Tuğ’ların (Gök-direklerin) ucu, Sumer’den Baykal Gölü kıyısındaki Şaman Direk’leri ve Azerbaycan Tuğ uçları gibi aynıdır, Tanrı ve Kutsal Direk'i gösteriyorlar. Sumerler’de şamanism dini bir ekincilik dinine çevirilenden sonra hala da bu Türk şamanik “Gök Direk” geleneğini ve hatta biçimini korumaları ilginçtir.
Bu Gök-Direkleri ki buzulluk-öncesi Türk şaman geleneği olarak buzulluk devri geçerken, Türklerin genetik ve dil aile kardeşi olan Amerikan Yerlilerinde ve Avro-Asya’da önce taştan yapılmış biçimde “Göbekli-Tepe” ve sonra değişik biçimlerde Sumer’de ve Türk şamanik ile Türk müslüman toplumlarında Direk, TUĞ ya da Sancak biçiminde gözüküyor ve hatta Minareler bile ondan alıntılar yapıyor, öyleki şamanın 3 halkalı basamakları da gözüküyor.
Yumurta Kutsallıkı
Kötü Ruhlardan Korunmak Türk-Sümer ve Anadolu Medeniyetlerinde
Türklerde özellikle Azerbaycan Türklerinde “YUMURTA KUTSALLIKI” ve onla bağlı sözcüklerin Türk-Sümer bağı’da buna örnek olarak bu makalede ele alınmıştır.
Geçen yıl Türkiye’de Manisa’da yerleşen Sardis kentinde, bir eskilere dayanan, ev ki önceden depremde dağılmış idi ve sonradan yenilenmiş idi, onun yerinin döşemeleri altında, iki özel kap tapıldı ki onun içinde tunçtan yapılmış şeyler, bir yumurta kabuğu ve iki sikke vardı. Onu tapan (bulan) arkeologlar (arxabilimcileri – Arkacı 1) , yumurta kabuklarının o evde yaşayanların-oturanlarını kötü ruhlardan yani “kazalar”dan ve depremler den, korunmak için kullanılmış olmalarını düşünüyorlar. Sikkeler 54 ve 68 D.S. tarihini daşiurlar ki oda bir kaç on-yıl depremden sonra demek dir.
[Sardis "Digging Up Demon Traps in Ancient Sardis, 2014" :link]
<Sardis : Lydian > haman SART dır ki Manisa’da yerleşiyur, SARDİZ özü Lidya’lıların başkenti olmuştur. Lidya’lılar Etruskların kökeni olmuşlar ve Alinei ve ayri dilciler her ikisini de Türk olduklarını betimliyürler. (adi <Etruschi erano Turchi = Etrusklar Türk idiler > olan Alinei’nin 2013'de yaylanan kitabı)
Bunca Lidya’lıların bu “kötü ruhlar”dan korunmak geleneği öylece ayri Türklerde de vardır. Buna örnek olarak Azerbaycan Türklerine o cümleden Güney Azerbaycan’da olan benim şeherim XALXAL’da da aynen LİDYA geleneki vardır ki ona “GÖZ-GÖZ ELEMEK” yada “YUMURTA ÇATLATMAK” deyerler.
“Göz-Göz Elemek” ya “Yumurta Çatlatmak” bizim evde sık-sık önce anam şimdi kız kardeşim yapiyur. Bu töre birisine “göz deyib” hastalansa ya da birisi yıkılınca yada bir kaza olunca yapiliyur ta “kötü gözlerden” korusun.
Nasıl yapiliyur:
1- buniçun bir yumurta, iki tane sikke , bir küçük kömür parçasi gerekiyür.
2- Yumurtani sol ele alıb ve sağ elde kömürü götürüb ve sonra kötü gözlü ya hastani görenlerin adını getirib deyerler <Fatma’nın Sağ Gözü – Sol Gözü> ve ayni zamanda çok küçük 7 milimetrilik 2 yuvarlak kömürle yumurtanın üstünde bir-birinin yanında çekerler ve yene bir ayri adı deyib onunda “SAĞ-GÖZÜN ve SOL-GÖZÜN” o yumurta üstüne sırayla çizerler böyleki tüm yumurta’nın üstü doluyur ... bu adamların adı kurtarandan sonra “YOLDAN GEÇENİN SAĞ GÖZÜ SOL GÖZÜ” ve ya “KÖTÜ GÖZLÜ’nün SAĞ GÖZÜ , SOL-GÖZÜ” de deyib son gözleri çekerler.
3- şimdi bu yumurtanın başını üste ve altını altda dutarak onu iki sikkenin ortasına koyub ve iki parmakla onu basarken bu şahslerin adını getirib yene deyerler :
Örnek: Fatma’nın sağ-gözü sol-gözü, Zeyneb’in sağ-gözü sol-gözü ve ... bu yumurta kimin adında “çırt” sesiyle çartlarken ve sonra qırılıb onun içine sikke düer ken deyerler: “kötü köz çırtladı” ve “kada-bala getdi” .
SARDİS tapıntısında aynen yumurta ve sikke vardır ama kömür yerine demir “mih” vardır.
GÖZ-GÖZ elemek , YUMURTA ÇATLATMAK : Khalkhal (Xalxal) Ardabil , Azerbaycan , İran bu “yumurtani çatlatmak” ya “göz-göz elemek” malzemeleri : 1-Kömür 2- iki sikke 3 – yumurta burada değişik adamların adını aprarak onların sağ-gözü, sol-gözü deyerek bu gözleri yuvarlak olarak yumurtanın üstüne çekiyürüz.
Bu şekilde gözükiyür ki biz iki sikkeni göz-göz çekilmiş yumurtanın birini yumurtanın üstüne ve obirini altına koyub ve gözvuran kişilerin adını apararak deyerüz : “yoldan geçenin sağ-gözü sol gözü” , “Aylar Hanımın sağ-gözü sol gözü” , “Hasan Ağa’nın sağ-gözü sol-gözü” ve... böylece tüm tanışların adını söylerük ve sikkeleride altdan-üsten bir-az basarak bu işi sürdürerük. sonunda bir adı çekerken yumurta kırılar ve kötü-göz (nazar) da geçer-geder.
Xal-xal’da yumurat üzre “GÖZ” çizmek aynen türklerde “GÖZ-BUNCUKU” olarak gözükiyür ki bu “GÖZ” lar aynen ÇATAL-HÖYÜK’de de bir “BEREKET-BOLLUK’in KORUNMASI” tamğasi gibi duvralarda çizilmiştir:
Sardis kazılarında evin Yer-Döşemeleri altından çıkan kapda : Çırtlamış (çatlamış) Yumurta, bir çiv, bir iğne ve kaç tünc şeyler ki bir ritual-töre’ni gösteriyür.
Aref Esmail Esmailnia, Güney Azerbaycan, Mayıs 2017
Arif Ismayıl Ismayılniya
Gök Qubbesi-Yumurta Qutsallığı Ve Türk-Sumer-Etrusk-Anadolu Medeniyetler Ilişgisi/pdf
ilgili:
