nitekim, Mısır’ın Fustat antik kentinde yapılan kazılarda 100’ü aşkın Anadolu halı parçaları ele geçmiştir.
Öte taraftan Tibet bölgesindeki manastırlarda ele geçen 5 Anadolu Selçuklu halısı da, dönemin kayıtlarındaki bilgilerin doğruluğunu pekiştirmektedir. (Aslanapa 2005:58-59/96-106;İnalcık 2008:37-38; Yetkin 1991:33)
Seljuk Turks in Gentile da Fabriano painting
Turkish carpet in Metropolitan Musuem
Turkish carpet in Stockholm
Selçuklu taç kapıları gibi dönemin şaheserleri olan Anadolu Selçuklu halıları, İtalya başta olmak üzere diğer Avrupa ülkelerinin ilgi duyduğu bir alan olması, bu konuda ilginç bir sanat etkileşimini de beraberinde geliştirmiştir. Avrupa için ‘Doğu’nun Lüksü’ olarak tanımlanan Anadolu halıları, kiliselerin yanı sıra, sarayların, burjuva çevrelerinin kullandığı mekanlarda en göz alıcı bölümlere yerleşmiş; birer sanat, zenginlik, gösteriş ve prestijin sembolü sayılmışlardır. Bu dönemin Anadolu halıları, kilise ve aristokrat kesimin himayesinde gelişen İtalya ve Flaman resim sanatının pek çok örneğinde sevilen resimsel obje olarak yer almışlardır.
İki asır boyunca Anadolu Selçuklu halılarının gerek dini, gerek din dışı konulardaki resim tabloları ve fresklerde boy göstermesi ve vazgeçilmez öğe olması, aristokrat ile burjuva zümresinin taleplerinin yanı sıra, halı desenlerindeki zirveye ulaşan kompozisyon ustalığı ile renklerindeki uyum ve canlılığın ressamlar üzerinde çok etkili olduğu anlaşılıyor.
Bu konuda yüzyıllar sonra, ünlü ressam ve renk ustası Paul Gauguin bile ‘Rengin tekniğini araştıran ressamlar, bu halılara dikkatle bakarlarsa, aradıkları bütün bilgileri orada bulacaklardır’ demektedir. Avrupa resim tablolarında Anadolu halılarının tasvir edilmesi, ilkin 13. yüzyılda ünlü İtalyan ressamı Giotto di Bondone ile başlayan etkilenme süreci ile kesintisiz bir biçimde 18. yüzyıla kadar sürmüştür.
Avrupa resim sanatında İsa, Meryem, Azizler, Papa ve aristokratların tahtları, altar ve arka fon ile ayakları altında yüceltici bir sembolik anlamla serili Anadolu Selçuklu halılarının sayılan işlevlerinin yanı sıra, zengin renk skalaları ve desen özellikleriyle, etkili bir resimsel eleman olma özelliğini üstlendikleri de rahatlıkla söylenebilir. Anadolu halılarının birer sanat ve prestij ürünü olarak Avrupa başta olmak üzere Kuzey Afrika ve Asya ülkelerinde yoğun talep görmesi ve dolayısıyla paylaşılmayan bir ticaret metaı haline gelmesi, hiç kuşkusuz yüzyıllar boyu bozulmayan teknik desen özellikleri ve üstün kaliteleriyle ilgilidir. (İnalcık 2008:29-30;Sönmez 1998:289,291)
Antik kayıtlarda yazılanlar ile Avrupa resim tabloları ve minyatürlerde tasvir edilenler dışında günümüze kalmış orijinal örneklerden ilkin Konya Grubu (Konya Alaaddin camisinde bulunan 8 adet halı) ile keşfedilen Anadolu Selçuklu halıları, akabinde Beyşehir (Beyşehir Eşrefoğlu camisinde tespit edilen 4 adet halı), Fustat (Mısır’ın Fustat kentinde arkeolojik kazılarla ele geçen 7 parça) ve Divriği (Divriği Ulu camisinden Vakıflar Halı müzesine getirilen 5 halı) grubu ile dünya bilim literatüründe yerini alır. Ayrıca Tibet Grubu ( 2 parça halı bir halının bütünü olmak üzere toplam 5 adet halı ) olarak nitelenen figürlü halılar, Selçuklu halı sanatına yeni bir bakış açısı ve zenginlik kazandırmıştır. (Aslanapa 2005:25-64,96-106; Aslanapa-Durul 1973:57-58; Deniz 2000:24-25; Deniz 2008:380; Kuban 2008:369 Kardeşlik 2010:114; Kardeşlik 2012:53; Sözen 1998:168; Yetkin 1991:8-17)
Tipolojik açıdan Anadolu Selçuklu halılarını iki grup altında değerlendirmek mümkündür.
Birinci tip geometrik desenli olanlardır.
İkinci tip halıları ise ‘figürlü olanlar’ başlığı altında irdeleyebiliriz.
Geometrik Kompozisyonlu Anadolu Selçuklu Halıları:
Selçuklu halılarına anıtsal bir nitelik kazandırılan bu kufi yazı, başlangıçta uçları ok başı biçiminde üçgenlerle sonlanan katı bir biçimde iken, daha sonra değişimlere uğrayarak 14. yüzyılda örgülü ve çiçekli kufi olarak devam eder.
Kufi bordür dışında Selçuklu halılarında baklavalar, sekiz köşeli yıldızlar ve uçları çengelli sekizgenler gibi motifler zemin kompozisyonunu oluşturur. Ana zemini dolduran bu motifler sonsuzluğu ifade edecek şekilde yan yana ve üst üste sıralanmıştır.
Tümü Gördes düğümü ile dokunan halılar, renk ve dekor bakımından göz kamaştırıcıdır. Renkler az kullanılmış olmasına rağmen aynı rengin farklı tonları bir arada uyumlu bir şekilde uygulanmıştır. Mavi ve kırmızı, halılardaki ana renklerdir. Bezen de sarı ve yeşil renkler kullanılmıştır. (Aslanapa 2005:25-27; Aslanapa-Durul 1973:57-58; Kardeşlik 2012:53; Sözen 1998:168; Yetkin 1991:4,7-12)
13-15. yüzyıl minyatürleri incelediğinde tasvir edilen Selçuklu halılarının hemen hepsinin geometrik desenli olduğu anlaşılmaktadır. Avrupa resim tablolarında çok az da olsa geometrik desenli Selçuklu halı örneklerini görebilmekteyiz. Ancak ağırlıklı olarak figürlü halılar izlenebilmektedir. Oysa Doğu minyatürlerinde de tasvir edildiği gibi İslam ülkelerinin, geometrik desenli halıları tercih ettikleri anlaşılıyor. (Kardeşlik 2012:51-62)
İslam inancının, tasvirciliğe, resme sıcak bakmaması ve mekruh görmesi nedeniyle Müslüman sanatçılar, Hıristiyan dünyasından farklı olarak kendi kültürlerine özgü bir sanat sentezi oluşturmuşlardır. Müslüman dokuyucular, geliştirdikleri teknik ile rahatça ustalıklarını kullanmış ve natüralist motifleri veya figürleri stilize ederek geometrik biçimlerle dokuma ürünlerine uyarlamışlardır. (Acar1975:12,14)
Resim tablolarında geometrik üsluplu halıların tasvir edildiği örneklerden bir kısmı Giotto di Bondone tarafından resmedilmiştir. Bu resimlerde tasvir edilen halıların genel itibariyle geometrik kompozisyonları, Selçukluların karakteristik mimari, çini, ahşap, tekstil vb. diğer sanat alanlarındaki kompozisyon, motif ve renk tonları ile aynı karakterdedir. Fotoğraf-3’te Giotto di Bondone’nin 1304 tarihinde Padua Arena Şapelinde yaptığı bir freskte, altar dekorasyonu olarak Selçuklu halılarının tam benzeri bir halı resmedilmiştir. Model olarak seçilen bu halının orijinali, büyük ihtimalle 13.yüzyılda Venedikliler aracılığıyla Anadolu’dan ithal edilen halılardandı.
Benzer kompozisyonlu halılar, bir başka ressam Ambrogio Lorenzetti tarafından tasvir edilmiştir. Anadolu Selçuklu halılarının tasvir edildiği güzel örneklerden biri de Ugolino di Nerio tablosudur. Bu örnekte yere serili vaziyetteki halıda tamamiyle Selçuklu klasiği diyebileceğimiz ahşap sanatı gibi içleri altıgenlerle dolgulanmış, bölümlenmiş ve birbiri üzerine kurulmuş kareli bir zemin tasarlanmıştır. Bu geometrik kompozisyona benzeyen orijinal bir halı da Vakıflar Halı Müzesi’nde yer almaktadır. (halı hakkında detaylı bilgi için bkz. Kardeşlik 2010:118 - pdf: )
Figürlü Anadolu Selçuklu Halıları:
Anadolu Selçuklularının figürlü halıları, genelde kilise ve manastırlarda kullanılmış, sipariş üzerine Avrupa saraylarına ve doğudaki Budist manastırlarına ihraç edilmişlerdir. Avrupalı ressamların tablolarında figürlü Selçuklu halıları, sıkça tasvir edilmiş halı grubudur. Saraylarında ve mimari eserlerinde, çini, mermer, alçı, ahşap olarak bol sayıda zengin figürlü tasvirlere yer veren Anadolu Selçuklularının, figürlü halıları da dokumuş olmaları pek tabiidir.
Selçuklulardaki zengin figür sanatının ikonografik boyutuyla ön plana çıkması, İslam kültürü bakış açısının aksine, Selçuklu Anadolu’sunun o dönemdeki sosyo-kültürel ve hoşgörü anlayışıyla açıklanabilir. (Kuban 2008:7-8)
Bulgaristan’ın St. Nicholas kilisesinin 1258 tarihli bir freskinde figürlü halı tasviri yer almaktadır. Halıya işlenen çift başlı kartal, aslan ve diğer hayvan figürleri, Selçukluların diğer sanat alanlarında görülen ikonografik tasvirleri çağrıştırmaktadır. Genel kompozisyonu itibariyle halının bir hediye olarak sunulduğu izlenimi müşahede edilebilmektedir.
Figürlü halılar, ilk olarak Avrupalı ressamların eserlerindeki halı tasvirlerinde tanınmıştır. Daha sonra bu tip halı orijinallerinin bulunması, halı tasvirlerinin değerlendirilmesini sağlamıştır. Avrupalı ressamların tablolarında 14.yüzyıl başından itibaren başlayan halı tasvirleri sayesinde orijinal halıların tarihlendirilmesi ve kronolojik gelişim sürecinin belirlenmesi kolaylaşmıştır. Bu iki yüzyıllık süre içinde figürlü halılar, gerek orijinal örneklerde, gerekse resim tablolarında tasvir edilenlerle beraber zengin bir halı grubunun varlığını ortaya koyacak niteliktedir.
Ressamların tasvir ettikleri halılar, orijinallerin benzerleri olmakla beraber, çoğu zaman resmedilmeleri kolay olan kompozisyonlar tercih edilmiştir. Bazı ressamlar da gerçek model olarak seçilen halıya hayal gücünü de katarak düşledikleri figürleri tercih etmişlerdir. (Aslanapa 2005:65; Yetkin 1991:19-33)
Figürlü halı orijinallerinin, Anadolu’da dokunup çeşitli ülkelere ihraç edilmeleri, sonra da Avrupalı ressamların tablolarında ve Doğu minyatürlerinde tasvir edilmeleri arasında belli bir zamanın geçmesi gerekmektedir. Bu tip halılar, Avrupa resimlerinde ilkin 14.yüzyıl başında ortaya çıktığına göre bu halıların başlangıcı yaklaşık bir asır öncesine kadar uzanmalı veya en az yarım asır belli bir zaman geçmiş olmalıdır. Dolayısıyla ilk figürlü halıların 13. yüzyılda Anadolu Selçukluları döneminde dokunduğunu belirtmek gerekir. (Aslanapa 2007:301,350; Kardeşlik 2012:57; Yetkin 1991:32)
Örneğin Giotto di Bondone’nin 1298 tarihli resim tablosunda Selçuklu kartal figürlerinin işlendiği halı tasviri, bilinen en erken figürlü halı tasviridir. Yine erken tarihli örneklerden biri, 1317 tarihli Simone Martini tarafından figürlü bir Anadolu halısının tasvir edildiği tablodur. Taht altında yerde serili vaziyette tasvir edilen halıda fantastik hayvan figürleri (çift başlı Selçuklu kartallarına benzemektedir) dikdörtgen alanlar içerisinde bariz bir şekilde görülmektedir.
Resim tablosu 1317 tarihli olduğuna göre halının geçmişi, bir asır veya en azından yarım asır öncesinden olmalıdır. Figürlerin baş kısmı, Çermik Ulu camisinde bulunan halıda işlenmiş figürlerin baş kısmıyla aynı özelliktedir. Böylece figürlü halının aslı 13.yüzyıl belki de 12.yüzyıla kadar uzanmaktadır.
Yine Demotte Şahnamesi minyatüründeki figürlü halı tasviri, figürlü Selçuklu halılarına açıklık getirecek niteliktedir. Daha önce, figürlü halıların Selçuklu sonrası Anadolu Beylikleri devrinde dokunmaya başlandığı fikri kabul görürken, yeni gelişmeler ve araştırmalar, ayrıca ‘Tibet Grubu’ olarak adlandırılan 12-14. yüzyıllar arasına tarihlenen hayvan figürlü 5 halının keşfedilmesiyle figürlü halıların, aslında Anadolu Selçukluları döneminde dokunduğu gerçeğini ortaya koymuş ve kanıtlamıştır. (Aslanapa 2005:66,96-106; Deniz 2000:25; Deniz 2008:380,382; Kardeşlik 2012:53,57)
İtalyan ressam Ambrogio Lorenzetti’nin tasvir ettiği geometrik desenli halılar dışında figürlü halılar da vardır. Bir örnekte kare alanlara bölünmüş panolar içerisinde başları arkaya dönük kuyrukları geri kıvrılmış dört ayaklı mitolojik hayvan figürleri işlenmiştir. Ambrogio Lorenzetti’nin tasvir ettiği figürlü kompozisyonlara benzer figürler, Nicolo di Buonaccorso’nun tablosunda da işlenmiştir.
Kırmızı zeminli halı dikdörtgen panolara bölümlenmiş ve bu panolar içerisinde de başları arkaya dönük mitolojik kuş figürleri işlenmiştir. Bu iki tabloda tasvir edilen halılara benzer bir orijinal halı da Tibet grubu halıları arasında yer almaktadır. Tibet bölgesinde bir manastırda ele geçen ve Marie Hacksher koleksiyonunda yer alan halı, 12-14.yüzyıla tarihlendirilmektedir. Bu Anadolu Selçuklu halısının geniş bordüründe üst üste sıralanmış başı arkaya dönük efsanevi figürler işlenmiştir.
Lippo Memmi ressamının bir tablosunda Selçuklu figürlü halı tasvirinin güzel bir örneği işlenmiştir. Yere serili vaziyetteki halının zemini, sekizgen bölümlere ayrılmış ve bu alanlar içerisinde çift başlı Selçuklu kartal figürleri işlenmiştir.
Figürlü halılar, sadece dünya ülkelerine satılmak için değil, büyük ihtimalle Selçuklu saray ve köşklerinde de kullanılmak üzere dokunmuşlardır. Zira Selçuklu sanatının her dalında süsleme unsuru olarak karşımıza çıkan zengin figür anlayışının, halı sanatının ilk abidevi örneklerini veren Selçuklular zamanında halıların süslenmesinde de kullanılması pek olağandır. Selçuklulardan kalan figürlü kumaş parçaları, tekstil sanatında da zengin figürlerin kullanılmış olduğunu göstermektedir.
Ayrıca Selçuklulardan itibaren figürlü halıların Avrupa, Orta Asya ve Mısır gibi geniş bir ihraç sahasının olduğu bilinmektedir. Dolayısıyla bu figürlü halıların özellikle yurtdışından gelen siparişler üzerine Anadolu’da dokunup ihraç edildiği anlaşılmaktadır. (Aslanapa 2005:57,104-106; Kardeşlik 2011:76; Kardeşlik 2012:57-58; Yetkin 1991:32-33)
Sano di Pietro adlı ressamın bir tablosunda, iç içe fantastik hayvan figürlerinin işlendiği bir halı tasviri, oldukça ilginçtir. Karakteristik Selçuklu kufi dekorlu bordüre sahip halının ana zeminine içteki sarı dıştaki siyah renk hatlara sahip olan iç içe iki hayvan figürü görülmektedir. Kırmızı zeminli halıda figürler, belki de ressamın acemiliği veya kurgusundan dolayı serbestçe zemine işlenmişlerdir. Bu tasvire benzer orijinal bir örnek halı, Tibet grubunda yer almaktadır.
12-14.yüzyıllar arasına tarihlendirilen bu Anadolu Selçuklu halısının renkleri, inceliği ve dokuma tekniği bakımından tam bir sanat şaheseri olduğu söylenebilir. Halıda zemin, dar bordürle iki uzun dikdörtgene ayrılmış, bu iki bölümün her birinde dört ayaklı büyük ikişer mitolojik hayvan birbirine bakar şekilde yer almıştır. Büyük figürlerin içlerine küçük hayvan figürleri yerleştirilmiştir. Küçük figürler, büyük figürlerden farklı olarak üç ayaklıdır. Bordürler, Selçuklu kufi bordür geleneğindedir. Yünün cinsi, tekniği ve renk bakımından diğer Anadolu Selçuklu halılarıyla aynı özellikleri gösterir. (Aslanapa 2005:101-103)
Gentile da Fabriano’nun 1390 tarihli ve Domenico di Bartolo’nun 1430 tarihli resim tablolarında yine mitolojik figürlerin yer aldığı halılar resmedilmiştir. Panolara bölünmüş alanlarda özellikle Anadolu Selçuklu sanatında sıkça karşımıza çıkan ejder figürleri tasvir edilmektedir. Bu iki halıya benzer orijinal bir halı, iki panoya bölünerek içlerine ejder ve anka (simurg) kuşunun mücadele eder vaziyetteki kompozisyonları işlenmiştir. ‘Ming halısı’ olarak isimlendirilmiş olan halı, köken bakımından 13.yüzyıl Anadolu Selçuklu halılarıyla bağlantılıdır. Büyük ihtimalle 13 veya 14.yüzyılda Anadolu’da dokunarak ihraç edilen halılardandır.
Anadolu camilerinde bariz figürlerin işlendiği halıların bulunmaması nedeniyle, camilerde figürlü halıların kullanılmadığını söyleyebiliriz. Ayrıca İslam inancının bakış açısından dolayı, camilere bağışlanan halılarda ikonografik insan ve hayvan figürleri olsa bile, anlaşılamayacak derecede stilize edilerek işlenmişlerdir. Figürlerin gerçek biçiminden farklı stilize edilerek uygulanması durumunda, bir sakınca olmayacağı hususundaki bir hadisin yorumundan anlaşılacağı üzere; İslam inancının figüratif sanata bakış açısında sınırlamalar getirdiği gayet açıktır. (Acar 1975:14¸Aslanapa 2005:104 106; Kardeşlik 2011:76,79; Yetkin 1991:32-33)
Camilere bağışlanan ve figürlerin stilize edilerek işlendiği halılara örnek olarak, Diyarbakır Çermik Ulu Camii’nde Müze Araştırmacıları Mehmet Kala ve Selman Kardeşlik tarafından tespit edilen bir halıyı örnek verebiliriz. Gaziantep Vakıf Eserleri Müzesi’ne nakledilen ve ilk defa yayınladığımız bu halı, Selçuklu kufi yazı geleneğinde ki bordürü ve zemindeki stilize edilmiş çift başlı Artuklu - Selçuklu kartal figürleriyle dikkati çeker. Figürlerin baş kısmı, Simone Martini’nin tablosundaki figürlerin baş kısmıyla aynı özelliktedir. Henüz üzerinde araştırmaların pek yapılmadığı ve eldeki verilerin yetersizliğinden kesin bir tarihleme yapamadığımız halıyı, 12 ve 15.yüzyıllar arasındaki geniş bir zaman dilimi arasında değerlendirmek gerekir.
Bu halının Diyarbakır yöresinde veya yakın çevresinde dokunduğu tahmin edilmektedir. Zira dönemin yazılı kaynaklarında bu bölgede dokumacılığın geliştiği anlaşılmaktadır. 1183 yılında Selahattin Eyyubi’nin Diyarbakır’ı fethi sırasında sayısız Diyarbakır imalatı kaliteli halıların ele geçtiği kayıtlarda yer almaktadır. Ayrıca 14.yüzyılda Memluk sarayına ihraç edilen kaliteli Diyarbakır halılarının var olduğu da kayıtlardan anlaşılmaktadır. (İnalcık 2008:37-38; Turan 2004:189)
Halının dokuma tekniği, inceliği ve renklerinden Selçuklu halılarıyla aynı özellikte olduğunu söyleyebiliriz. Bu nedenle bu halının 12 ve 14.yüzyıllar arasında Artuklular veya Anadolu Selçukluları tarafından Diyarbakır veya çevresinde dokunduğu kabul edilebilir.
Selman Kardeşlik,
Avrupa Resim Sanatında Tasvir Edilen anadolu Selçuklu Halıları pdf:
Arkeolog, Müze Araştırmacısı,
Şanlıurfa Vakıflar Bölge Müdürlüğü
Selçuklu ve Selçuklu Geleneğindeki Halılarda Kozmolojik ve İkonografik Boyut , pdf:
linkler:
* Oriental Rugs & Carpets in Medieval European Paintings
* Türk Halıları - Azerbaycan'dan zengin kaynak:
* TÜRK ve İSLAM ESERLERİ MÜZESİ
* Vakıflar Halı Müzesi
* Avrupa'da Türk Halıları:
* Oriental carpets in Renaissance painting
Bazı yabancı kaynaklar bu halıların Türk kültürüne ait olduğundan özellikle bahsetmez.
Some "West Scholars" never use the the word "Turkish" or "Turk",
although it belongs to Turkish Culture.
I condemn you all.
TÜRK HALILARI
MEDENİYET DEMEK
Turkish carpet in European art
ilgili:
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)